Kompagnunezh an Indez
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
| Kompagnunezh an Indez | |
|---|---|
 Ul lestr eus Kompagnunezh Indez ar ReterIsaac Sailmaker, 1685 | |
| Urzhiadet | XVIIvet kantved |
| Istor | |
 Unaniezh Europa | |
Kompagnunezh an Indez a oa anv meur a gompagnunezh hag a rae war-dro ar c'henwerzh etre broioù Europa hag o zrevadennoù[1].
Tra m'o doa miret Spagn ha Portugal korvoerezh an Amerikaoù evito o-unan da-heul kavadennoù Kristol Goulm a-hed ar XVIvet kantved, broioù all Europa a stagas er XVIIvet kantved gant ur genstrivadeg c'harv evit sevel impalaeriezhioù trevadennel a c'hallje magañ o armerzh hag o galloud.
Alies e veze mestroniet ar c'henwerzh etre ur vro europat hag he zrevadennoù gant un embregerezh a veze roet ur monopol dezhañ gant ar Stad, hag a zouge an anv "Kompagnunezh an Indez". Dindan anv mojennel an Indez e veze meneget an holl diriadoù nevez a c'halled tizhout en ur vont war-zu ar reter pe war-zu ar c'hornôg. Ha graet e veze anv eus Indez ar Reter" hag "Indez ar C'hornôg.
Adalek ar XVIvet kantved, Venezia a oa mestr war ar c'henwerzh er Mor Kreizdouar.
An Indez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Ar ger Indez a veze implijet gwechall, betek an XIXvet kantved, da envel douaroù liesseurt, rak ne oa ket anavezet mat douaroniezh ar bed c'hoazh.
Indez ar C'hornôg a ra dave d'an douaroù a vez anvet hiziv an Antilhez. Hervez Kristol Goulm, ez wir, an douaroù-se a oa lec'hiet war hent an Indez e 1492[2],[3].
Indez ar Reter a oa dreist-holl an inizi hag an douaroù-bras kavet e Meurvor Indez hag en-dro dezhañ gant ergerzherien bortugalat (Bartolomeu Dias, Vasco da Gama), buan goude ma oa bet kavet Hent ar C'hab. En un doare strizh e veze implijet an termen evit komz eus Enezeg Malezia, a ya d'ober enezeg Filipinez , enezeg Indonezia, Borneo ha Ginea-Nevez hiziv an deiz[4],[5],[6].
Kartenn beajoù Kristol Goulm, war an hent da Indez (1492)
Beajoù Bartolomeu Dias, Vasco da Gama hag ergerzherien bortugalat all (15vet kantved)
Kartenn Indez ar reter (17vet kantved)
Kartenn eus ar bed a bezh - evel m'eo bet diskouezet abaoe an XXvet kantved - : Indez ar reter (Azia) hag Indez ar c'hornaoueg (an Antilhez).
An Oriant
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Ur perzh pouezus-kenañ en deus bet porzh an Oriant e diorroadur Kompagnunezh c'hall Indez ar Reter.[7]
Ardamez Kompagnunezh c'hall Indez ar Reter
Gwelet ivez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- Kompagnunezh Indez ar Reter (Bro Saoz)
Liamm diavaez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- (fr) Jacques Chérel, Lorient, les Compagnies des Indes et l’esclavage [An Oriant, Kompagnunezhioù an Indez hag ar sklaverezh], 3/11/2025, patrimoine.lorient.bzh.
- (fr) La Compagnie des Indes orientales [Kompagnunezh Indez ar Reter], Archives et patrimoine, Departamant ar Mor-Bihan (ofisiel).
Daveoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- ↑ (fr) La Compagnie des Indes 1721-1770 [Kompagnunezh an Indez 1721-1770], Généalogie dans les anciennes régions Languedoc-Roussillon et Midi-Pyrénées
- ↑ (en) West Indies [Indez kornaoueg], World Atlas
- ↑ (en) West Indies (island group, Atlantic Ocean) [Indez kornaoueg (inizi, Meurvor Atlantel)], Britannica
- ↑ (en) A map of the East-Indies and the adjacent countries [Ur gartenn eus Indez ar Reter hag ar broioù tro-war-dro], The Portal of Texas History
- ↑ (en) East Indies, islands, Southeast Asia [Inizi eus Indez ar Reter, gevred Azia], Britannica
- ↑ (en) East Indies [Indez ar Reter], Encyclopedia.com
- ↑ (fr) Lorient, ville-port mondial de la compagnie des Indes [An Oriant, ur gêr-borzh hollek eus Kompagnunezh an Indez], Podkast, Radio France, La Fabrique de l'histoire, 22/05/2018