Molenez

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Traffic cone.png
Un tamm kempenn zo ezhomm d'ober d'ar pennad-mañ
 

Books-aj.svg aj ashton 01.svg Savet eo ar pennad-mañ diwar labour bet graet gant skolidi. Sikourit da wellaat an danvez, mar plij ganeoc'h.


Molenez
Gwenn ha Du3.png Kumun eus Breizh
Skeudenn eus Molenez tapet eus tu ar reter
Skeudenn eus Molenez tapet eus tu ar reter
Ardamezioù
Bro istorel Bro Leon
Melestradurezh
Departamant Penn-ar-Bed
Arondisamant Brest
Kanton Lokournan
Kod kumun 29084
Kod post 29259
Maer
Amzer gefridi
Daniel Masson
2014-2020
Etrekumuniezh Kumuniezh-k. Bro an Hirwarzh
Bro velestradurel Bro Brest
Lec'hienn web Ti-kêr
Poblañsouriezh
Poblañs 204 ann. (2011)[1]
Stankter 283 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
48° 23′ 50″ Norzh
4° 57′ 20″ Kornôg
/ 48.397222, -4.955556
Uhelderioù bihanañ 0 m — brasañ 26 m
Gorread 0,72 km²
Breizh5dept.svg
Lec'hiañ ar gêr
Molenez

Molenez a zo un enezenn vihan e Breizh (gorread < 1 km2), e donvor aodoù kornôgel Bro-Leon hag er gevred da Eusa. Lec'hiet eo er Mor an Irwazh, e-kreiz un enezeg, enezeg Molenez, 20 enezenn bennak enni (e touez ar re vrasañ : Banneg, Balaneg, Molenez, Trielen, enezenn ar c'hristenien, Kemenez, Litiry, Morgol, Beniged...). An anv "Molenez" a deufe eus "moal" hag "enez" (moal-enez) met hervez Joseph Loth, "mol" a zo deveret eus "moul" a dalvez evit un run vihan.

Molenez a zo ivez ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

Evit mont eus porzh Konk-Leon betek Molenez ez eus 40mn a verdeadur.

Monumantoù ha traoù heverk[kemmañ]

Skoed-adarmez (pe blazon) an enezenn a c'hell bezañ gwelet war ur stalaf eus goudor ar c'hanod saveteiñ. Livet e oa bet gant Laurent Mordelet. Ar blazon a ziskouez un eor (oc'h aroueziañ ar porzh), div vazh-eskob kroaziet (re sant Ronan, patron ar barez) ha teir pempdelienn (oc'h aroueziañ bleunienn Molenez hag an Drinded santel). En-dro d'ar skoed ez eus div "volenenn" (bleunioù). Ar bleunioù medisinel-se a c'hell mont betek daou vetrad a uhelder. A-us d'an div volenenn ez eus ur gurunenn gant un tour-tan ha peder c'haravell evit diskouez ez eus un enezenn eus Molenez ha n'eo ket ur gêr. Dindan ar skoed e lenner ar ger latin servare, ar pezh a dalv evit "servijañ".

Iliz Sant-Ronan. Gwechall, tro-dro 1770, 'bez e oa un iliz dija er bourk, met re vihan e oa evit ar boblañs. Un iliz nevez oa bet savet e 1776, met ne bado ket 100 bloaz zoken, rak he zoenn oa distrujet da vat e 1840. An Iliz a-vremañ oa bet savet e 1881, dindan anv Sant-Ronan. Digoret oa bet d'an 18 a viz Gouere 1881. D'ar mare-se, e oa 583 annezidi war an enezenn.

An dourellenn (ar semafor) Adalek 1800, ar Morlu Broadel a zivizas sevel tourellennoù evit evezhiañ aodoù Bro-C'hall. Evit a sell ouzh Molenez, ez eo un dachenn perc'hennet gant Louis Ballut a oa bet dibabet peogwir e oa lec'hiet war pennlein an enezenn. E 1806, ar Morlu a stalias un lochenn hag ur peul bras war un dachennig a 225m². An aotroù Ballut en doa ranket gortoz daou vloaz warn-ugent araok bezañ dic'haouet evit okupasion e dachennad : resevet en doa a-benn ar fin ur sammad a 172.80F. An dourellenn gentañ, hep tour ebet, a chomas war-sav betek 1908, ar bloavezh ma oa bet savet an dourellenn e anavezomp hiriv an deiz. En tourellenn ez eus ur c'hwitellerez evit kemenn ar boblañs bewech ma veze un dañjer bennak. Ret e oa neuze d'ar boblañs kompren ster an alarm hervez niver an taolioù-c'hwitellerez e klevent. E Molenez da skouer an dud a gomprene an taolioù c'hwitellerez e giz-se: daou daol-c'hwitellerez: sortiadenn ar zodiak,tri daol-c'hwitellerez: sortiadenn ar c'hanod saveteiñ,pevar daol-c'hwitellerez: sortiadenn ar zodiak hag ar c'hanod saveteiñ,pemp taol-c'hwitellerez: tan-gwall.

Porzh Molenez

Douaroniezh[kemmañ]

Bez ez eus war-dro 15 km etre Molenez hag an douar bras. E touez an enezennoù strewet en enezeg Molenez ez eo Molenez an hini vrasañ, met n'eo ket gwall vras e gwirionez : 1200m a hed war 800m a led, da lâret eo 72 hektar. He lein a zo 26m a-us live ar mor. Ar bourk hag ar porzh a zo lec'hiet er reter, diwallet gant al Ledenez, un enezenn vihan hag a vez kenstaget ouzh Molenez gant ur gro vili pa vez izel ar mor. E-pad ar reverzhioù bras, e c'heller ivez mont war droad eus Molenez da Drielen. Er c'hornôg, dirak Enez Eusa, an douaroù zo goloet gant lanneier, ur metoù dispar ha bresk.

Enezeg Molenez

Istor[kemmañ]

E-kerz an amzerioù skorn, enezeg Molenez a oa ur gourenez bras-tre, gant ur gorread tost da 300km². Stag e oa ouzh ar c'hevandir etre Konk-Leon ha Beg Lok-Maze. Pa oa erruet teuz ar skornegoù, war-dro -10.000 kent JK, al lodenn vrasañ eus douaroù ar gourenez oa bet beuzet gant uheladur live ar mor ha ne oa chomet diveuz nemet un ugent enezenn bennak.

Furchadegoù renet nevez-zo o deus diskouezet e oa dija tud war Molenez 5000 bloaz araok JK. En Henamzer (-400 kent JK), ar C'hresianed a anvee Enez-Eusa, ha roet o doa an anv Ouxisame dezhi.

E 1375, Tanguy Moall, aotroù Moall Enez (Molenez) ha Trebabu a zimezas gant Marie Du Chastel. E blazon a zouge tri eor merdeerezh. An armoù-se a zo neuze e-keñver ar re a zo en enezenn eus Molenez. War ar gartennoù eus ar XVIvet kantved, ar gerioù "Milin" pe "Melin" a talveze Molenez. A-raok an Dispac'h vras, e veze laret ne oa ket posubl d'an dud chom bev e Molenez hep madoù ar roue. Met ar roue a oare mat e oa ret dezhañ kenderc'hel da "vouetañ" an enezourien rak ezhomm oa deuzoute evit gwarantiñ surentez ar verdeadurezh 'barzh unan eus dañjerusañ kanolioù-mor a zo er bed.

Dispac'h Gall[kemmañ]

  • Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Laurent-Marie Dalener e anv [2]. Ret oa bet dezhañ mont da guzh en ur gambr toullet dindan un ti eus an enezenn, e-lec'h ma c'helle lidañ an oferenn. E 1897-98, dre ma oa klask warnañ, e oa aet da glask repu war ar c'hevandir, a-raok mont en harlu da Bro-Saoz. E 1804, pa oa echu strafuilhoù an dispac'h, e tistroas d'e vro c'hinidik.

XIXvet kantved[kemmañ]

Kleñved-red ar c'holera e 1893: ar c'holera oa bet degaset war Molenez gant ur bleiner bigi a oa bet e darempred gant un den klañv e Konk-Leon e deroù miz Eost 1893. Ar bleiner oa chomet bev met treuskas a reas ar bakteri marvel d'e familh hag ar c'hleñved a skignas buan dre an enezenn. Marvet oa bet 44 den e Molenez e-kerz miz Eost hag 14 ouzhpenn e Trielen. Dre ma ne oa ket a goad war Molenez evit ober archedoù, ar c'horfoù oa bet interet en douar, gronnet gant ul liñsel eeun.

Peñse an Drummond Castle e 1896: d'ar Meurzh 16 a viz Even 1896, ur vag saoz, an Drummond Castle, a deu da stekiñ ouzh ur garregenn en ul lec'h anvet "chaoser ar vein c'hlas" ha brudet evit bezañ dañjerus, e kornôg an enezenn. Peder vunutenn a voe trawalc'h evit ma vefe goueledet ar vag gant 141 treizhad ha 103 den eus an akipaj. Ne chomo bev nemet tri den, savetaet gant ur pesketour eus Molenez. Ar c'hanod saveteiñ (anvet "amiral Roussin") a zeuas er-maez evit klask tud bev all met siwazh ne gavas den bev ebet. Ar rouanez Victoria eus Bro-Saoz a brofas ur sitern (evit degemer an dour glav) da dud Molenez, anvet ar savetourien-vor.

XXvet kantved[kemmañ]

.

Emdroadur ar boblañs 1962-2006[kemmañ]

Niver a annezidi

E 1760, ne oa nemet 160 a dud o vevañ war an enezenn, ar pesketañ hag al labour-douar bezhiner a lake ar familhoù da vevañ. Da c'houlz-se, ar familhoù a oa niverus betek re niverus...(ar rekord a zo 20 bugale evit un den eus Molenez dimezet div wech). Neuze, tud Molenez a wele, d'ur feson mat, ar boblañs o kreskiñ bloavezh goude bloavezh. En abeg d'ar c'hleñvedoù-red evel ar c'holera, ar bosenn pe kleñvedoù dibare all e veze mesmestra nebeutoc'h a dud e-pad prantadoù berr. Niver an annezidi a gresko betek 1921 : er bloavezh-se e oa 673 a annezer. Abaoe, an niver-se a zo aet war zigresk ha, siwazh, hiriv an deiz, ne chom nemet un tammig muioc'h eget 200 annezer war an enezenn. An dispartioù, diskar ar pesketañ, koshadur ar boblañs, an diouer a zimezioù hag a ganedigezhioù a zo an abegoù anat eus digresk ar boblañs.

Ar vuhez e Molenez[kemmañ]

Un toullad tud, en o zouez re al leti-preti a vev hervez eur an heol. Ar re all a ra hervez an eur ofisiel.

Tredan, dour ha lastez[kemmañ]

Ur mekanik d'ober tredan (bouetet gant gazeoul) oa bet staliet war an enezenn e 1938. D'ar mare-se, ne veze tredan nemet e-pad un nebeud eurvezhioù bemdez. En deiz hiriv, Molenez a resev war-dro 20 tonenn gazeoul bep sizhun, dreist-holl evit bouetañ an teir tredanerez ac'h a en-dro war an enezenn. A-benn espern an energiezh eo bet goulennet gant ar c'huzul-kêr e vefe pourvezet ar gumun gant lampoù bevezadur izel evit ar goulaouiñ publik. Broudet e vez ivez an annezidi da zispign nebeutoc'h an energiezh en ur adwelet difuadur o zi ha, diouzh ma vezo, da broduiñ energiezh o-unan gant panelloù fotovoltaek pe tourioù avel.

Dastumet e vez an dour glav en ur mell penton 1500 m³. Ar brasañ eus an tiez o deus ivez ur penton glav a-hend-all. E 1989, an enezenn oa bet reuziet gant ur sec'hor vras ha ranket oa bet goulenn e vefe degaset dour eus an douar bras. Prestik goude, ur sourser galvet gant kentañ eil-maer ar gumun, en doa kavet dour evapl en hanternoz an enezenn. A-drugarez dezhañ, an enezourien n'o deus aon ken d'en em gavout berr gant an dour ha priz an dour e Molenez a zo teir gwech marc'hadmatoc'h evit war an inizi amezek.

War-dro 100 tonenn lastez-ti a vez produet bep bloaz gant an annezidi. Abaoe 2008, al lastez a vez drailhet, mac'het ha berniet en ur greizenn treizhid a-raok bezañ kaset war an douar bras gant ul lestr-karg.

An tachennoù[kemmañ]

Da vare Loeiz XIV, tud Molenez ne baeent tailh ebet, peogwir henchañ a raent ar bigi betek Brest. An tachennoù a zo parkoù bihan, hag a zo bet roet d'an dud eus Molenez evit diorren o legumaj hag o ed evit gallout bevañ, da laret bouetañ al loened hag o familh. Kavet e veze an tachennoù-se er su an enezenn. Pep perc'henn 'n oa un dachenn bevennet gant ur maen-bonn.


Melestradurezh[kemmañ]

Tud[kemmañ]

Gevelliñ[kemmañ]

Liammoù diavaez[kemmañ]

Notennoù ha daveoù[kemmañ]

  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42
  3. Pertes USAAF Finistère
  4. Société Archéologie Maritime du Morbihan
Flag of Brittany.svg Porched Breizh – Adkavit pennadoù ha rummadoù Wikipedia a denn da Vreizh.