Emgann Sant-Albin-an-Hiliber

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Emgann Sant-Albin-an-Hiliber
Tamm eus Kampagn 1488
Emgann Sant-Albin-an-Hiliber gant Paul Lehugeur, 19vet kantved

Deiziad: 28 a viz Gouhere 1488
Lec'h: Sant-Albin-an-Hiliber Breizh
Disoc'h: Trec'h milourel Charlez VIII
Emgannerien
COA fr BRE.svg Dugelezh Breizh

Armoiries Saint-Empire bicéphale.svgImpalaeriezh roman santel german
England Arms 1405.svgRouantelezh Bro Saoz
Blason Castille Léon.svgRouantelezh Kastilha ha León

Aragon Arms.svgRouantelezh Aragon
Blason France moderne.svgRouantelezh Frañs
Pennoù-brezel
Blason famille fr Jean IV de Rieux.svg Jean IV de Rieux

Blason duche fr Orleans (moderne).svg Louis d'Orléans
Blason famille fr Chalon Orange.svg Jean IV de Chalon-Arlay

Armoiries Albret moderne.svg Alain d'Albret
Blason baudricourt.svg Jean de Baudricourt

Blason Louis II de La Trémoille (1460-1525).svg Louis II de la Trémoille

Blason fam fr Rohan.svg Jean II de Rohan
Niver a emgannerien
11000 soudard 15000 soudard
Tud lazhet
6000 lazhet 1500 marvet
Emgann Sant-Albin-an-Hiliber, treset gant Janed Malivel.
Monumant Sant-Albin
Dibunadeg e Sant-Albin-an-Hiliber stourmerien Breiz Atao ha Strollad Broadel Breizh gant ar banniel Gwenn-ha-du e 1935

Emgann Sant-Albin-an-Hiliber zo un emgann e Sant-Albin-an-Hiliber d'an 28 a viz Gouere 1488 etre arme Breizh skoazellet gant soudarded a vroioù all hag arme rouantelezh Bro-C'hall. Trec'het e voe ar Vretoned hag e harperien. Miz goude e varvas an dug Frañsez II hag anvet e voe Anna Vreizh da zugez, ha hi 11 vloaz.

A-raok an emgann[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kartenn Kampagn brezel 1488

Kampagn 1488 a zo evit roue ar Frañs Charlez VIII an hini ziwezhañ a-benn kavout un diskoulm peurbad d'ar goulenn Breton. Lakaet ez eus bet nerzh hag arc'hant a-vil vern evit kaout ar maout buan: 12 000 soudard a zo bet bodet e Angers, kaoz a vez a 15 000 a-wechoù [1].

E touez ar re-se e kaver milieroù a soudarded-gopr a orin suis, gwelet evel begenn an luioù europat d'ar mare-se [2] . Kanolioù modern ha niverus a zo bet degaset evit harpañ aloubadeg al lu rouantel c'hall.

An Emgann[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

An unvezhioù araokour a grog an emgann. Ar Vretoned o argadiñ a oa o huchal Sant-Samson, sant an devezh hag unan eus ar sent krouerien. Ar soudarded a vro Suis a huche Saint-Lau! Dre o nerzh e teujont a-benn da lakaat lu ar rouantelezh c'hall da gilat. Dres pa gil enebourien ar Vretoned e grog kreizh an tachenn emgann da gemer perzh d'e dro.

Un eskemm bolodoù kanol a voe, met kanolioù al lu rouantel c'hall a zo niverusoc'h ha modernoc'h evit re ar Vretoned. Ur pouez kreñv a voe diouzhtu rak evit chom hep bezañ flastret linenn tagañ ar Vretoned a voe ret mont war-raok buan. En ur fiñval ken buan hag en ur vezañ dindan taolioù kanol o enebourien, rannet e voe al linenn tagañ e meur a damm. Dres d'ar c'houlz-se e tagas marc'hegerien pounner al lu C'hall.

Goude an emgann[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Al lazhadeg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ul lazhadeg ramzel a vezo e fin an emgann. Al lu gall na reas prizonidi ebet a-fed ar soudarded izel ha nebeut e6touez ar varc'heien, dreist-holl pa oant a orin gall pe estren.

Un darvoud ral-tre ez eo rak er grenn-amzer e oa boaz da bakañ prizonidi a-benn goulenn ur sammad arc'hant d'o zieubiñ pezh a tegase ur gopr ouzhpenn d'ar bakerien dindan stumm ur prof hag un doare a oa ivez da arc'hantaouiñ ur c'hampagn brezel.

Amañ e tiskouez splann e oa ur c'hoant, ur steuñv politikel, da riñsañ da vat ha da viken mennozh dizalc'hidigezh Breizh ha da spouroniñ ar Vretoned kar-ho-pro.

Ken spontus eo bet an emgann ma voe savet div groaz greunvaen a voe savet war an dachenn emgann betek ma voent riset e-pad ar Reveulzi C'hall.

Prizonidi[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ma z'eo sklaer ne voe ket tost prizoniad ebet war an dachenn emgann, diaesoc'h eo gouzout pet a zo bet lazhet goude an emgann. A-dra sur e voe daou marc'heg gall engouestlet e tu ar Vretoned hag a voe kaset d'ar marv war ur chafot bras e Sant-Albin.

Koll dishualded Breizh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Goude an emgann e voe kaset al lu roueel C'hall gant La Trémoille war-zu Roazhon. Siwazh evitañ ar gêr a oa difennet mat gant kanolioù e-leizh hag ar boblañs kement hag ar varc'heien war-blas a oa prest da stourm. Goude kudennoù bras Naoned, penn al lu roueel a gasas ul lod eus al lu war-zu Dinan aesoc'h da dapout. E-pad an amzer-se peurest al lu a yeas war-zu Sant-Maloù hag a oa ur gêr diaes spontus da dapout dre ar mogerioù-difenn ramzel hag ar mor. Poblañs Sant-Maloù a-enep da druez La Trémoille a zigoras dorioù ar gêr hag a roas an holl madoù bet fiziet eno d'al lu roueel.

Koll Sant-Maloù a oa spontusoc'h evit koll lu an dugelezh. Ar gêr a oa ul lec'h difenn pouezus, un neud dezougen hag eskemm diazez d'an dugelezh. Aesoc'h e vije bet evit an dugelezh da adsevel ul lu da stourm a-enep ar roue C'hall evit na oa da vezañ erruet rivinet, gant ar plasoù difenn kollet.

Disoc'h an emgann[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Riñset ez eo al lu Brezhon ha ganti e harperien a orin estren. Etre 7000 hag 8000 soudard eus al lu vrezhon a voe lazhet, tro 1500 soudard eus lu ar roue Gall.

Sebezet naet ez eo ar Vretoned met n'eo ket bet lamet o c'hoant d'en em zifenn e-tal an aloubadeg. Kêrioù Naoned, Roazhon a stourmo.

Broadelourien Breizh hag an emgann[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ul lec'h-koun pouezus d'ar vroadelourien breton ez eo dre lid-koun Sant-Albin-an-Hiliber aozet bep bloaz [3]. Ur blakenn-koun a oa bet savet war an dachenn emgann, lann ar gejadenn, d'ar 25 a viz Mae 1932 gant ar skridoù:

  • Brezhoneg: "Ar C'hallaoued trec'h d'ar Vretoned d'an 28 a viz gouere 1488. Dalc'homp soñj!"
  • Galleg: "6000 Bretons sont morts ici pour défendre l'Indépendance bretonne le 28 juillet 1488."

Ur mein-koun a oa bet savet e 1988, mein-koun Lann ar gejadenn.

Ar gevredigezh MAB Koad Sav Pell (Musée Archipel Breton) renet gant Jean-Loup Le Cuff a vez hiziv-an-deiz oc'h ober war-dro an dachenn emgann [4]

An dachenn emgann hiziv-an-deiz[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Adkemer er sevenadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Sonerezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Galleg: Lamentations sur Saint-Aubin-du-Cormier, gant Tri Yann, pladenn Rummadoù, 12 a viz C'hwevrer 2011 [6]

Levrlennadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Yann Bouëssel Du Bourg, embannet en Dalc'homp Soñj !, Niverenn 23

Pennadoù karr[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Notennoù ha daveennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. http://buan1.chez.com/buansaintaubin.htm.
  2. http://www.bretania.fr/EXPLOITATION/Bretania/28-juillet-1488-la-bataille-de-saint-aubin-du-cormier.aspx
  3. http://7seizh.info/2012/07/30/un-hanter-kant-a-dud-o-lidan-emgann-sant-albin-an-hiliber-35/
  4. http://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/2013/12/12/saint-aubin-du-cormier-le-jour-ou-les-marches-sont-tombees-371799.html.
  5. http://daonet.blogspot.fr/2012/01/kan-bale-sant-albin-paroles-et-extrait.html
  6. http://www.agencebretagnepresse.com/id=26864