Brigid
| Rann eus | Tuatha Dé Danann  |
|---|---|
| Reizh pe jener | plac'h |
| Tad | Dagda |
| Azeulet gant | Gwengelouriezh Iwerzhon |
Brigid pe Brighid, pe Brigantia, zo un doueez iwerzhonat. E mojennoù Iwerzhon eo merc'h d'an Dagda, an « Doue mat » hag unan eus an Tuatha Dé Danann. Pried eo d'ar Fomoire Bress, hag ur mab o deus, Ruadan.
Doueez an nevezamzer eo, ar strujusted, ar medisinerezh, ar varzhoniezh, an arzoù, ar goveliañ.
Kinnig a reer eo Brigid anv kozh un doueez indezeuropek eus ar beure. Liammet eo gant ar prantad nevezamzer, ar frouezhusted, ar yac'haat, ar varzhoniezh hag arz ar forzh. Er Sanas Cormaic , skrivet gant menec'h kristen en Xvet kantved, e vez embannet e oa Brigit an "doueez azeulet gant ar varzhed" hag e oa div c'hoar ganti : Brigit ar pareerez ha Brigit an houarnour[1],[2]. Kement-se a laka da soñjal e c'hallfe bezañ bet un doueez tridoubl[3].
Brigantia
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]
An doueez-se a gaver e meur a lec'h dre ar bed keltiek, keñveriet a-wechoù gant Brigindo e Galia pe Brigit en Iwerzhon pe e Breizh-Veur[4].
Dont a ra an anv eus ar protokeltieg brigantī ha talvezout a ra An Hini Uhel, kar d'an anv henwerzhonek Brigit, d'an anv personel uhel alamanek kozh Burgunt, d'ar ger sañskritek Bṛhatī (बृहती) "uhel", un anv-bihan d'an doueez hindouek eus an tarzh-deiz Ushas, ha Aves bǝīzat. Ar vammenn ziwezhañ eo ar protoindezeuropek *bʰr̥ǵʰéntih₂ (stumm gwregel *bʰérǵʰonts , "uhel"), tennet eus ar wrizienn *bʰerǵʰ- ("sevel")[5],[6].
An delwenn
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Delwenn eus Dineol, bremañ e Mirdi Breizh, e Roazhon, marteze d'an doueez Brigid pe Brigantia: IIvet kantved kent JK.
-
An delwenn -
An alarc’h hag ar bolz
Brigitte de Ménez-Hom , anvet ivez Doueez Ménez-Hom , eo al lesanv roet gant an arkeologourien d'un delwenn arem dizoloet e 1913 e Dineol, ur gumun eus Penn-ar-Bed. Moarvat e teu eus eil lodenn ar Iañ kantved goude J.-K., sellet e vez outi evel ar skeudenn koshañ eus ur vaouez e Breizh. Kavet eo bet dre zegouezh e-kerzh an arat gant Jean Labat, ul labourer-douar yaouank.
Treset eo un dremm war ar bolz e stumm ur c'hloc'h gant ribloù flastret, o lakaat da soñjal e gaouenn Athena. Un evn, marteze un alarc'h, a servij da dalc'her ar c'hreiz. An arzour en deus e skeudennet o prientiñ nijal, "e c'houzoug astennet met soupl c'hoazh, e zivaskell savet ha serret, n'int ket ledanaet c'hoazh." Hervez an evnoniourien o deus studiet an delwenn eo un alarc'h gouez[7]
Gwelet ivez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Daveoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- ↑ (ga) Ó hÓgáin, Dáithí. Miotas, Finscéal & Rómánsacha: Craicteagán traidisiún tíre na hÉireann. Prentice Hall Press, 1991
- ↑ Wright, Brian. Bríd: Bania, Druidess agus Saint. The Press Press, 2011
- ↑ Sjoestedt, Marie-Louise, 2000, Celtic Gods and Heroes
- ↑ (fr) Dottin, G. (1898). La Religion des Gaulois: A Propos du Récent Ouvrage de M. Alexandre Bertrand. Revue de l'histoire des religions. 38: 136–152
- ↑ (en) Matasović, Ranko (2009). Etymological Dictionary of Proto-Celtic. Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series
- ↑ (en) Mallory, J. P.; Adams, Douglas Q., eds. (1997). Encyclopedia of Indo-European Culture. Taylor & Francis. p. 269.
- ↑ René Sanquer, « La grande statuette en bronze de Kerguilly-en-Dinéault (Finistère) », Gallia, CNRS Éditions, vol. 31-1, no 1, 1973