Lur CFA
Al lur CFA eo anv daou voneiz (Franc CFA e galleg, evit franc de la Communauté financière africaine ha franc de la Coopération financière en Afrique) implijet gant 210 milion a dud (e 2023) e pevarzek Stad afrikat :
- lur kumuniezh an arc'hant en Afrika (ISO 4217 : XOF ha 952)[1], monet ha meret gant Bank kreiz Stadoù Afrika ar C'hornôg evit eizh Stad ezel eus Unaniezh ekonomikel hag arc'hant Afrika ar C'hornôg (UEMOA).
- lur kenober arc'hant Afrika kreiz (ISO 4217 : XAF ha 950)[1], monet ha meret gant Bank Stadoù Afrika kreiz evit c'hwec'h Stad ezel eus Kumuniezh ekonomikel hag arc'hant Afrika kreiz (CEMAC).
lur CFA Afrika ar c'hornôg (XOF)
lur CFa Afrika kreiz (XAF)
Ar memes talvoudegezh o deus, met n'int ket keveskemmadus. N'eus ket un takad moneizel boutin eta, met daou dakad keñver-ouzh-keñver.
Ar Stadoù eo ar re a oa e-barzh Impalaeriezh trevadennel Frañs, Togo ha Kameroun (hag a oa leuridurioù gall ha breiveuriat) , Ginea ar C'heheder (Spagn) ha Ginea-Bissau (Portugal). Al lur CFA a zo ur moneiz a zo divizet e dalvoudegezh gant ar Stadoù ezel. Savelet eo an dalvoudegezh-mañ e parder digemm gant an euro, parder digemm hag a zo gwarantet goude gant an Teñzor publik gall. Kelaouet e vez an Teñzor publik gall gant ar Stadoù afrikat pa zivizont adtalvoudekaat pe istalvoudekaat ar moneiz. A-hend-all eo amred al lur CFA e broioù saoznek Nigeria ha Ghana e-kichen o moneiz broadel.[2]
Sellet e vez stagadur al lur CFA ouzh an euro evel ur gouestl a stabilded gant lod, pa vez sellet outañ evel ur sujidigezh youlek gant lod all.
D'an 22 a viz Kerzu 2019 e voe embannet e vefe cheñchet moneiz Afrika ar c'hornôg gant an Eco.[3] Asantet e voe gant Bodadenn Vroadel Bro-C'hall e miz Mae 2020. Progamet e oa ar cheñchamant e dibenn ar bloaz 2020 met e voe dalaet gant meur a dra : kleñved-red ar C'hovid-19, amzivin geopolitikel, diaezamantoù da dizhout an dezverkoù,[4][5][6][7]. Programet eo ar moneisaat kentañ e miz Gouere 2027.[8]
Emdroadur parded al lur CFA
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]| Deiziad | Darvoud | Feur eskemmañ |
|---|---|---|
| 26 a viz Kerzu 1945 | Krouidigezh al lur CFA | 1 F CFA = 1,70 FF |
| 17 a viz Here 1948 | Istalvoudekaat al lur gall (FF) | 1 F CFA = 2,00 FF |
| 1añ a viz Genver 1960 | Diazezadur[9] ar lur gall nevez (FRF) | 1 F CFA = 0,02 FRF |
| 11 a viz Genver 1994 | Istalvoudekaat 50 % al lur CFA | 1 F CFA = 0,01 FRF |
| 1añ a viz Genver 1999 | Stagadur al lur CFA ouzh an euro | 1 € = 655,957 F CFA (1 F CFA ≈ 0,00152 €)[10] |
Liammoù diavaez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Daveoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- 1 2 Roll kodoù lizherennek ha niverek ar moneizoù e Aozadur etrebroadel evit ar reolatañ, hizivadur e miz Eost 2015.
- ↑ Afrique : le Franc CFA de plus en plus utilisé dans ces pays anglophones (ecofin) e La Nouvelle Tribune, 02 a viz Genver 2024.
- ↑ West Africa renames CFA franc but keeps it pegged to euro e Reuters
- ↑ West Africa's Eco currency remains an illusion e dw.com, 2 a viz Gwengolo 2021
- ↑ From CFA to ECO: Opportunities and Challenges of Economic and Monetary Cooperation in West Africa, 1 a viz Gwengolo 2021
- ↑ Challenges to Single Currency Surmountable—Finance Minister Tells West African Leaders e mofep.gov.gh
- ↑ Is West Africa ready for a single currency? e Brookings, 30 a viz Gouere 2021
- ↑ French grip muddles Ecowas single currency bid. What's next? e The East African, 12 a viz Meurzh 2025
- ↑ Dre ordrenañs nv 58-1341 an 27 a viz Kerzu 1958 : https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=B4873DBB0D81B8C98295729F1D425D8A.tpdjo03v_3?cidTexte=JORFTEXT000000339269&categorieLien=id.
- ↑ BCEAO « Histoire du Franc CFA », war lec'hienn Bank kreiz Stadoù Afrika ar C'hornôg 2012 (lennet d'ar 4 a viz Meurzh 2014).