Pierre Schoendoerffer

Pierre Schoendoerffer, bet ganet d'ar 5 a viz Mae 1928 e Chamalières (Puy-de-Dôme) ha marvet d'ar 14 a viz Meurzh 2012 e Clamart (Hauts-de-Seine), a oa ur soudard, sevener ha skrivagner gall. Levezonet kalz eo e oberennoù gant mare didrevadenniñ Indez-Sina, hag a zo taolennet e filmoù a bouez evel La 317e section (1964) ha Diên Biên Phu (1992). Diskouezet en deus ar brezel dre zaoulagad soudarded ha tud diazez, deskrivet a-dost. Lod eus e oberennoù faltazi a c'haller gwelet zoken evel teulfilmoù ha teullevrioù war an darempredoù denel hag an endroioù istorel deskrivet^[1]^[2].

Buhez

Ganet e voe Pierre Schoendoerffer e Chamalières, en ur familh elzasian a-orin. Studiañ a reas el lise e Annecy, e-lec'h ma lennas kalz oberennoù Herman Melville, Joseph Conrad, Jack London ha Joseph Kessel. Sot e oa gant ar mor, ha labour a gavas war vourzh ur chaluter-dre-lien da 19 vloaz^[1].

Gant an arme c'hall

En ur lenn ur pennad kazetenn e teskas e oa ur servij sinema en arme c'hall. Rollañ a reas da 23 bloaz, ha goude ur stummadur war ar filmañ e kreñvlec'h Ivry e voe kaset e 1952 da Indez-Sina, e Kambodja da gentañ. Harzlammet e voe e Điện Biên Phủ ha prizoniet e voe gant ar Việt Minh e fin an emgann, e miz Mae 1954^[3].

Sevener ha skrivagner

Goude e zieubidigezh a-drugarez da feur-emglevioù Geneva, ober a reas tro ar bed en ur ober luc'hskeudennoù evit Paris Match, Life, Look ha Bunte. Alier e voe evit filmoù brezel stadunanat, ha kejañ a reas e Hong Kong gant Joseph Kessel, a lakaas anezhañ da vezañ sevener La Passe du diable (1956). D'ar mare-se e voe pedet e filmañ Kastell ar gevnidenn (1957) gant Akira Kurosawa^[3]. E 1958 e sevenas daou film azasaet diwar oberennoù Pierre Loti, Ramuntcho ha Pêcheurs d'Islande. Ne rejont ket berzh^[1].

E 1963 e skrivas La 317^e section, ur romant war ur gevrenn c'hall dilezet gant he hierarkiezh e brezel Indez-Sina. Azasaat a reas anezhañ en ur film heñvelanvet e 1964, ennañ Jacques Perrin ha Bruno Cremer^[3]. E 1966 e heulias e-pad c'hwec'h sizhun ur gevrenn eus an arme stadunanat e emgannoù brezel Viêt Nam. An teulfilm savet diwar e labour, La section Anderson, a dapas priz ar gwellañ teulfilm e Gouel Canas e 1968^[1].

E keit-se e skrivas romantoù all, evel L'Adieu au roi (1969), a awenas John Millius pa skrivas senario Apocalypse Now (1979). E-mesk ar filmoù all sevenet gantañ a reas berzh emañ Le Crabe-Tambour (1977), azasaet diwar ur romant skrivet gantañ ivez, ha Diên Biên Phu (1992), kontet ennañ an emgann koulz hag an aergelc'h e Ha Noi er memes mare, dre zaoulagad ur c'hazetenner stadunanat. En e film diwezhañ, Là-haut, un roi au-dessus des nuages (2003), ennañ Bruno Cremer, Jacques Perrin, Claude Rich ha Gérard Oury, Schoendoerffer a zistro ur wech ouzhpenn da Azia ar Reter evit kontañ enklask ur c'hazetenner gall diwar-benn steuziadenn ur sevener eno^[1].

Oberennoù

Filmoù

1956 : La Passe du diable
1959 : Ramuntcho
1959 : Pêcheur d'Islande
1963 : Attention ! Hélicoptères (teulfilm berr evit Servij Sinema an Arme)
1965 : La 317e Section
1966 : Objectif 500 millions
1967 : La Section Anderson (teulfilm)
1973 : Sept Jours en mer (teulfilm berr evit Servij Sinema an Arme)
1976 : La Sentinelle du matin (teulfilm berr evit Servij Sinema an Arme)
1977 : Le Crabe-Tambour
1982 : L'Honneur d'un capitaine
1989 : Réminiscence ou la Section Anderson 20 ans après (teulfilm)
1992 : Diên Biên Phu
2003 : Là-haut, un roi au-dessus des nuages

Levrioù

Romantoù

1963 : La 317e Section.
1969 : L'Adieu au roi (Grasset), Priz Interallié e 1969)
1976 : Le Crabe-Tambour (Grasset), Priz meur romant an Akademiezh c'hall e 1976).
1981 : Là-haut (Grasset).
2003 : L'Aile du papillon (Grasset), Priz lennegel an Arme-Zouar - Erwan Bergot ; Priz Encre marine 2003 ar Morlu.

Teullevrioù

Dien Bien Phu 1954/1992, De la bataille au film, Fixot-Lincoln, 1992.
Rakrskrid La Guerre d'Indochine gant Patrick Buisson, Albin Michel, 2009.
Rakskrid Harkis, soldats abandonnés. Témoignages, XO, 2012, 256 p.

Liammoù diavaez

(fr) Dielloù filmet gant Pierre Schoendoerffer etre 1952 ha 1954 war lec'hienn an ECPAD
(fr) Fichenn IMDB

Daveennoù

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ha^1,4 (fr) RAUGER Jean-François, Pierre Schoendoerffer, un survivant de l'Histoire, Le Monde, 14/03/2012 (lennet d'ar 06/02/2026)
↑ (fr) Pierre Schoendoerffer. Du 21 novembre au 2 décembre 2007. L’homme, une aventure, La Cinémathèque (lennet d'ar 06/02/2026)
↑ ^3,0 ^3,1 ha^3,2 (fr) Pierre Schœndœrffer. Ecrivain - ancien soldat, buhezskrid war lec'hienn Ministrerezh an Armeoù gall (lennet d'ar 06/02/2026)

[:0-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ha^1,4 (fr) RAUGER Jean-François, Pierre Schoendoerffer, un survivant de l'Histoire, Le Monde, 14/03/2012 (lennet d'ar 06/02/2026)

[2] (fr) Pierre Schoendoerffer. Du 21 novembre au 2 décembre 2007. L’homme, une aventure, La Cinémathèque (lennet d'ar 06/02/2026)

[:1-3] 3,0 ^3,1 ha^3,2 (fr) Pierre Schœndœrffer. Ecrivain - ancien soldat, buhezskrid war lec'hienn Ministrerezh an Armeoù gall (lennet d'ar 06/02/2026)

[1]

[2]

[3]