Olympias

Eus Wikipedia
Mont d’ar merdeerezh Mont d’ar c’hlask
Olympias lorbet gant Yaou, kemeret gantañ stumm un naer. Murlivadur gant Giulio Romano, Mantova, Palazzo Te.
Olympias er "Promptuarii Iconum Insigniorum"
Neved an Doueed e Samothrake, al lec'h ma reas anaoudegezh gant he fried Fulup.
Dismantroù Templ Apollon e Delfi.

Olympias (Ὀλυμπιάς / Olympiás e gregach), ganet war-dro 375 kent JK, marvet e 316 kent JK, a oa merc'h da roue Epeiros en hanternoz Hellaz kozh. Pried e oa da Fulup II, roue Makedonia, ha mamm da Alesant Veur ha Kleopatra Makedonia. Azeuliñ Dionysos a rae, ha hervez Ploutarc'hos, e kouske gant naered[1].

He buhez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Merc'h e oa da Neoptolemos Iañ, roue Epeiros, eus meuriad ar Molossoi. He breur Alesant Iañ Epiros a voe roue war-lerc'h o zad. O zierniezh, an Eakided, a ziskenne, emezo, eus an haroz Neoptolemos, mab da Ac'hilleüs.
Hervez a skriv Ploutarc'hos, en e levr Moralia, e oa anvet "Polyksena" da gentañ, ha kemmañ hec'h anv a reas e Myrtale a-raok hec'h eured, evel ur bazenn en he deskoni en ur c'hehelerezh bennak. Olympias eo an trede eus ar pevar anv anavezet dezhi: krediñ a reer e voe kemeret ganti da lidañ trec'h Fulup er C'hoarioù Olimpek e -356, hag a glot gant bloavezh ganedigezh o mab Alesant.
Diwezhatoc'h e oa anvet Stratonike, moarvat un anv-gwan lakaet warni pa voe trec'h war Eurydike e -317.

En em gavet e oa gant Fulup II Makedonia en enez Samothrake pa oa bet kenteliet war gevrinoù an Doueed Meur. Belegez Zeus e oa-hi neuze.

Dimeziñ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Pa varvas he zad Neoptolemos e -360 e voe lakaet e vreur Arymbas da roue Molossed Epeiros. E -357 e voe graet emglev etre Arymbas ha roue nevez Makedonia Fulup II Makedonia. Skoulmet e voe an emglev gant eured nizez ar roue, Olympias, d'ar roue amezek, ma teuas-hi da vout rouanez Makedonia, ha pevare pried ar roue.
Bloaz goude, e -356, e voe gounezet ar C'hoarioù Olimpek gant marc'h Fulup, hag evit lidañ an darvoud e voe roet d'e wreg Myrtale an anv Olympias. En hañv e c'hane o mab Alesant.

Fall e troio an eured abalamour ma oa troet Fulup da verc'heta ha ma oa lorc'hus ha kriz Olympias. Kaoz e voe da varv meur a hini, ha marteze da hini he gwaz.

E -337 ez eas Olympias da di he zad da Epeiros da chom pa orgedas Fulup ouzh Kleopatra, nizez d'ar c'hañseller Attalos hag e timezas dezhi. Goude hec'h eured e voe graet Eurydike eus ar plac'h nevez: Kleopatra a oa ivez anv merc'h Fulup hag Olympias.

Goude mavr Fulup[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

E miz Eost -336 e voe lazhet Fulup II. Daoust ma n'eo ket peursur e kreder eo war urzh Olympias e voe graet an taol, ouzhpenn ma skoazelle he mab Alesant da gemer ar galloud (met ne greder ket e kemeras Alesant perzh ebet er muntr). Hag e-pad ma oa Alesant o vrezeliñ en hanternoz ar rouantelezh e lakaas lazhañ Kleopatra hag he mab.

Pa'z eas he mab da aloubiñ Azia (ne welo ket anezhañ ken) e savas bec'h alies etrezi hag ar jeneral Antipatros a oa bet lakaet e penn ar vro, ma rankas-hi mont en harlu da Epeiros, e -331, ma chomas da c'houarn en anv ur mab-bihan dezhi, ganet d'he merc'h Kleopatra Makedonia ha d'he breur Alesant Iañ Epeiros, roue Epeiros. Goude marv he mab Alesant e -323 e klaskas adkemer un tamm galloud ha dimeziñ he merc'h intañvezet da Leonnatos da gentañ, ha goude da b-Perdikkas.
Pa varvas Antipatros e -319 e reas emglev gant Polyperc'hon, nevez-erru e penn Makedonia: ezhomm en doa-eñ eus mouezh rust mamm Alesant evit trec'hiñ war Kassandros Makedonia, mab Antipatros. A-gevret e teujont a-benn eus Fulup III Makedonia, hantervreur da Alesant, a voe lazhet war un dro gant e wreg Euryidike e -317.

Didruez e sko taolioù ar marv gant hec'h enebourien. Kassandros Makedonia a oa ur soudard arroutet mat, hag a-du gantañ e oa aet Roksana, gant he mab, mab Alesant Veur. Lakaat a reas seziz war gêr Pydna, ma oa repuet Olympias; kodianañ a reas-hi, prometet dezhi ne vije ket tennet he buhez diganti. Deroet e voe gant Kassandros da gerent an dud he devoa lakaet lazhañ.

Barnet e voe, kondaonet, ha meinataet e -316.

Olympias er sinema[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Levrlennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • (en) E. Carney, Olympias, Routledge, New York, 2006 (ISBN 0-415-33317-2)
  • (fr) C. Jouanno, « Alexandre et Olympias, de l'histoire au mythe », Bulletin de l'association Guillaume Budé, 3 (1995), p.211–230
  • (en) G.H. Macurdy, Hellenistic Queens: a Study of Woman-Power in Macedonia, Seleucid Syria, and Ptolemaic Egypt, Johns Hopkins Press, coll. « Studies in Archæology », n° 14, Baltimore, 1932
  • E. Kornemann, Femmes illustres de l'Antiquité, Horizons de France, 1958.

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. An drocherezh diwar-benn an naered a deu eus Buhez Alesant gant Ploutarc'hos (2.6), hervez Robin Lane Lox, Alexander the Great 1973, 26 ha notenn p. 504.