Cthulhu

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask


Tresadenn a gCthulhu ha R'lyeh e'it ar c'hoari rolloù– Aozer dianav
Weird Tales huevrer 1928 - ar wech ketañ oa bet embannet Galv Cthulhu

Cthulhu a zo ur c’hrouadur ijinet gant ar skrivagner amerikan Howard Phillips Lovecraft, ha meneget evit ar wech kentañ en danevell The Call of Cthulhu (Galv Cthulhu), bet skrivet e 1926. Un euzhvil humenidik eo, penn ur morgazh dezhañ, ha divaskell ivez.

Taolennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kinniget eo Cthulhu evel ur c’hrouadur - unan ag Ar Re Gozh Meur pe Ar Re Gozh pe Ar Re an Diavaez - a skuilh ur spont bras e touez mab den ha pa vo echui getoñ da gousked - pa vint plaset mat an astroù - diskaret vo an humenidigezh

Diaes da laret ma n’en deus ken nemet liammoù arouezius gant doueed ijinet gant Howard Phillips Lovecraft evel Yog-Sothoth ("An Alc'hwez hag an Nor" doue an amzer hag an egor), Azathoth (ar Reustl Derc'hanel, Sultan an Diaouled), Nyarlathotep (Ar Reustl a Stlej, Kannad an Doueed), Nodens pe Shub-Niggurath, pe mard int hañval an eil d'egile. Boud zo marse ur hierarkiezh etreze met n'eo ket sklaer james get Lovecraft : al lavar hag an dislavar oa getoñ barzh e zanevelloù e'it eilañ ar gwellañ relijionoù ha mitologiezhioù ar bed gwir. HPL en doa ur mousfent "drouk" ha brouilhañ an istoer oa lod bras ag e blijadur.

Gwechall-gozh-Noe e voe skarzhet Cthulhu a c'horeen an douar goude ur brezel a enep Re Gozh an Antartik hag ur c'hrenn douar. Emañ bremañ kousket e donderioù su ar meurvor Habask, en e gêr-bez dindan vor anvet R'lyeh (49°51' lec'hed kreisteiz ha 128°34' hed kornog, tost man Nemo al lec'h pellañ a bep douar). O c’hortoz distreiñ emañ ivez. Seblantout a ra Cthulhu bezañ ur meskaj eus mitologiezhioù europat (Kraken Skandinavia da skouer ; hag en un doare resisoc'h barzhoniezh Tennyson "Ar c'hKraken) hag eus re ar Reter-Nesañ (Dagon, a zo e barzh ar Bibl doue-pesk ag ar Filistined, tud ag Ashdod a lazh Samson ar paotr kreñv get e vlev. Implijet voé ivez Dagon get Lovecraft èl ur gwaz pe alianset a gKthulhu). An Horla skrivet gant Maupassant zo ivez ur mamenn aveid Lovecraft, istoér a daolenn ur c'houenn disgwel suner gwad ag an egor deuet de zistruj mab den. Ur c’henpatrom doue spontus eus an egor e seblant Cthulhu bezañ ivez: tennañ a ra d’un den, penn ur morgazh en deus, ha divaskell bras ha neudennek. Azeulet e vez gant tud skoanet, un dodenn a gaver stank en oberenn Howard Phillips Lovecraft. Cthulhu a c’hall ivez awenañ huñvreoù an dud, hag evel-se ez a war gresk an niver a dud a azeul anezhañ.

« Ph'nglui mglw'nafh Cthulhu R'lyeh wgah'nagl fhtagn » : sed aze ul letani liammet ouzh azeulerezh Cthulhu (Azeulerien Cthulhu hag an doueed arall a lavar ivez « Iä, Iä, Chtulhu fhtagn » alies-tre). Talvezout a ra “En e annez e R’lyeh, ar gêr varv, emañ Cthulhu oc’h huñvreal hag o c’hortoz”. Kemend-se a zo tost a-walc’h ouzh ur frazenn a gaver en Necronomicon (al levr milliget ijinet gant Lovecraft) : « N’eo ket marv ar pezh a zo kousket da viken, hag, e peurbadelezhioù iskis, e c’hall ar Marv mervel”.

Setu penaos eo taolennet Cthulhu gant Howard Phillips Lovecraft e-barzh The Call of Cthulhu (Galv Cthulhu) : « Johansen a soñj e varvas daou zen, e-touez ar c’hwec’h den ha na zeujont ket a-benn da dizhout ar vag, abalamour d’ar spont a santjont d’ar mare daonet-se. N’eus den a c’hellje taolenniñ an euzhvil, n’eus yezh ebet a c’halljed implijout da daolenniñ ar gweled sot-se, ar rouestlad huchadennoù disklaer, an dislavar euzhus eus holl lezennoù an danvez hag eus urzh an egor.»

Drevezadurioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Alies e klever anv eus Mojenn Cthulhu pa vez anv eus oberenn Howard Phillips Lovecraft. Koulskoude n’eo ket bet implijet an droienn-se biskoazh gant Lovecraft e-unan (laret veze kentoc'h getoñ ur "Yog Sothoth-erezh" pe "Kelc'hiad Arkham"), met ijinet e voe gant Derleth goude marv Howard Phillips Lovecraft. Brudet eo Cthulhu ivez e bed ar sinema (da skouer "Kavarn ar Follentez" gant Carpenter) pe hini ar sonerezh rock ("Kall of Kthulhu" gant Metallica).

Hervez August Derleth damheñvel eo neuze Cthulhu ouzh doueed diavaez douar evel Chtuga, Yig, Glaaki, Chaugnar Faugn pe Y'Golonac. Ar re-mañ o vezañ anvet doueed diavaez gant ar re (evel August Derleth) o deus kendalc’het oberenn Lovecraft.

Lin Carter a lare Cthulhu oa skarzhet eus Xoth gant an Doueed Kozh Noe

E-barzh unan eus danevelloù August Derleth hag a zo stag ouzh mojenn Cthulhu, en deus ar skrivagner degaset kemm da zibenn ar frazenn, en ur ober gant ur stumm nac'h : «nafl'ftaghn» a zo skrivet gantañ, ar pezh a c’hallfe talvezout ez eo dihun Cthulhu.