Kamp-bac'h Strutthof
| Anv er yezh a orin | Natzweiler-Struthof  |
|---|---|
| Stad | Frañs |
| E tiriad | Natzwiller |
| Daveennoù douaroniel | 48°27′18″N 7°15′17″E |
| Deiziad embann | 16 Du 2021 |
| Niverenn katalog | camps/636 |
| Prizioù resevet | European Heritage Label |
| Statud gladel | monumant istorel rummet, monumant istorel rummet |
Kamp-bac'h Strutthof eus e anv ofisiel Konzentrationslager Natzweiler hag anvet ivez Konzentrationslager Natzweiler-Struthof a oa ur c'hamp-bac'h nazi lec'hiet e menezioù Vojoù nepell diouzh kêriadennoù Natzweiler ha Struthof e Gau Baden-Alsace Alamagn, e tiriad dalc'het Bro-C'hall en un doare de facto adalek 1940. Oberiant eo bet ar c'hamp eus an 21 a viz Mae 1941 betek miz Gwengolo 1944, ha bez e oa ar c'hamp nemetañ alaman o vezañ bet e tiriad Bro-C'hall a-raok an Eil Brezel-bed. Ar c'hamp a oa staliet en ul lec'h koadek ha didud, d'un uhelder a 800 metrad.
Etre 50 000 ha 52 000 prizoniad a zo bet dalc'het eno pa oa oberiant ar c'hamp. Ar brizonidi a oa dreist-holl izili ar luskadoù Rezistañs en tiriadoù e-dalc'h an Alamanted. Ur c'hamp labour ret e oa, met ivez unan treizhañ, hag gant ma oa ar brezel o padout ul lec'h lakaat d'ar marv. Ul lod bras eus ar brizonidi a oa marvet gant an naon hag an dinerzh – e-tro 22 000 den a zo marvet er c'hamp pe er rouedad kampoù bihanoc'h liammet gantañ.[1] Meur a brizonidi a oa bet fiñvet e kampoù all; dreist-holl er bloavezh 1944 penn kamp-bac'h Auschwitz a oa bet kaset eno evit deportañ prizonidi kamp Natzweiler-Struthof e Dachau gant ma oa luioù ar Gevredidi o tostaat. Nebeut izili eus an SS a oa er c'hamp pa oa bet dieubet gant Kentañ Lu Bro-C'hall suj d'ar C'hwec'hvet korfad eus an United States Army d'an 23 a viz Du 1944.[2]
An anatomour August Hirt en doa savet un dastumadenn klopennoù yuzev er c'hamp, gant ar pal da brouiñ e oa ar yuzevien, ur ouenn izeloc'h. Un diell-film a zo bet savet war ar 86 den paotred ha merc'hed hag a ao ebt lazhet evit ar steuñv-se. Ul lodenn eus an dud kablus eus an torfedoù-se er c'hamp a zo bet barnet goude ar brezel.
Hiziv-an-deiz ar c'hamp a zo ur mirdi. Kreizenn europat an deportidi a zo lec'hiet eno. Bez ez eus ivez ur monumant e koun an deportidi. Ar mirdi a-vremañ a zo bet nevesaet e 1980 goude ma vije bet labezet gant neveznazied e 1976. E-touez ar brizonidi brudet bet bac'het pe tremenet dre ar c'hamp e oa bet, ar skrivagner Boris Pahor hag en doa savet ur romant a-ziwar e eñvorennoù eus Kamp Natzweiler-Struthof hag anvet Necropolis.
Listenn izili brudetañ ar c'hamp
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Bez e oa bet pemp komandant d'ar c'hamp ha meur a vedisin SS.[3][4]
Komadanted
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- SS-Hauptsturmführer Hans Huttig
- SS-Sturmbannführer Egon Zill
- SS-Hauptsturmführer Josef Kramer
- SS-Sturmbannführer Fritz Hartjenstein
- SS-Hauptsturmführer Heinrich Schwarz
Medisined SS
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- SS-Hauptsturmführer Kurt aus dem Bruch
- SS-Hauptsturmführer Karl Babor
- SS-Hauptsturmführer Heinz Baumköther
- SS-Hauptsturmführer Max Blancke
- SS-Obersturmführer Franz von Bodmann
- SS-Obersturmführer Hans Eisele
- SS-Obersturmführer Herbert Graefe
- SS-Sturmbannführer Richard Krieger
- SS-Obersturmführer Georg Meyer
- SS-Hauptsturmführer Heinrich Plaza
- SS-Hauptsturmführer Elimar Precht
- SS-Untersturmführer Andreas Rett
- SS-Untersturmführer Werner Rohde
- SS-Hauptsturmführer Gerhard Schiedlausky
- SS-Obersturmführer Siegfried Schwela
Notennoù ha daveennoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- ↑ Struthof: Some data. Centre européen du résistant déporté.
- ↑ Natzweiler-Struthoff Concentration Camp. Holocaust Education & Archive Research Team.
- ↑ (1999) The camp men: the SS officers who ran the Nazi concentration camp system. Atglen, PA : Schiffer Publishing, Ltd. ISBN 0764306367.
- ↑ KZ-Katzweiler Men.
Liammoù diavaez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- (fr) Lec'hienn ar mirdi