Obererezh milourel a-gevret a-enep Iran
| Rann eus | Middle Eastern crisis, American imperialism  |
|---|---|
| Stad | Iran |
| Deiziad | 2026 |
| Deiziad kregiñ | 28 C'hwe 2026 |
| Deiziad echuiñ | talvoud dianav |
| Istor | timeline of the 2026 Iran war |
| Bukenn | Iran |
| Agent of action | Israel, Stadoù-Unanet |
| Oberour | Israel, Stadoù-Unanet |
Brezel Iran (pe Brezel Ramadan) a zo un oberiadur brezel kevredet stadunanat-israelat kroget d’an 28 a viz C’hwevrer 2026 a-enep Iran. An oberiadur, a zo anvet Leon krozus (hebraeg : מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי, Mivtsá She'agát Ha'arí) gant Israel[1][2] hag Oberiadur fulor meurdezus (saozneg : Operation Epic Fury) gant Departamant Difenn ar Stadoù-Unanet,[3] a oa bet sevenet gant ar pal da lazhañ pennoù uhel Iran, politikourien, pennoù an nerzhioù difenn ha savadurioù. An dagadenn a oa bet savet ivez gant ar c'hoant da lazhañ ar penn-uhel Ali C'hamenei.[4]
Aozadur ar Broadoù Unanet ha meur a vro all ha n'int ket o kemer perzh en oberiadur o deus embannet e oant a-enep an dagadennoù kentañ dre ma tegasent dizurzh er rannvro; reoù all o deus savet a-enep tagadennoù digoll Iran war broioù kevredet gant ar Stadoù-Unanet er rannvro.[5]
Burutellerien an oberiadur a embann eo bet un torr lezennel hervez ar Gwir stadunanat hag un torr d'ar souvereniezh iranian[6] hervez ar gwir etrebroadel.[7] Pennoù trumpour eus ar gouarnamant o deus klemmet e oa bet embannet gant izili eus ar Pentagon ne oa ket titour ebet e oa Iran o vont da dagañ ar Stadoù-Unanet a-raok an oberiadur brezel, en desped d'o c'hemenadennoù.
Pal an oberiadenn eo distrujañ barregezhioù nukleel danvezel Iran hag aesaat fin ar renad iranat.
Kenarroud
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]E miz Even 2025 en doa taget Israel Iran a-benn paouez gant ar programm nukleel iranat. D'an 22 a viz Even ez ae ar Stadoù-Unanet d'ar brezel o vombeziñ staliadurioù nukleel iranat. Un harz-tennañ a voe sinet tri devezh goude. [8]
E fin miz Kerzu 2025 hag e miz Genver 2026 e tarzhas manifestadegoù en Iran, a c'halve peurgetket da lakaat un termen d'ar Republik Islamek. Gant renad Iran e voe gwasket taer ar manifestadegoù-se, ma varvas miliadoù a dud. E respont d'ar moustrerezh-se e kondaone ar Stadoù-Unanet ar renad hag e kroge da vodañ o nerzhioù milourel er Reter-Kreiz e mizioù Genver ha C'hwevrer 2026 a-benn en em brientiñ d'un oberiadenn en Iran. [9]
E miz Genver 2026 pennoù Europa ha Stadoù-Unanet o devoa embanent e oa Washington o c'houlenn groñs tri dra da Iran, unan anezho a oa da baouez da viken gant pinvidikaat uraniom. [10]
Ar velestradurezh Trump en doa embanent e miz C'hwevrer 2026 e oa adkroget Iran gant ur program nukleel hag e oa o tiorroiñ misiloù gant un hirder tenn a c'hellje reiñ an tu dezho da dizhout ar Stadoù-Unanet.[11] D'ar 27 a viz C'hwevrer 2026, Ajañs etrebroadel an energiezh atomek en doa dizoloet e oa bet kuzhet gant Iran uroniom pinvidikaet uhel en ur savadur kuzh ha chomet hep labez gant ar bombezadennoù a oa bet war ar vro,[12][13] hag ouzhepnnet e oa bet gant an ajañs ne c'helle ket bezañ sur ne oa ket eus ar programm nukleel iraniat unan "peoc'hus nemetken" rak nac'het e oa bet dezhi da ensellañ al lec'h.[14] Hervez ur vammenn dianav stadunant, Trump en doa aotreet an dagadenn goude ma vije bet kelaouet e oa prest Iran da dennañ misiloù war palioù stadunanat.[15][16] Ar velestradurezh n'eo ket bet o tiskouez prouennoù anat e oa Iran o vont da glask tizhout palioù stadunanat a-raok an oberiadur brezel,[17] hag ur vammenn dianav er Pentagon a oa bet o kemenniñ d'ar C'hendalc'h stadunanat ne oa ket bet titouroù gant ar spierezh vilourel oc'h harpañ ur c'hoant gant Iran da dennañ da gentañ war nerzhioù pe lec'hioù perc'hennet gant ar Stadoù-Unanet.[18][19]
Oberiadur
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]D'an 28 a viz C'hwevrer 2026 e kemenn ar prezidant stadunanat Donald Trump en ur video embannet war ar rouedadoù sokial ez eo «kregiñ a reas an nerzhioù lu stadunanat gant obererezhioù stourm meur en Iran». Merket e vez tarzhadegoù e meur a c'hornad eus Tehran, en o zouez ar c'harter m'emañ al levier meur Ali C'hamenei o chom peurliesañ, hag ivez e-kichen palez ar prezidant hag ar C'huzul broadel evit ar surentez. Mediaoù eus Iran a ro da c'houzout ivez gwalldaolioù en Isfahan (lec'hienn ur c'hemplezh nukleel meur), Kom, Karaj, Kermanshah, Lorestan ha Tabriz. [20]
Tsahal a ro da c'houzout tennoù fuc'helloù balistik adalek Iran war-du Israel nebeut amzer goude ma oa kroget gant ar bombezadegoù war Iran. Klevet e oa bet c'hwitellerezed-tro e Tel Aviv hag e rannvroioù eus Israel. Broioù all eus ar Reter-Kreiz, evel an Emirelezhioù Arab Unanet, Koweit, Katar hag Arabia Saoudat a zo bet tizhet gant renad Iran, gant ar pal da zistrujañ ar bazennoù milourel stadunanat a zo eno. [21]
D'ar 4 a viz Meurzh eo torpilhet ha kaset d'ar strad ar fourgadenn iranat IRIS Dena gant al lestr-spluj amerikan USS Charlotte e Meurvor Indez, er-maez da Sri Lanka. An dagadenn a ra 87 den lazhet d'an nebeutañ, 61 den aet da get ha 32 den chomet bev war ur skipailh a 180 den. Ar c'hentañ torpilhadeg graet gant an US Navy abaoe 1945 ha fin an Eil Brezel-bed eo. [22]
Da vintin ar 5 a viz Meurzh e voe lañset un oberiadenn war zouar gant Kurded Irak war-du Kurdistan Iran, gant harp ar Stadoù-Unanet [23] .
Notennoù ha daveennoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- ↑ (en) Tal Shalev (28 February 2026). Israel names operation against Iran "Roaring Lion".
- ↑ (en) Israel names operation against Iran 'Lion's Roar'. Iran International (28 February 2026).
- ↑ (en) Pentagon names Iran mission 'Operation Epic Fury'. Iran International.
- ↑ (en) Iranian state TV announces death of Iran's Supreme Leader Ali Khamenei. Middle East Eye.
- ↑ "How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran" (in en-GB), BBC News (28 February 2026).
- ↑ Schneid, Rebecca (28 February 2026). "How the World Is Reacting to the Attack on Iran". TIME (in saozneg). Retrieved 1 March 2026.
- ↑ US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime'.
- ↑ https://www.france24.com/fr/moyen-orient/20251228-iran-isra%C3%ABl-le-r%C3%A9cit-des-12-jours-de-guerre-ouverte
- ↑ https://www.radiofrance.fr/franceinfo/podcasts/les-documents-franceinfo/manifestations-en-iran-le-point-sur-la-repression-et-le-bilan-des-victimes-3979870
- ↑ "Trump Threatens Iran with 'Massive Armada' and Presses a Set of Demands", The New York Times (28 January 2026).
- ↑ "Trump lays out case for possible attack on Iran in State of the Union speech" (in en), The Straits Times (25 February 2026). "He accused Iran of restarting its nuclear programme, working to build missiles that 'soon' would be capable of reaching the US - Iranian state media have claimed that Tehran is developing a missile capable of reaching North America."
- ↑ Murphy, Francois (27 February 2026). "IAEA report says Iran must allow inspections, points at Isfahan", Reuters.
- ↑ IAEA says Iran stored highly enriched uranium at underground Isfahan site (en)(27 February 2026).
- ↑ IAEA says cannot assure Iran's nuclear program is exclusively peaceful (en)(27 February 2026). “The UN nuclear watchdog warned it will not be in a position to provide assurance that Iran's nuclear program is exclusively peaceful unless Tehran restores access to key facilities, according to confidential reports seen by Bloomberg and the Associated Press.”
- ↑ "Top US official: Iran planned to preemptively launch missiles, Trump was forced to act" (in en-US), The Times of Israel (28 February 2026).
- ↑ CIA helped pinpoint Khamenei gathering before Israeli strike – NYT (en)(1 March 2026).
- ↑ "Pentagon offers no evidence to support claim it attacked Iran in defense", Politico (1 March 2026).
- ↑ "Pentagon tells Congress no sign that Iran was going to attack US first, sources say", Reuters (1 March 2026).
- ↑ "White House claim of imminent Iranian threat undercut in Hill briefings", CNN (2 March 2026).
- ↑ https://www.lemonde.fr/international/article/2026/02/28/israel-et-les-etats-unis-attaquent-l-iran_6668678_3210.html
- ↑ https://www.sfgate.com/news/article/strike-zones-these-maps-show-where-the-u-s-and-21947536.php
- ↑ https://www.nicematin.com/societe/conflits/guerre-en-iran-un-navire-de-la-marine-iranienne-avec-180-personnes-a-bord-coule-au-large-du-sri-lanka-30-marins-secourus-10671325
- ↑ (en) Hundreds of Kurdish fighters launch ground offensive in Iran, officials deny reports. Jerusalem Post (Meurzh 2026).