Mont d’an endalc’had

Strizh-mor Belle Isle

Eus Wikipedia
(Adkaset eus Strizh-mor Belle-Isle)
Strizh-mor Belle Isle
strizh-mor
Rann eusPleg-mor Sant-Laorañs Kemmañ
Anv er yezh orinStrait of Belle Isle Kemmañ
StadKanada Kemmañ
E tiriadDouar-Nevez ha Labrador Kemmañ
Daveennoù douaroniel51°30′0″N 56°30′0″W Kemmañ
Map
 
Kartenn strizh-mor Belle Isle hag enez Belle Isle en Norzh, etre Douar-Nevez ha Labrador

Strizh-mor Belle Isle (Strait of Belle Isle e saozneg, Détroit de Belle Isle e galleg)[1] a zo un hent merdeiñ e Reter Kanada, etre Labrador hag enez an Douar-Nevez, e proviñs Douar-Nevez ha Labrador.

Lec'hiadur

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Strizh-mor Belle Isle a zo e gevred ledenez Labrador[2][3]. Unan eus an tri hent zo da vont er-maez eus Pleg-mor Sant-Laorañs dre an norzh, an daou all o vezañ strizh-mor Cabot ha strizh-mor Canso. Dre-se eo gwelet evel ul lodenn eus hent-mor ar Sant-Laorañs. 125 km hirder zo dezhañ, hag e ledander a ya eus 15 km da 60 km, gant ur geidenn a 18 km.

Gerdarzh

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Dont a ra an anv eus hini enez Belle Isle (tennet-eñ eus anv gallek ar Gerveur, e Breizh). E lodenn reterañ ar strizh-mor emañ ha keitpell diouzh Table Head, e Labrador,[4] ha Kab Bauld, en Douar-Nevez.

Istor

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Abaoe milvedoù ez eus bet Indianed o chom en inizi an Douar-Nevez ha bro Labrador, keit ha kariboued ha bronneged all e-leizh. morleueoù, reuniged gris, reuniged kelc'hennek ha kalz spesadoù dour all a gaver er strizh-mor e-unan[5].

Daveennet eo an nomenkladur viking evit Labrador ha Douar-Nevez (Markland ha Vinland a-getep) gant un dornskrid dizanv. Dave a reer er skrid-se eus Strizh-mor Belle Isle: "Ha ma'z eo gwir, neuze e red ur meurvor en ur strizh-mor etre Markland ha Vínland"[6].

Gweladennet e voe al lec'h gant bigi-balumeta euskarat e-pad an XVIIvet kantved hag al lodenn gentañ eus an XVIIIvet kantved. Peñseet e voe ar San Juan e Bae Ruz ken abred ha 1565[7]. Merdeerien euskarat a yeas e darempred gant Inuited ivez, ar pezh a gasas da stourm pe kenlabour evit an takadoù reunigeta [8].

Merdeiñ ha treuzdougen

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Merdeiñ er strizh-mor a c'hall bezañ danjerus-kenañ gant redennoù mare kreñv oc'h etrewerzhiañ gant Redenn al Labrador, donderioù o tizhout meur a gant metr e lec'hioù zo, skorn-mor e-pad 8 da 10 miz ar bloaz, hag amzer fall gant barradoù avel ha latar. Keit ha ma vir ar skorn-mor ouzh al listri da verdeiñ a-hed ar bloaz, e evezh ar warded-aod kanadian a-hed ar bloaz ouzh ar bigi o tremen evit herzel outo da genstekiñ.

Ul linenn listri-treizh a zo el lodenn gornogel eus ar strizh-mor etre Saint Barbe, en Douar-Nevez, ha Blanc Sablon, e Kebek (rannvro Côte-Nord).[9]

Liamm stag

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ar soñj da sevel ul "liamm stag" (fixed link) a-dreuz ar strizh-mor etre an Douar-Nevez ha Labrador, anvet "Liamm stag an Douar-Nevez ha Labrador" (Newfoundland-Labrador fixed link), a zo bet savet [12] meur a wech e-kerzh an dekvloaziadoù tremenet [12] da-heul un enklask dic'houest da sevel ur riboul da gas kabloù tredan e-kreiz ar bloavezhioù 1970. Ma vije bet savet ul liamm evel-se e vije moarvat ur riboul gant un hent-houarn 17 km hirder dezhañ dindan an dour[13]. Pal ar raktres a oa pouezañ nebeutoc'h war servij ar listri-treizh betek Skos Nevez, met e goustoù uhel hag ar mank eus ur rouedad hentoù dereat etre Labrador ha Kebek a zo bet meneget evel skoilhoù bras.

E 1975, ar gouarnamant gwarezour araokaour renet gant Frank Moores a embannas e c'hoant da sevel ur riboul dindan ar strizh-mor. Kroget e oa un toull e tu Labrador ha dispignet e oa bet 75 milion a zollaroù gant ar gouarnamant a-raok ma vefe dilezet ar raktresNewfoundland-Labrador liamm pegged at $1.5-billion (Genver 2020).</ref>[12].

E-kerzh dilennadeg ar broviñs e miz Here 2003 e oa bet dilennet ur gouarnamant Araokaour Mirour nevez hag embannet en doa e vefe roet arc'hant gant ar C'hevread hag ar Broviñs a-gevret evit studiañ ar mennozh[13][12] [14]. Embannet e oa bet un danevell a-raok ar fed ma c'hallfe bezañ graet e miz C'hwevrer 2005, a zisklêrie e oa ur riboul toullet oc'h implijañ mekanikoù toullañ ar ribouloù, gant ur vulzun dredan evit treuzdougen ar c'hirri, an dibab dedennusañ diouzh ur savboent teknikel hag ekonomikel. Koustañ a rafe sevel al liamm stag 1,2 miliard a zollaroù (dollaroù 2004), hag en-holl war-dro 1,7 miliard a zollaroù [15].

Roet e oa bet lañs e 2016 gant ar c'hentañ ministr Dwight Ball d'ur studiadenn prientiñ nevez evit termeniñ koustoù ur riboul da liammañ an enezenn ha Labrador [16]. Embannet e voe disoc'hoù ar studiadenn e miz Ebrel 2018, o tivizout e c'hallfe bezañ savet ur riboul hent-houarn dindanvor 16 km da liammañ L'Anse Amour e su Labrador ha Yankee Point e-kichen Flower's Cove war Ledenez Norzh an Douar-Nevez hag a goustfe 1,65 miliard a zollaroù kanadian[17].

E dilennadegoù 2019 en doa disklêriet Strollad Frankizour Kanada e skoazellfent ur Font Broadel evit an Diazezadurioù, en o zouez Liamm Stag Trreuzdougen Douar-Nevez-Labrador, a c'hallfe liammañ Yankee Point, Douar-Nevez, ouzh Point Amour war an douar-bras (Labrador)[18][19].

Ur fun danvor 35km hirder dezhañ a-dreuz ar strizh-mor a zo o vezañ savet e-barzh raktres Churchill-Izel[20].

Daveoù

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]
  1. ↑ Strait of Belle Isle. CKengor Lec'hanvadurezh Kebek (13 Kerzu 1988). “In addition to Grande Bay, this arm of the sea had notably borne the names of Friar Lewis, on maps from 1505, then Gulf of Chasteaulx, Charles Streights and Passage du Nord which a cartographer describes as "subject to Glaces” later in the 16th and during the 17th century.”
  2. ↑ “Indigenous people and the fur trade in the Quebec-Labrador peninsula” pp. 3 of 52. Centre interuniversitaire d’études québécoises (CIEQ) (2001). “The Peninsula of Quebec-Labrador, sometimes also called Ungava, Labrador, Ungava-Labrador or, politically, New Quebec and Labrador, is a vast territory of approximately one million square kilometers.”
  3. ↑ Quebec Labrador Peninsula. Kengor Lec'hanvadurezh Kebek (18 June 1993). “Over the years, many variations of the name have been used: Terraagricule (1558); Land of Labor (1575); Estotilandt (1597) or Estotilande (1656); Terra Cortereale (1597); New Britain (1656).”
  4. ↑ Labrador peninsula (Toponymy). Kengor Lec'hanvadurezh Kebek. “Over the years, many variations have been used: Terraagricule (1558); Land of Labor (1575); Estotilandt (1597) or Estotilande (1656); Terra Cortereale (1597); New Britain (1656).”
  5. ↑ "Archaic Cultures in the Strait of Belle Isle Region, Labrador". Arctic Anthropology 12 (2): 76–91
  6. ↑ (Goañv 2012) "Vínland and Wishful Thinking: Medieval and Modern Fantasies". Canadian Journal of History 47 (3). DOI:10.3138/cjh.47.3.493
  7. ↑ (1986) "Underwater Stereophotogrammetric Recording: A Pilot Project: Red Bay, Labrador". Bulletin of the Association for Preservation Technology 18 (1/2): 112–114. DOI:10.2307/1494089
  8. ↑ "The World of Capitena Ioannis: Basques and Inuit in the Seventeenth Century". Canadian Journal of Archaeology 41 (2)
  9. ↑ Ferry route
  10. ↑ The Bella Desgagnés. Relais Nordik. “... to better stabilize the ship, containers and other cargo, anti-roll tanks have been installed in addition to stabilizers to improve passenger comfort in rough seas.”
  11. ↑ 11,0 ha 11,1 St. Barbe – Blanc Sablon (Strait of Belle Isle Area). Gouarnamant Douar-Nevez ha Labrador, Transportation and Infrastructure ministry. “MV Qajaq W ferry: Automobiles: 120 vehicles, including 8 tractor trailers Passengers: 300” Fazi arroud : Balizenn <ref> faziek; anv "St. Barbe – Blanc Sablon (Strait of Belle Isle Area)$ spisaet meur a wech gant danvez disheñvel
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 ha 12,3 Error on call to Template:cite web: Parameters url and title must be specified.
  13. ↑ 13,0 ha 13,1 Bremañ toullomp un toull ker : Ur raktres evit un toull dic'hortoz a gav skoazellerien.
  14. ↑ Liamm fiziet a c'haller ober, eme Williams (28 C'hwevrer 2005).
  15. ↑ Gouarnamant Douar-Nevez ha Labrador a embann Liamm fiziet Danevell a-raok ar c'hefridioù.
  16. ↑ "Government to Explore Tunnel Viability Between Island and Labrador", VOCM (7 Mae 2016). 
  17. ↑ "1,65 miliard a zollaroù a c'hallfe bezañ liammet etre studi an hentoù-houarn dindanvor ha Newlandland, finds", CBC News (11 Ebrel 2018). 
  18. ↑ Newfoundland to Labrador fixed link has new legs.
  19. ↑ N.L. difennour an tunel dic'hoantaet gant studi al liammoù fiziet.
  20. ↑ Labrador-Island Link and Transmission Assets. Nalcor Energy.

Levlennadur

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]
  • Auger, Réginald. Labrador Inuit and Europeans in the Strait of Belle Isle From the Written Sources to the Archæological Evidence. Collection Nordicana, no 55. Québec, Canada: Centre d'études nordiques, Université Laval, 1991.
  • Bailey, W. B., and H. B. Hachey. Hydrographic Features of the Strait of Belle Isle. St. Andrews, N.B.: Atlantic Oceanographic Group, 1951.
  • Bock, Allan. Out of Necessity The Story of Sealskin Boots in the Strait of Belle Isle. Shoal Cove East, Nfld: GNP Craft Producers, 1991.
  • Bostock, H. H., L. M. Cumming, and Harold Williams. Geology of the Strait of Belle Isle Area, Northwestern Insular Newfoundland, Southern Labrador, and Adjacent Quebec. Ottawa, Canada: Geological Survey of Canada, 1983. (ISBN 0-660-10608-6)
  • Dawson, W. Bell. The Currents in Belle Isle Strait, the Northern Entrance to the Gulf of St. Lawrence. Danevell KEvredigezh MEteorologel Philadelphia, No. 1-2, Genver–Ebrel, 1920. Philadelphia: The Society, 1920.
  • Jeffers, George W. Observations on the Cod-Fishery in the Strait of Belle Isle. Toronto: Biological Board of Canada, 1931.
  • LeGrow, Keith Herbert. Distribution of Marine Birds in Relation to Water Masses and Fronts in the Strait of Belle Isle, Northwestern Atlantic Ocean. Ottawa: National Library of Canada, 2001. (ISBN 0-612-54902-X)
  • May, A. W. Biological Data on Cod from the Summer Fishery on the North Shore Strait of Belle Isle. [Ottawa]: Fisheries Research Board of Canada, 1968.
  • McGhee, Robert, and James A. Tuck. An Archaic Sequence from the Strait of Belle Isle, Labrador. Mercury series. Ottawa: National Museums of Canada, 1975.
  • Tuck, James A. Newfoundland and Labrador Prehistory. Ottawa: National Museums of Canada, Archaeological Survey of Canada, 1976.
  • Murphy, Joe. The Strait of Belle Isle Fixed Link. 2004.
  • Ney, C. H. Triangulation in Newfoundland, West Coast and Strait of Belle Isle. Ottawa: Edmond Cloutier, 1948.
  • Sobieniak, J. W. A Study of Air Services Across the Strait of Belle Isle. Ottawa: Canadian Transport Commission, Systems Analysis Branch, 1972.

Liammoù diavaez

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]
Adtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Strizh-mor_Belle_Isle&oldid=2144791 »