Josephine Baker
| Reizh pe jener | plac'h  |
|---|---|
| Bro ar geodedouriezh | Stadoù-Unanet, Frañs |
| Anv ganedigezh | Freda Josephine McDonald |
| Anv-bihan | Josephine, Freda, Joséphine |
| Anv-familh | McDonald, Wells, Baker |
| Deiziad ganedigezh | 3 Mez 1906 |
| Lec'h ganedigezh | St. Louis |
| Deiziad ar marv | 12 Ebr 1975 |
| Lec'h ar marv | Pariz |
| Doare mervel | abeg naturel |
| Abeg ar marv | cerebral hemorrhage |
| Lec'h douaridigezh | Monaco Cemetery, Panthéon |
| Pried | Jo Bouillon, Jean Lion |
| Bugel | Akio Bouillon |
| Yezhoù komzet pe skrivet | galleg, saozneg |
| Yezh implijet dre skrid | saozneg |
| Deroù ar prantad labour | 1922 |
| Dibenn ar prantad labour | 1975 |
| Strollad etnek | Afroamerikaned |
| Relijion pe kredenn | Katoligiezh |
| Grad milourel | second lieutenant |
| Brezel | Eil Brezel-bed |
| Skour lu | aerlu |
| Benveg sonerezh | mouezh |
| Oberenn heverk | Les mémoires de Joséphine Baker |
| Diellaouet gant | Beinecke Rare Book & Manuscript Library, Stuart A. Rose Manuscript, Archives, and Rare Book Library, Servij istorel an Difenn, Schomburg Center for Research in Black Culture |
| Oberennoù zo en dastumad | Anne Frank House |
| Luskad | Harlem Renaissance |
| Ezel eus | Frañmasonerezh |
| Perc'henn war | Josephine Baker collection |
| Tachenn | cabaret, music hall, French pop |
| Prizioù resevet | Marc'heg al Lejion a Enor, Croix de guerre 1939–1945, Q137970105, Commemorative medal for voluntary service in Free France, Médaille commémorative de la guerre 1939–1945 |
| Prantad | XXvet kantved |
| Lec'hienn ofisiel | http://www.cmgww.com/stars/baker/ |
| Deskrivet dre | Joséphine Baker IV, Figure of Josephine Baker (St 297) |
| Statud e wirioù aozer | Oberennoù dezhe gwirioù aozer |
| Documentation files at | SAPA Foundation, Swiss Archive of the Performing Arts |
| Dance style | erotic dancing |
Josephine Baker, Freda Josephine McDonald hec'h anv en ti-kêr, bet ganet d'an 3 a viz Even 1906 e Saint-Louis (Missouri) hag aet d'an Anaon d'an 12 a viz Ebrel 1975 e Pariz, a oa ur ganerez, penn-dañsourez, aktourez ha rezistantez stadunanat-c'hall.
Brudet evit e abadennoù Music-hall hag arlun ar bloavezhioù foll, deuet eo bet C’hall e 1937 goude bezañ dimezet gant Jean Lion. E pad an eil brezel bed eo deuet da vezañ labourat evit servijoù kuzh Bro-C’hall hag ober a rae abadennoù digoust e Afrika Norzh dirak ar bagad “Alliés” hag echu a ra ar brezel evel letanant aerlu c’hall.
D'an 18 a viz Eost 1961, e park kastell Miland e Dordogne, eo bet roet da Joséphine Baker al Legion enor hag ar Groaz vrezel.
E 2021, tost hanter-kant vloaz goude e marv, aet eo er Panteon. Merk a ra neuze ar c’hwec’hvet maouez hag ar vaouez du kentañ oc’h en em gavout e « templ » ar Republikaned.
Buhez Skrid
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Freda Josephine McDonald, anavezet war-lerc’h gant hec'h anv leurenn, Joséphine Baker, a zo ganet d'an 3 a viz Even 1906 er Stadoù Unaned, er Missouri. He mamm, Carrie McDonald, a zo ur sonerez ha dañserez gant orinoù Afro-Amerikan hag Amerikan genidik (Amerinidien), merc'h ur skav eo. He zad a zo soner straed gant orinoù Spagnolek, mont a ra kuit eus ar familh a-raok anavezout Joséphine.
Joséphine Baker he deus tremenet kalz amzer oc'h eskemm etre ar skol hag al labourioù domestik. Ezhomm he doa he familh ur gopr ouzhpenn, diaes e oa bevañ dre ma oant paour. A-benn ar fin, Joséphine he deus paouezet gant ar skol da 13 vloaz, evit en em zimeziñ. An eured n’eus ket padet pell, un nebeud mizioù.
Music Hall
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Joséphine a zañs abaoe emañ bihan. Goude e eured he deus kemeret perzh, e 1920, en ur trio arzourien straed anvet Jones Family Band. Goude ar mare-mañ, kejet he deus gant William Howard Baker. Evit gellout bevañ, dañs a ra er Standard Theater, lec’h ma c’hounez 10 dollars bep sizhun.
A-benn ar fin, gwelout a ra Joséphine brasoc’h. Dilezet he deus e gwaz evit bevañ e hunvre, bezañ danser e Brodway. Ober a ra un nebeud strollad, e Brodway evel dañserez ha deuet eo da vezañ brudet a-walc’h. Merket eo e karvezh gant e roll e-barzh la Revue Negre, un abadenn hag en deus reveulziet ar c’habaret parizian. E niverenn anavezetañ a zo an hini lec’h ma dañs gant ur sae graet gant bananez, ur gwiskamant hag a zo brudet er bed a bezh.
E deroù miz Here 1925, Joséphine Baker eo an dañserez gentañ o c'hoari en abadenn anvet « An dañs gouez », e C'hoariva Champs-Elysées. Pa oa diaez e penn kentañ bezañ degemer gant ar publik c’hall, dre e stil kras, dont a ra a-benn da vezañ asanted e galon ar parizian. Posubl eo displeg an darvoud-mañ dre ar fed he deus dedennet ar publik gant ar jazz hag an tonioù afrikan-hag-amerikan. Degaset he deus kalz trav nevezh e bed an arvest, kemeret he deus riskloù, evel kas ul loupard war al leurenn, he deus gellet en em vevenniñ.
An eil brezel bed
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]E 1939 e reas Joséphine Baker un droiad amerikan hep kendrec’hiñ he fublik. Evit an Amerikaned e oa Josephine Baker “re” c’hal. Ur bloaz war-lerc'h e tistroas e Vro-C’hall ha dimeziñ a reas gant Jean Lion. A-drugarez d’an eured-mañ e teuas da vezañ ur geodedourez c'hall.
E penn kentañ an eil brezel bed, e teuas Joséphine Bajer membr an enepspierezh e Pariz. Kejañ a ra neuze gant tud ar gevredigezh uhel, met ivez e-kichen ar Groaz Ruz. Goude-se e teu da vezañ e 1940, gwazour kuzh ar Frañs dieub.
Hed-ha-hed ar brezel, betek an dieubidigezh, Joséphine Baker a oa e karg eus kefridioù bras. Implij a rae e kensonnadurioù sonerezh evit kuzhat ar c’hemennadennoù.
Joséphine Baker ne zisoñj ket, koulskoude, kenderc'hel gant e vicher arzour, daoust m'eo aet un tamm gorrekoc'h. Arlun e oa eus ar film Priñsez Tam Tam e 1935, hag meneget eo c'hoazh er film « Meilh Ruz » eus 1941 gant Yves Mirande.
Stourm enep gouenelour
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Joséphine Baker oa ur steredenn pouezus eus an XXvet kantved. Daoust ma oa brudet ha karet gant ur publik vras, diaesterioù he deus bet, dreist-holl abalamour d’he liv groc’hen. Ar ouennelouriezh oa ur spern en he hentad, er Stadoù Unaned Amerika, dreist-holl. E pad e tro en e vro orin, n’he doa ket c’hoant ober abadennoù e lec’hioù gant gwennzisrannerezh. A heul e vuhez he deus kaset a benn ar stourm a-enep ar ouennelouriezh evel stourmerezh abil evit ar gwirioù keodedel.
Daoust ma he deus Joséphine bet eured tost 12 wech, n’eo james bet dougerezh. Evelkent, advabet he deus kalz a vugale gant orinoù disheñvel, ket nemet evit dic’hoantañ e c’hoant bezañ mamm, met ivez evit diskouez e stourm enep-gouennelourezh.
Neuze, advabet he deus daouzek vugel eus orinoù disheñvel : koreaneg, Finlandeg, galleg, japaneg, ivoreg, kolombianeg, kanadianeg, aljerianeg, marokaneg, venezuelat, ha yuzev c'hallek. Gant e vugale, ivez anvet ganti “tribu arc en ciel”, Joséphine Baker a vo dimezhet gant Jo Bouillon. Dilojañ a ra neuze er c’hastell Milandes e 1947. Setu, dispign a ra tout e arc’hant.
Daoust d’he c’hudennoù arc’hant, kendalc’h a ra Joséphin e stourm a-enep ar ouennelouriezh. Peurgetket en hec'h emouestl en afer Emmet Till e 1955. Souten a ra ivez kalz Martin Luther King,
Alato, Joséphine oa a blad, tost ket muiñ a arc’hant oa gantiñ. Priñsez Grace de Monaco a zo neuze aet en he sikour hag profet he deus ur villa hag sikourioù arc’hant betek fin et vuhez.
