Youenn Gwernig

den
Reizh pe jener	paotr
Bro ar geodedouriezh	Frañs, Stadoù-Unanet
Anv e yezh-vamm an den	Youenn Gwernig
Anv ganedigezh	Yves Louis René Guernic
Anv-bihan	Yves, Louis, René
Anv-familh	Guernic
Deiziad ganedigezh	5 Her 1925
Lec'h ganedigezh	Skaer
Deiziad ar marv	29 Eos 2006
Lec'h ar marv	Douarnenez
Bugel	Gwenola Gwernig
Yezhoù komzet pe skrivet	galleg, brezhoneg, saozneg
Micher	barzh, kaner-sonaozer, skrivagner
Tachenn	sonerezh folk
Prizioù resevet	Priz Langleiz
Dileuriad ar gwirioù a aozer	Société des Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique

Youenn Gwernig (1925 e Skaer - 2006 e Douarnenez, Yves Guernic e marilh ar boblañs) a oa ur c'haner, ur barzh hag ur skrivagner e brezhoneg dreist-holl, met e saozneg hag e galleg e kane ivez.^[1]. Soner, produer skinwel ha kizeller eo bet ivez. E oberenn a zo awenet gant e yezh hag e vro a orin hag ar sevenadur stadunanat, peogwir en deus bevet e New York e-pad daouzek vloaz.

Buhezskrid

Bugale ha stummerezh

Ganet e oa Youenn Gwernig d'ar 5 a viz Here 1925 e Skaer^[2].

Deskiñ a reas kizellañ digant an tad Le Coz, un artizan ebenour e Skaer^[3]. Deskiñ a ra ar binioù-bras^[2].

Red-micher

Er bloavezhioù 1950 e reas anaoudegezh gant Glenmor. Hennezh en doa gourdonet anezhañ en e strollad bihan « Breizh a Gan » neuze. Ar c'hentañ strollad arvestoù e brezhoneg goude ar brezel e oa. Gantañ e voe savet Genovefa, un opera e brezhoneg^[2]^digomprenus.

Divroañ a reas da New York gant e wreg hag o div verc'h, Annaig ha Gwenola, e 1957. Chom a rejont daouzek vloaz eno, ha tapout a rejont ar geodedourelezh stadunanat. Dont a reas Youenn Gwernig da vezañ mignon gant ar skrivagner Jack Kerouac, penn bras ar Beat Generation.

E 1969 en em stalias e Lokmaria-Berrien^[4]. Labourat a reas gant Patrick Ewen ha Gérard Delahaye^[5]. E 1972 e embannas un dastumad barzhonegoù anvet An Toull en nor^[6].

E 1974 e enrollas un albom kentañ, Distro ar Gelted^[7]. Klask a rae kaout ur vreizhadelezh nevez, digor penn-da-benn d'ar bed^[8]. E 1976 e enrollas e eil albom, E-kreiz an noz^[9]. E 1982 e embannas La Grande Tribu, danevell war e vuhez er Stadoù-Unanet^[10].

Pa zistroas da Vreizh e krouas ar gevredigezh Radio télé Brezhoneg, evit difenn plas ar brezhoneg er mediaoù^[11]. Etre 1983 ha 1989 e oa e karg eus ar programmoù brezhonek war FR3^[12]. E 1990 e teuas er-maez an albom Emañ ar bed va iliz^[13].

Gounezet en deus Priz Langleiz e 1996 evit hollad e varzhonegoù^[14]. Mervel a reas Youenn Gwernig d'an 29 a viz Eost 2006 e Douarnenez, d'an oad a 80 vloaz.

Enor

Bet eo bet kentañ prezidant Festival al levrioù e Breizh e 1990 e Karaez hag enoret e voe gant un diskouezadeg e 2014^[15].

Youenn Gwernig e Plouvorn (Bro-Leon) e 1982

Tro-dro da Youenn Gwernig

« Youenn Gwernig a dalvez war eur skrivagner, o veza barz penn-kil-ha-troad. Skrivagner e heller dond da veza, evel ma teuer da veza prezegenner, a-bouez gouzoud ar vicher. Barz ez eur ken abred ha krouet, dre berz eun ijin guz ha ne zarempred ket ar zaliou-gwilioudi. Ha pa 'z eur ganet barz, ar blanedenn a ra deoh endalh d'en em zieubi diouz ar varzoniez evel m'en em zieub eur wezenn, ar barz ne c'hoari ket gand ar maerou-bloaz, anad eo. Ha setu perag Youenn Gwernig en em gav e stad a varzoniez vouilh euz devez kenta ar bloaz beteg hini Sant Jelvestr. N'eus netra zleet dezan evid kement-se, nemed eo kondaonet d'en em houzanv evel m'eo greet. Pebez digouez mad evidom ! »
– Per-Jakez Helias^[16]

Pladennoù

Distro ar Gelted, LP, 1974
E-kreiz an noz, LP, 1975
Private people
Emañ ar bed va iliz (CD, 1990)
Foeter Bro / Just a traveller / Compagnon de route (CD, 1993)

Levrioù

An toull en nor (divyezhek brezhoneg-galleg), 1972
An diri dir (teiryezhek brezhoneg-galleg-saozneg), 1976
La grande tribu (romant, galleg), Grasset, 1982
Un dornad plu (divyezhek brezhoneg-saozneg), Al Liamm, 1997 (Priz Langleiz)
Appelez-moi Ange (romant, galleg), Blanc Silex, 2002
Kleier an trec'h, dastumadenn danevelloù skrivet etre 1964 ha 1968 ha bet embannet barzh kelaouennoù Preder hag Al Liamm, embannadurioù Al Liamm, 2015.

A bep seurt

E anv zo bet roet da greizenn sevenadurel Skaer (Egorenn Youenn Gwernig) e 2007^[17].
E anv zo bet roet d'ur vediaoueg e Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h d'an 9 a viz C'hwevrer 2013^[18]^,^[19]
Un diskouezadeg gouestlet da Youenn Gwernig a oa bet e-kerzh Festival al levrioù e Breizh e mediaoueg Karaez, anvet Ur pennad hent gant Youenn, etre an 23 a viz Here hag ar 7 a viz Du 2014^[15]

Liammoù diavaez

Frond ar foenn

Notennoù ha daveennoù

[1] Pont-de-Buis lès Quimerc'h

[:0-2] 2,0 ^2,1 ha^2,2 https://www.francebleu.fr/emissions/toute-premiere-fois/toute-premiere-fois-la-grande-tribu-rend-hommage-youenn-gwernig

[3] ttps://web.archive.org/web/20250815195117/http://www.skoluhelarvro.org/culture-bretagne/ecrivains/ecrivain_biographie.php?no=410

[4] ttps://www.letelegramme.fr/finistere/saint-pol-de-leon-29250/a-saint-pol-de-leon-ar-vro-bagan-part-sur-la-route-avec-youenn-gwernig-le-3-juin-au-tst-264765.php

[5] ttps://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/rxf01004239/barzonegou-yann-ber-piriou-poemes-de-yann-ber-piriou

[6] ttps://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb351086313

[7] ttps://www.discogs.com/fr/master/2524717-Youenn-Gwernig-Distro-Ar-Gelted-Le-Retour-Des-Celtes

[8] ttp://www.letelegramme.com/ar/viewarticle1024.php?aaaammjj=20060831&article=20060831-12695312

[9] ttps://www.discogs.com/master/2000680-Youenn-Gwernig-E-Kreiz-An-Noz

[10] ttps://www.ouest-france.fr/bretagne/douarnenez-29100/hommage-youenn-gwernig-bien-vivant-grace-sa-grande-tribu-3549197

[11] ttps://bibliotheque.idbe.bzh/liste_theme.php?id=radio-tele-brezhoneg-rtb-2494&l=fr

[12] ttps://www.ouest-france.fr/bretagne/douarnenez-29100/hommage-youenn-gwernig-bien-vivant-grace-sa-grande-tribu-3549197

[13] ttps://www.discogs.com/release/18779470-Youenn-Gwernig-Eman-Ar-Bed-Va-Iliz

[14] ttps://www.letelegramme.fr/bretagne/portraits/youenn-gwernig-l-hommage-de-sa-tribu-10039.php

[FL-15] 15,0 ha^15,1 Festival du livre en Bretagne

[16] Gwernig – Le Grand Youenn

[17] Ville de Scaër

[18] Médiathèque Youenn Gwernig

[19] Bibliothèque du Finistère

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]