Lenaped

ethnic group
Iskevrennad eus	indigenous peoples of North America
Rann eus	Broadoù kentañ
Yezh vamm	saozneg, Delaware
Relijion pe kredenn	Protestantiezh, Indiĝena Amerika Eklezio
Perzhiad e	Brezel dieubidigezh ar Stadoù-Unanet
Anvet diwar	Delaware Bay
Stad	Stadoù-Unanet
Genidik a	Lenapehoking
Lec'h	Oklahoma, Wisconsin, New Jersey, Pennsylvania
Lec'hienn ofisiel	https://delawaretribe.org/

Al Lenaped (eus Lëni-Lënape en o yezh), anvet ivez Loups gant ar C'hallaoued da vare Frañs Nevez ha Delawares gant ar Vreizhveuriz, a zo ur bobl amerindian rannet e klanoù, genidik eus ribloù ar stêr Delaware, ar stêr Hudson ha Strizh-mor Long Island. Tri skour he doa ar bobl-se : ar Munsee, an Unami hag an Unalachtigo.

Anv

Lëni-Lënape (distaget [lənilənapə]) a rae al Lenaped anezho o-unan, ar pezh a c'hall bezañ troet e « tud wirion ». Anvet e voent Delawares gant ar Vreizhveuriz peogwir e vevaent a-hed ar stêr Delaware anvet diwar gouarnour kentañ trevadenn Virginia, Thomas West lesanvet « Baron de la Warr ».

Istor

Da vare an darempredoù kentañ gant an Europeiz ne seblante ket al Lenaped bezañ liammet kalz ganto. Aozet e veze ar boblañs e kêriadennoù emren a c'halle skoulmañ emglevioù berrbad evit talañ ouzh gourdrouzoù diavaez. En em zispenn a rejont ar meuriadoù niverus abalamour d'ar c'hleñvedoù degaset gant an drevadennerien, d'ar brezelioù etre Amerindianed evit kenwerzhiñ gant an Europeiz hag d'an hollekadur evañ alkool.

Konfrontet da gwask brasoc'h-brasañ an drevadennerien e treuzvroas Lenaped a orin liesseurt da Draoñienn Ohio e dekvloavezhioù kentañ an XVIIIvet kantved. E-barzh ar c'humuniezhoù-se tud diwriziennet eo e tiwanas ul luskad profedel amerindian e voe Neolin e benn brudetañ. Stourm a reas a-enep an alkoolegezh, an danvezelouriezh hag ar liespriedelezh ha gervel a reas an Amerindianed da derriñ al liamm gant an Europeiz ha da argas anezho eus o douaroù. E c'halv d'un adsav sevenadurel ha speredel a voe douar-teil ideologel emsavadeg Pontiac etre 1763 ha 1766^[1]. Kemer a rejont perzh al Lenaped en emgannoù, hag e-pad sez Fort Pitt e klaskas moarvat milourien dinodiñ anezho oc'h implijout ar vrec'h^[2].

Aozadur sokial

Ur boaz hep e bar o deze al Lenaped : ur paotr yaouank ne c'halle dimeziñ nemet d'ur vaouez gozh hag ur plac'h yaouank nemet d'ur paotr kozh. Ar pal a vije bet da sikour ar re gozh ha da lakaat anezho da dreuzkas o skiant-prenet d'ar rummadoù da heul^[3].

Armerzh

War an aod atlantel, tro Sandy Hook pe e bae New York, da skouer, e veze dastumet gant ar bobl-mañ istr Blue point forzh pegement. Moget e veze an istr-se e-pad an hañv evit bezañ debret d'ar goañv.

Tud brudet

Netawatwees (1686-1776), penn al Lenaped

Notennoù ha daveoù

↑ (en) Alfred A. Cave, « The Delaware prophet Neolin - A Reappraisal »,gant Roger L. Nichols (ren.), The American Indian: past and present, Gwask Skol-veur Oklahoma, 2008
↑ Evit studiañ ar prouennoù hag an desteriadurioù istorel, gwelet (en) Biological Warfare in Eighteenth-Century North America, Beyond Jeffery Amherst gant Elizabeth A. Fenn, e The Journal of American History, levrenn 86, nv 4, miz Meurzh 2000, p. 1552-1580.
↑ Harrington, Mark R. The Indians of New Jersey: Dickon Among the Lenapes. Gwask Skol-veur Rutgers, 1963. (ISBN 978-0-8135-0425-4).

Levrlennadur

The Delaware Indians - a brief history gant Richard Calmit Adams, Saugerties, New York, Hope Farm Press, 1995, emb. kentañn e 1909.
Gotham - A History of New York City to 1898 gant Edwin G. Burrows ha Mike Wallace, Oxford Paperbacks, 2000, 1383 p. (ISBN 978-0-19-514049-1).
The Encyclopedia of New York City gant Kenneth T. Jackson, Gwask Skol-veur Yale, 1995, 1350 p., (ISBN 978-0-300-05536-8).
The Indians of New Jersey - Dickon Among the Lenapes gant Mark Raymond Harrington, Rutgers University Press, 1963, 352 p., (ISBN 978-0-8135-0425-4).
The Lenape - archaeology, history, and ethnography gant Herbert C. Kraft, Newark, New Jersey Historical Society, 1986, 303 p., (ISBN 978-0-911020-14-4).
Patrom:Ouvrage.
Patrom:Ouvrage.
Patrom:Ouvrage

Pennadoù kar

Liammoù diavaez

(en) Lec'hienn ofisiel ar vroad Delaware
(en) Delaware Indians
(en) Lenni Lenape Historical Society
(fr) Barzhoneg Lenape troet e galleg

[1] (en) Alfred A. Cave, « The Delaware prophet Neolin - A Reappraisal »,gant Roger L. Nichols (ren.), The American Indian: past and present, Gwask Skol-veur Oklahoma, 2008

[2] Evit studiañ ar prouennoù hag an desteriadurioù istorel, gwelet (en) Biological Warfare in Eighteenth-Century North America, Beyond Jeffery Amherst gant Elizabeth A. Fenn, e The Journal of American History, levrenn 86, nv 4, miz Meurzh 2000, p. 1552-1580.

[3] Harrington, Mark R. The Indians of New Jersey: Dickon Among the Lenapes. Gwask Skol-veur Rutgers, 1963. (ISBN 978-0-8135-0425-4).

[1]

[2]

[3]