Geriadur Istor ha Douaroniezh

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Pajenn bet digoret d'ar 16 Mezheven 2015

Raklavar[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Er bajenn-mañ a vo laket anvioù a bep seurt, hag ne vez kavet lec'h all.

Berradurioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • B.G. = Kaezar : Brezel(ioù) Galia
  • DB : Domesday Book
  • gallg. = galleg
  • I.A = Itinerarium Antoninus
  • keltg. = keltieg
  • kembg. = kembraeg
  • lat. = latin
  • Mela = Pomponius Mela
  • M.M = Meven Mordiern : Ar gelted koz ...
  • N.D = Notitia Dignitatum
  • OE : Old English = saozneg koz
  • OKent : Old Kentish = kentieg koz
  • Plin. = Plinus.
  • Ptol. = Klaudios Ptolemaios
  • Rav. = disanv Ravenna
  • RIB = The Roman Inscriptions of Britain, I, Inscriptions on Stone (Oxforf, 1965)
  • Tac. = Tacitus
  • T.P = Tabula Peutingaria

Anvioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

A[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Aalardin den eus mojenn Arzhur. Marc'heg galloud hudel dezhañ. E adroas ur vronn nevez en aour da Winier, pa gollas homaén hec'h hini o skoazellañ Caradoc Briefbras. Dimeziñ a reas da Wingenor, nizez-vihan da Arzhur.
Aballava gwelout : Burgh-by-Sands, Cumberland.
Abarrez (Abbaretz; Abarèt) : kumun eus Breizh-Uhel, departamant Liger-Atlantel, arondisamant Kastell-Briant, kanton ***, war ar Paradel hag an Izag; 6176 ha.; 1600 annezad e 1990, *** e 2015. Eskopti kozh Naoned.
Abaty Cwm-hir lec'h eus Bro-Gembre, Maesyfed / Radnorshire ː Abati an draonienn hir
Abelleus marc'heg eus mojenn Arzhur, lazhet gant Tor.
Aber / Abergwyngregyn lec'h eus Bro-Gembre, Caerfyrddin / Carmarthenshire
Aberaeron lec'h eus Bro-Gembre, Ceredigion / Cardiganshire : genou ar stêr Aeron.
Aberafan lec'h eus Bro-Gembre, Port Talbot, Morgannog / Glamorgan
Aberangell lec'h eus Bro-Gembre, Mallwyd, Meirioneydd / Meirioneth
Aberaman lec'h eus Bro-Gembre, Aberdâr, Morganog / Glamorgan
Aberarad lec'h eus Bro-Gembre, Castellnewydd Emlyn, Caerfyrddin / Carmarthenshire
Aberarth lec'h eus Bro-Gembre, Llanddewi Aber-arth, Ceredigion / Cardiganshire : genou ar stêr Arth.
Aber-banc lec'h eus Bro-Gembre, Orllwyn Teifi, Ceredigion / Cardiganshire
Aberbargod lec'h eus Bro-Gembre, Bedwellte, Mynwy / Monmouthshire
Aberbechan lec'h eus Bro-Gembre, Betws Cedewain, Trefaldwyn / Montgomeryshire
Aber-big lec'h eus Bro-Gembre, Llanhiledd, Mynwy / Monmouthshire
Aberbrân lec'h eus Bro-Gembre, Y Trallwng, Breycheiniog / Brecknokshire
Aberbythych lec'h eus Bro-Gembre. Gwelout Llanfihangel Aberbythych
Abercannaid lec'h eus Bro-Gembre, Merthyr Tudful, Morgannog / Glamorgan
Aber-carn lec'h eus Bro-Gembre, Mynwy / Monmouthshire
Abercastell lec'h eus Bro-Gembre, Mathri, Penfro / Pembrokeshire
Abercegyr lec'h eus Bro-Gembre, Darowen, Trefaldwyn / Montgomeryshire
Aberconwy lec'h eus Bro-Gembre, Conwy, Caernarfon / Caernarvonshire
Aber-craf lec'h eus Bro-Gembre, Ystradgynlais, Breycheiniog / Brecknokshire
Henrhyd Waterfall near Abercraf - geograph.org.uk - 39930.jpg
Abercregan lec'h eus Bro-Gembre, Glyncorrwg, Morgannog / Glamorgan
Aber-cuch lec'h eus Bro-Gembre, Maenordeifi, Penfro / Pembrokeshire : genou ar stêr Cuch
Abercwmboi lec'h eus Bro-Gembre, Aberdâr, Morgannog / Glamorgan
Abercynffig lec'h eus Bro-Gembre, Castellnewydd, Morgannog / Glamorgan
Abercynon lec'h eus Bro-Gembre, Llanwynno, Morgannog / Glamorgan
Abercywarch lec'h eus Bro-Gembre, Llanymawddy, Meirionydd / Meirioneth
Abercywyn lec'h eus Bro-Gembre ː gwelout Llanfihangel Abercywyn
Aberchwiler lec'h eus Bro-Gembre ː Aberwheeler; Dinbych / Denbigshire
Aberdâr lec'h eus Bro-Gembre ː Morgannog / Glamorgan
Gorsedd-Stones-Aberdare-Park-by-AberdareBlog.jpg
Aberdaron lec'h eus Bro-Gembre ː Caernarfon / Caernarvonshire
Aberdaron.. View from Coast Path. - panoramio.jpg
Aberdaugleddyf lec'h eus Bro-Gembre ː Milford-Haven, Penfro / PembrokeshireDyfed : genou ar stêrioù Cleddyf (Cleddy Ddu, ouzh ar reter; Cleddy Wen, ouzh ar c'hornôg)
----
Aber-ffrwd lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ar stêr Ffrwd ( = Froudenn)
Abergaveny gwelout Gobannium, Y Fenni
Abergele lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : genoù ar stêr Gele
Abergorlech lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ar stêr Gorlech
Abergwaun lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ar stêr Gwaun
Aber Gwendraeth lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ar stêr Gwendraeth (= traezh wenn)
Abergwili lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ar stêr Gwili
Aber-nant lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ur froud
Aberteifi lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ar stêr Teifi
Aberystwyth lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : genou ar stêr Ystwyth
̽ Abissum Ravenna 10740 : ABISSON

anv ul lec'h, disanvet, marteze e gevred Bro-Skos.

Ablamor den eus mojenn Arzhur. Ur marc'heg hag en devoa ur c'harv gwenn, bet lazhet gant Gawain ha Gaheriz. En respont, Ablamor a lazhas daou eus o c'hadgon. Un emgann a grogas etre Ablamor ha Gawain. Hemañ e oa war poent da lazhañ Ablamor pa'z e gwreg en em skoas etre o zaou, o vezhañ lazhet hi-unan gant Gawain. Euzhus ablamour da se, Gawain ne lazhas ket Ablamor.
Abona ar stêr Avon, Gloucestershire
Icone-riviere.jpg
Abona(e) gwelout : Sea Mills, Gloucestershire
Roman ruin at Sea Mills nr Bristol. - geograph.org.uk - 936274.jpg
Abravannus Ptol. II, 3, 2 : ABRAVANNI FLUVII OSTIA

... : ABRAVANUS, ABRAVANNUS, ABRAVANUS, ABRANANUS

gwelet evit bezhañ anv latin ur stêr eus mervent Bro-Skos. Deveradurezh war ar glask. Gwelout Water of Luce.

Icone-riviere.jpg
Abus (Abi Fluvii Ostia) : ar stêr Ouse, gant e genou en Humber, e Yorkshire.
Icone-riviere.jpg
Acheflour den eus mojenn Arzhur. Diwar Blanchefleur. Gwellout : Bleuñwen.
Armoiries du roi Arthur MS français 5233, BnF, Gallica.png
Acco / Accon Bet lakaet e penn ar Senoned, goude bet skarzhet Cavarinius. En eus bountet Senoned ha Carnuted da vrezel a-enep Julius Caesar. Bet lazhet war urzh J. Caesar. (BG. VI, 4, 44; VII, 1). [1]
Meuble Héraldique Casque Gaulois.svg
Actium Emgann-listri etre morlu Oktav hag hini Anton ha Kleopatra, an 2 Gwengolo 31 A.K, hag en eus gwelet trec'h Oktav.
Château de Chambord - la bataille d'Actium - 001.jpg
Ad Ansam (I.A 480-3 (Iter IX); TP). annezadenn roman Higham, Suffolk.
Adiatunanus Penn ar Sontiated, pobl eus Akitania; en em zifenn e reas gant nerzh a-enep Publius Crassus, letanant Julius Caesar; ne blegas kent ma oa kouezhet Sos, oppidum ar Sontiated, e Lot-e-Garonne hirie.
Admagetobriga Ul lec'h eus Galia ar C'hreisteiz, e-lec'h ma Ariovistos e oa trec'h war ar Romaned;
  • -aget - magos / maez ? =
  • - briga = pont

-briga = pont

̈

Adminios Mab Cunobelinos. Gwelout dindan Caligula
Ad Pontem annezadenn roman eus Breizh (-V); gwelout East Stoke, Thorpe, Nottinghamshire.
Adron (Rav. 108-33). mont da Vedra
AEbudae Insulae mont da Ebudae Insulae.
Aelia Ariadne
Ivory Ariadne Bargello.jpg
Aelia Eudoxia merc'h ar c'hont frank Bauto, mevel bras an impalaeriezh roman, jeneral Theodosius In; gwreg Arcadius adalek 27 Ebrel 395; ha mamm pemp bugel, marvet dre kolladenn ar 6 Here 404.

Daou bugel a zo anvet mat : Pulcheria, ha Theodosius II.

St Yann Chrysostôm a zo bet eskinnet gant Aelia Eudoxia. [2]

Aelia Eudoxia paganez, bet ganet Athenais, ha digouezhet Aelia Eudoxia goude e badeziant hag he eured gant Flavius Theodosius II.

Aelia Eudoxia a zo bet savet Augusta an 2 Genver 423, goude bet ganet ur plac'h bihan Licinia Eudoxia.

Argaset gant Theodosius II, war dro 433, dre gwarizi he c'hoaer-gaer Pulcheria, Aelia Eudoxia a zo kaset en harlu da Jeruzalem e lec'h e varvas e 460. [3] [4]

Aelia Flacilla spagnolez, merc'h Antonius, prefed ar pretordi; gwreg gentañ Theodosius ar Yaouank; mamm Arcadius hag Honorius. Aet da Anaon e-kerzh diskar-amzer 386, goude bet kollet ganti ur verc'h, Pulcheria, neubet amzer a-raok.
Aelia Flacilla
Aelia Paetina teirvet gwreg an impalaer Claudius; bet divorset.
Aelia Verina
Aelius Afer Tad an impalaer Hadrian. Aet da Anaon pa'z e oa Hadrian bugel.
Aemilia Lepida gourverc'h an impalaer Oktav Aogust; kentañ danvez-gwreg Claudius (Glaoda In)
Aemilius (Lucius) Dekener marc'hegiezh harp arme Julius Caesar (BG. I, 23)
Aemodae gwelet : enezioù Shetland
ScotlandShetlandIslands.png
Aesica ur c'hreñvlec'h roman eus Breizh-Veur; gwelout Great-Chesters, Northumberland
Aesica (Great Chesters) Roman Fort - geograph.org.uk - 46710.jpg
Agedincum Kêr-benn ar Senoned. Hirie ː Sens
Logovillesens.png
Agloval de Galles den eus mojenn Arzhur : breur Perseval
Agravain den eus mojenn Arzhur : mab Lot, roue an inizi Orc'h
Agrippa
Agrippina nizez ha pempvet gwreg an impalaer Claudius (Glaoda In). He anv a zo chomet en hini Kêr-Gologn, en Alamgn : Colonia Agrippinensis.
Agrippina
Akolon

Accolon of Gaul

den eus mojenn Arzhur. Karedig Morganez. Bet lazhet gant Arzhur.
Alabum kreñvlec'h roman Llanfair-ar-Bryn, Llandovery, Carmarthenshire.
Alauna anv keltiek meur a stêr eus Breizh-Veur :

- Allan Water, Bro-Skos,

- Ale Water, Bro-Skos,

- Aln, Bro-Saozh,

- Ellen, Bro-Saozh,

- Ayle Burn, Bro-Skos,

- Afon Alyn, Bro-Gembre,

- Alan : Bro-Gembre,

- Afon Alun : Bro-Gembre,

- Nant Alun (Rln Wall Reen) : Bro-Gembre,

- Allen (Camel) : Bro-Gervev-Veur,

- Alham, Bor-Saozh,

Alaunos Rivers.gif
Alauna (1) (Ravenna 106-9 : ALAUNA SILVA; Ravenna 106-14 : ALAUNA, eilstumm : ALATINA). (I.A 480-3 (Iter IX); TP). Diazezadur roman disanavezet, sur-awalc'h e mervent Breizh-Veur.
Alauna (2) (Ravenna106-39 : ALAUNA). Diazezadur roman, sur-awalc'h Alcester, Warwickshire, war ar stêr Alne.
Alauna (3) (I.A. 481-3 (Iter X) : Alone). Sur-awalc'h ar c'hastell roman Watercrook, Westmoreland.
Alauna (4) (Ravenna 107-4 : ALAUNA; ND-xl 53 : Tribunus cohortis tertiae Neruiorum, ALIONE). Kreñlec'h roman Maryport, Cumberland, er genoù ar stêr Ellen.
Alauna(5) (Ravenna 108-37 : ALAUNA). Stêr Aln, Northumberland, Bro-Saozh.(Ravenna 108-37
Alauna (6) (Ptol. II, 3, 7 : ALAUNA, ur polis ar (V)Otadini; Ravenna, 107-46 : ALAUNA). Roman kreñvlec'h Low Learchild, Northumberland.
Alauna (7) (Ptol. II, 3, 7 : ALAUNA, ur polis an D(u)mnonii; Ravenna : LITANA, eilstumm LICANA). Kreñvlec'h roman Ardoch, Perthshire, war ar stêr Allan Water.
Alauna (8) (Ravenna 106-59 : ALUNA, eilstumm ALICINCA). Disanavezet; sur-awalc'h nepell eus Manchester.
Alaunocelum (Ravenna, 107-34 : ALITACENON, eilstumm ALITHACENON). Disanavezet; sur-awalc'h war ur beg-douar eus gevred Bro-Skos.
* Alaunus 1 ar stêr Axe, Devon
* Alaunus 2 ar stêr Aln, Northumberland
* Alba Pompeia gêr eus Italia, e rannvro Piemont. Pertinax e oa bet ganet enno er bloaz 126.
* Albiniano (Ravenna 106-24 : ALBINUMNO). Disanvet; marteze e Monmouthshire pe Glamorgan / Morganog.
* Albion Anv gwechall-goz Enezenn Breizh-Veur. An Anv a vez kavet e : Pseudo-Aristoteles, Plinius, Ptolemaios, Pseudo-Agathermerus, Marsian, Avienus, Stefan eus Bizantion.
* Alesia kreñlec'h ar Vandubianed; hirie Alise-Sainte-Reine. Aloubet e -52 gant Julius Caesar war Verkingetorix
Aleksandria kêrbenn Bro-Egipt
Allier anv gall ar stêr Elaver, adstêr al Liger
Allobroged pobl keltieg staliet war menezioù etre ar Rhône, an Isara, al lenn Leman, hag an Alpoù
Alpoù Menezioù etre Italia, Bro-C'hall, Suis, Aostria
Allt-Tairffynnon lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : run pe koad e deir andon.
Alltwalis lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : tal ar run Wallis
Allt-y-coed lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : tal ar run ar c'hoad
Allt-yr-hebog lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : koad ar falc'hun
Altinum ur gêr eus Italia, ouzh genoù ar stêr Piave. Lucius Verus a zo marv diwar klañved eno.
*Alobergum (Ravenna 106-5 : ALOVERGIUM). Disanvet; klasket war dro Devon pe Somerset.
Ambarii pobl eus Galia, staliet war dro Annonay hag Amberieu
Ambarri gold coin 5 to 1st century BCE.jpg
Ambiani pobl eus Galia an hanternoz (Belgica), war an daou du ar stêr Samara (Somme); kêrbenn Samarobriva (Amiens)
Ambibarii pobl eus Galia an hanternoz. N'ez eus nement martezeadennoù diwar benn lec'h e oant staliet.
Ambiliati pobl eus Galia an hanternoz. N'ez eus nement martezeadennoù diwar benn lec'h e oant staliet.
Ambiorix pennrener an Eburoned, en eus stourmet a-enep Julius Caesar
Amroth lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : e-tall an duchenn
*Anas (Ravenna 109-18 : ANAS). Disanvet; soñjet e vez diwar un enezenn war aodoù kornog ar Vro-Skos, diwar Inis Ane, el Levr Lagin.
*Anava Eur stêr eus mervent Bro-Skos. Gwelout Annan
Ancalites (Kezar B.G V, 21, 1 : ANCALITES). Ur boblad keltiek e lec'h disanvet eus gevred Enez Vreizh. Gwelout Ancalites

Daou stumm da lenn an anv se a eneb an eil d'egile :

  • Meven Mordiern, Notennou diwar-benn ar Gelted Koz ..., p. 429 : "Eur boblad eus Breiz-Veur a oa hec'h ano Ankaletti "ar re laosk"
  • Rivet & Smith, The Place-Names of Roman Britain, p. 250 : " ... the name An-calites, with *an- intensive prefix ... For this tribal name a sense of 'very hard men, very tough men' seems appropiate ..."
* Anderitum Kastell roman Pevensey, Sussex, war aodoù Mor-Breizh.
Mogerioù roman Anderitum
Anglesaey Enezenn veur eus hanternoz bro Gembre.
* Anicetis *Ravenna 10615 : ANICETIS. Disanavezet, mes sur-awalc'h e lec'h bennak e kreisteiz Breizh-Veur, etre Gloucester ha Badbury.
Anicii anv un tiegezh gozh Roma.
Annia Galeria Faustina Senior Merc'h da Rupilia Faustina, c'hoar-gaer Hadrianus. Gwreg an impalaer Antoninus Pius. Aet da Anaon e 141.
Annia Galeria Faustina Junior Merc'h Antoninus Pius hag Annia Galeria Faustina Senior. Gwreg Marcus Aurelius. Mamm Commodus (Lucius Aelius Aurelius Commodus). Aet da Anaon e 175
Annia Galeria Faustina Junior
Annia Lucilla Merc'h Marcus Aurelius; bet demizet da 13 bloaz da Lucius Verus. War a seblant, n'ez eus ket bet bugel.
Annia Lucilla
* Aquae Sulis / Aquae Minerva Anvioù latin Bath, Somerset
Aquae Sulis / Aquae Minerva
Antioch
Antium Hiziv Anzio, e Bro-Latium / Lazzio, en Italia.

Kêr-benn ar Volsked, war ar mor Tyrrhenia, 50 kilometr er mervent Roma.

Koriolan e oa bet eno en harlu.

Ar gêr ae oa bet aloubet e 468 K. J.-K. gant Quintius Capitolinus.

Kaligula (31 Eost 12) ha Neron (15 Kerzu 37) e oant genidik eus Antium.

Daou templ anavezet : hini Aesculapius hag hini Fortuna.

Kavet e oa bet delwenn Apollon ar were.

Teatro anzio fornace.JPG
Antivestaeum Promontorium Beg pellañ eus mervent Enez-Vreizh. Gwelout Land's End, Cornwall
Anton Antonius.
Antonia Antonia c'hoar-gaer Tiber. He devoa dispaket an irienn savet gant Sejan evit lazhañ Tiber
Antonia ar Yaouank (36 k. J.-K. / 38 g J.-K.) Mamm Germanicus, Livilla, hag an impalaer Claudius (Gloada In)
Antoninus Pius Titus Fulvus Boionius Arrius Antoninus. Impalaer roman, eus 10 Gouere 138 da 7 Meurzh 161
Antoninus Pius
Antrum Ravenna 10834 : ANTRUM

Lec'h disanvet eus Breizh (-Veur)

Anzio gwechall : Antium.
Aogust titl bet roet ar 16 Genver 27 raok J.-K. da Gaius Julius Caesar Octavianus, impalaer kentañ an impalaeriezh Rom(a). An titl Aogust (AVG.) a zo bet douget gant holl an impalaerien war lec'h.
Aogust Caius Octavius Thurinus. Bet ganet e Rom an 23 Gwengolo 63 a. K. Mab da gCaius Octavius, senedour, hag Atia, merc'h Julia, c'hoar Jul Kezar.

Bet kemeret da advab gant Jul Kezar e miz Gwengolo 45 a.K. E anav neuze : Caius Julius Caesar Octavianus.

Dies imperii (deiz ar c'halloud) : 16 Genver 27 a.K. dindan anv : Imperatore Caesar Augustus

Aet da Anaon e Nola, e-kichen Pompei, an 19t Eost 14 g.K.

Aquae Arnemetiae Gwelout Buxton, Derbyshire
Aquae Calidae / Aquae Sulis Gwelout Bath, Somerset
aquilifer   en ul lejion roman, an anv se e oa roet d'an hini e zouge an erez (= erer), arouezenn an impalaeriezh
Arbeia Krenvlec'h roman eus Breizh (-V). Gwelout South-Shields, Durham
Ardaoneon gwelout Portus Ardaoni
Ardotalia gwelout Melandra Castle, Glossop, Derbyshire
Ardua un anv eus lec'h bennak dianvet eus Breizh (-V).

Ravenna 10550 : ARDUA

Areva stêr eus Bro-Spagn(cf M.M)
Arevaked Arevaci : poblad eus ar Spagn anavezet evelse diouz stêr Areva (cf M.M)
Argistillum un anv eus lec'h bennak dianvet eus Breizh (-V). Klasket war dro Gloucester.

Ravenna 10630 : ARGISTILLUM

Ariconium diazez roman eus Breiz (-V) : gwelout Weston under Penyard, Herefordshire
Arria Fadilla Mamm an impalaer Antoninus Pius
Atecotti ur boblad eus Breizh (-V) pe Iwerzhon. Gwelout : Atecotti
Atia Mamm an impalaer Oktav Aogust; merc'h Julia, c'hoar Jul Kezar.
Atina
Atrebates
Aulus Plautius jeneral roman diouzh familh an impalaer Klaod. Lakaet e penn an arme roman a-enep ar Gatuvellauned e 43 goude Krist.

An arme se a oa savet diwar :

- Legio II Augusta (Eil strollad an Impalaer), o tont eus Argentoratum / Strasbourg,

- Legio XIV Gemina (Parzekvet strollad 'adsavet'), o tont eus Mogontiacum / Mainz,

- Legio XX Valeria (Ugenvet strollad eus Valeria), o tont eus Novaesium / Neuss;

- Legio IX Hispania (Navet strollad Spagn), o tont eus Pannonia.

Aulus Plautius a zo eilet gant : Vespazian, Flavius Sabinus, Hosidius Geta.

Aulus Plautius a zo gouarnour roman kentañ e Breizh-Veur, e gêr-benn e Camulodunum, betek 47.

Aurelius Fulvus Titus Aurelius Fulvus. Tad an impalaer Antoninus Pius. Koñsul e 89, gant Marcus Asinius Atratinus.
Avidius Cassius Jeneral Marcus-Aurelius; gouarnour ar Reter. Bet klevet lavar Marcus Aurelius e oa marv, en em sav e-unan impalaer, war dro Ebrel-Mae 175. Bet lazhet prest goude. [5]
Axona anv latin ar stêr Aisne

B[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Babel lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : diwar ar Bibl
Bae Abergwaun lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : bae genou ar stêr Gwaun
Bae Caerfyrddin lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : bae Kêr Varzhin
Bae Ceredigion lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : bae bro Ceredigion (Cardigan)
Bae Sant Ffraid lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : bae santez Berc'hed
Bae Trefdraeth lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : bae Trefdraeth (Tredraezh = an tref e-tal an draezh)
Bancffosfelen lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : glan ar c'hleuz melen
Bancmelyn lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : an duchenn melen
Banc Nant lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : glan an draonienn
Bancycapel lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : torgenn ar chapel
Bancyfilin lec'h eus Bro-Gembre, Dyfed : torgenn ar vilin
Banc-y-moelfre lec'h eus Bro-Gembre,Dyfed : tuchenn ar run moal
Bangor Is-coed lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : Bangor e-kichen ar c'hoad
Belisama anv un doueez, anvet gant Minerva.

anvioù tennet eus hini an doueez : Belime, Blisme, Beleymas, Balesme, Bellême, Ledesma, Osma ...

Belisama ar stêr Ribble, Lancashire
Betws Gwerful Goch lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : prioldi Gwerful ar ruz
Betws-yn-Rhos lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : prioldi al lann
Bibra kreñvlec'h roman war ribl kreisteiz genoù an Ituna / Eden. Hirie Beckfoot (Cumberland)
Bibroci ur bobl eus gevred Breizh (-Veur), anvet nemet gant J. Kezar
Bigbury big = meur; bury = burgh = kreñvlech. Oppidum keltiek bro-Gent bet dilezet evit Durovernum / Canterbury
Bleuñven den eus mojenn Arzhur. Diwar Blanchefleur. Er Perseval, e oa c'hoar Arzhur, ha mamm Perseval. Aet da vevañ gantañ ha gant Lufamour.
Bontnewydd lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : ar Bont Nevez
Bontuchel lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : ar Bont Uhel
Boudicca
Breizh Veur Pobloù kelt d'ar c'houlz ar Romaned.

Pajenn war ar stern

latin keltieg brezhoneg
Ancalites Ankalited
Atrebates Atrebated
Belgae Belged
Bibroci Bibroked
Brigantes Briganted
Caereni Kerened
Caledones Kaledoned
Cantiaci Kantiaked
Carnonacae Karnonaked
Cassi Kassed
Cenimagnes Kenigmaned
Coritani Koritaned
Catuvellauni Katuvellauned
Cornovii 1 Kornovied1
Cornovii 2 Kornovied2
Creones Kreoned
Decantae Dekanted
Deceangli Dekangled
Demetae Demeted
Damnonii Damnonied
Dobunni Dobunied
Dumnonii Dumnonied
Durotrigues Durotriged
Epidii Epidied
Iceni Ikened
Lugi Liged
Novantae Novanted
Ordovices Ordoviked
Parisii Parisied
Regnenses Regnened
Segontiaci  Segonsiaked
Selgovae Selgoved
Silures Silured
Smertae Smerted
Taezali Taezaled
Trinobantes / Trinovantes Trinobanted / Trinovanted
Vacomagi Vacomaged
Venicones Venokoned
Bruttia Crispina Dimezet gant cGommodus e 177. Kaset en harlu, ha lazhet war dro 177 [6]
Brutus unan eus ar veuntrerien Jul Kezar
Bryn Du lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : Bren du; Run Du; Krec'h Du; Torgenn Du ...
Bryneglwys lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : run an iliz
Brynffordd lec'h eus Bro-Gembre, Clwyd : run war ar roudour
Brynsaithmarchog lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run ar seizh marc'heg
Bryn Trillyn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run an dri lenn
Bryn y maen lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run ar vaen
Burgh-by-Sands Kêriadenn Bro Saoz, Cumberland, war ribl kreisteiz genoù ar stêr Eden / Ituna. Gwechall kreñvlec'h mur Hadrian Aballava / Aballaka.
Bwlch-gwyn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an trepas gwenn
Bylchau lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an drepasioù

C[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Cadair Fronwen lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kador (?) Bronwenn
Caius mab bihan da Oktav-Aogust. Aet da Anaon yaouank e 4 G.K
Caius Octavius senedour roman; tad Oktav Aogust, kentañ impalaer Roman. Aet da Anaon e 58 A.K
Caius Volusenus Quadratus tribun an arme roman, da biv Jul Kezar a c'houlennas da vont da zaolenniñ Enez-Vreizh raok kas e argad -55 J.K.
Caligula Caius Julius Caesar Germanicus. Lezanvet Caligula = botez vihan.

Bet ganet e Antium, an 31 Eost 12 goude K. Mab da Germanicus, ur jeneral brudet, ha da Agrippina, merc'h Agrippa ha Julia merc'h Aogust. Bet dimezet e 33 da Junia Claudilla, marvet en ur wilioudiñ e 36. Goude se, en eus forzhed meur a verc'hed : Ennia Naevia, gwreg Makron, penn ar bretorianed; Livia Orestilla, gwreg Pison; Lollia Paulina, gwreg ar c'honsul Memmius ... Caesonia, bet dimezet meur a wech.

Dies imperii : 16 Meurzh 37.

Aet sot-nay e miz Here 37, Caligula a zo bet lazhet gant ar bretorianed ar 24 Genver 41, da heul e gwreg Caesonia ha e merc'h.

-----------------

Adminios, aet da glask tabut gant e dad Cunobelinos, roue ar gC'hatuvellauned ha an tDrinobanted, e oa aet da glask sikour gant Kaligula, o brometiñ sujidigezh an tDrinobanted. An impalaer sot e savas un arme e Gesoriacum (Boulogne-sur-Mer), e lakas da dennañ gant taolerezed-mein etrezek ar mor, e zastumas kregin war an aod, hag e embannas e oa deut a-benn diouzh ar Mor.

Camilia eus familh an diktatour Camillus; eil danvez-gwreg Claudius (Glaoda In); marvet an deiz e eured, oajet a 12 bloaz, 11 miz ha 7 deiz
Camulodunum anv latin Kergolun / Colchester
Caracalla mab an impalaer Septimius Severus ha Julia Domna. Septimius Bassianus, anvet Caracalla, a zo bet impalaer roman eus 12 Here ? 198 da 8 Ebrel 218.
Caracalla bust.jpg
Cassius unan eus ar veuntrerien Jul Kezar
Cassivellaunos roue breizhad gGatuvellauned ha an dTrinovanted, e stourmas a-enep Jul Kezar en 54 A.K. Bet trec'het, goude bet kollet gantañ kreñvlec'h Kamulodunum, e c'houlennas ar peoc'h.
Castell y Rhodwydd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kastell war roudour pe war ar chaoser
Castell y Waun lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kastell al Lann (Yeun)
Cefn-brith- lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Kein (= run) "a bep seurt liv ... ?
Cefn-bychan lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar run bihan
Cefn Du lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar run du
Cefn-mawr lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar run meur
Cefn Treffynnon lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run kêriadenn an andon
Cefn-y-bedd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run ar c'hev
Cerrig Coediog lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : koadoù roc'hellek
Cerrigydrudion lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : reier ar re trec'h
Cilcain lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : repoz brav meurbed
Claudia kentañ gwreg Oktav Aogust; merc'h Anton. An dimeziñ se n'eo ket bet kaset da benn. Bugel ebet
Claudia Octavia Merc'h Klaod ha Messalina. Roet da bried, oajet a 12 bloaz, da Neron, oajet a 16 bloaz, e 53. Argaset e 62 abalamour difrouezidigezh, tamalet avoultriezh ha diforc'h, Octavia a zo forbanet e Pandataria, ha lazhet war urzh Neron, an 19t mezheven.
Poppea a zegas da Neron penn Claudia Octavia.

Nero, gant G.Muzzioli (1876)

Claudius impalaer roman, eus 25 Genver 41 da 13 Here 50.
Clausentum Anv latin Bitterne (e-kichen Portchester)
Clawddnewydd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kleuz nevez
Coedgolau lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : koad ar goulou
Coed-poeth lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Koad tomm
Corwen lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : roc'h sakr
Craig-y-Forwyn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : roc'h (ar merc'h yaouank ?)
Craig yr Ychen lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : krec'h an ejened
Cwm Pennant lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : saoenenn penn an andon

D[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Deal Kêr eus Bro-Gent, war ar strizh-mor, er reter Dover, e penn an devennoù. Dilestradeg morlu Jul Kezar ar 25 Eost -55 J.K. Un delwenn a zo bet savet ar 25 Eost 1946 gant ar C'huzul -Kêr.

Etimologiezh : Addelam DB; Dela 1158 ff. P, Dale 1275 RH. OE dael, OKent del 'valley'

Skeudenn : Gwenola Even (12 bloaz e 1982), e-kichen delwenn bet savet gant Kuzul-Kêr Deal ar 25 Eost 1946, evit an 2000t deiz-ha-bloaz an dilestradeg -55.

Derwenn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an dervenn
Diserth lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ???
Domitia Paulina (major) Ginidig eus Cadix. Gwreg Aelius Afer, ha mamm an impalaer Hadrian
Dover Kêr ha porzh Bro-Saozh, e Bro-Gent, war ar strizh-mor. (Keltg : Dubron; Lat : Dubris); e genoù ar stêr Dour; 26 km e gevred Kêrgent, 106 km e gevred Kêr-Londrez.

E 55 raok J.-K., ar morlu Jul Kezar e zegouezas dirak Dover, o tont diouzh Portus-Itius, e Gallia, war dro 9 eur diouzh ar beure / mintin, hep gallout dilestrañ. Ret a oa bet dezhi gortoz tuginadur ar mare evit gallout dilestrañ pelloc'h, war zu ar reter, war traezhennoù Deal, en tu all d'an devennoù.

Degouezhet dindan urzh ar Romaned, Dubris a oa ar porzh meur etre Bro-C'hallia hag Enez-Vreizh. Daou tour-tan a zo bet savet enni, evit respont d'an hini Gesoriacum / Bononia (Boulogne-sur-Mer). Unan a zo bepred en e sav.

D'ar c'houlz ar Grenn-amzer, Dover e oa unan eus ar "Cinq-Ports".

Drusus mab Tiber hag e wreg gentañ Vipsiana; bet ganet e ***; bet ampoezonet war urzh Sejean e 23 G.K.
Drusus Decimus Nero mab Tiber Claudius Nero ha Livia; bet ganet ar 14 Genver 38 k. J.-K. Tad an impalaer Claudius (> Glaoda In). Marvet goude bet diskaret diwar marc'h, er boavez 9 goude J.-K.
Dubnovellaunos roue an dTrinobanted, bet trec'het gant Taskiovannos, roue ar gKatuvellauned, war dro 10 A.K.
Dubris anv latin Dover / Douvres
Durnovaria an latin Dorchester
Durovernum anv latin Kergent / Canterbury

E[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

EdenIcone-riviere.jpg (lat. : Ituna) : anv ur stêr eus Breizh-Veur, tremenn e Carlisle.
Elaver anv kelt ar stêr Allier, adstêr al Liger
Eudocia merc'h Valentinian III ha Licina Eudoxia

F[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Fenisia Peurzistrujet eo meur a lec'hioù Fenisia ha Palestina er bloavezh 363 gant un heuliad krennoù-douar ha barroù-reverzi, ha da heul chanter evit adsevel templ Jeruzalem.
Flavia Titiana anv gwreg an impalaer Pertinax
Flavius Theodosius II Mab an impalaer Arcadius hag Aelia Eudocia. Ganet an 10 Ebrel 401 e Kergustentin. Caesar hag Aogust an 10 Genver 402. Koñsul e 403.
Foel Frech lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run (?)
Foel goch lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run ruz
Foel Wen lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run gwenn
Ffridd Fawr lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run e beurvañ veur
Ffridd y Foel lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ru e beurvañ
Ffynnongroyw lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : mammenn sklaer
Fulvia Pia mamm an impalaer Septimius Severus

G[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Galaad unan eus marc'heien ar vojenn Arzhur
Galasia Galatia. bet aloubet e 25 A.K gant Oktav.
Galla Placidia
Galla Placidia ar Yaouank merc'h Valentinian III ha Licina Eudoxia
Garn Fawr lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : karn meur
Garth lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kloz
Gaudentius mab Aetius
Gellïoedd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kevioù
* Gelovium (?) Ravenna 10741 : CELOVION. Ul lec'h disanvet, war a seblant e kreisteiz bro Skoz (cf Rivet & Smith, p. 367)
Germanicus niz da Oktav Aogust; mab da Drusus ha da Antonia; kemeret evit advab gant Tiber e 4 G.K; en eus kaset brezelioù ha trec'het diwar ar Jermaned eus 14 da 16 G.K; bet dimezet da Agrippina; ur bugel : Caligula. Germanicus a zo aet da Anaon, bet ampoezonet, e Antioch, e 19 G.K.
Gesoriacum porzh-mor eus Bro-Gallia, war mor Breizh. E genoù ar stêr Liane, war zu ar mor. Morlu Jul Kezar a gemeras ar mor war-dro kreiz noz 25 Eost raok J.K. evit tagañ Breizh-Veur.

Gesoriacum a zo bet lonket gant ar mor er bloaz 294. Ur gêr nevez, Bonnonia, a zo bet savet uheloc'h war an tu all ar genou.

*Ges- = beg, kab.

* Glanum (?) Ul lec'h disanvet, sur-awalc'h ouzh mervent Breizh Veur. Rivet & Smith, p. 367 : Ravenna 10546 : GIANO
Glan-y-don lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : tal ar mor
Glanyrafon lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : bord ar stêr
Glasfryn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an dossen / run glaz
* Glevum (?) gwelout Gloucester
Gloucester
Glyndyfrdwy lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : saonenn ar stêr Dyfrdwy
* Gobannium gwelout Abergavenny
Gorsedd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : tron; kador-veur; kador-roue
Gorsedd Brân lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kador-veur Brân (eus Mabinogion)
Graeanrhyd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar roudour grouanek, meinek
Graig lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : roc'h
Graigfechan lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : roc'h bihan
* Grandina Ul lec'h disanvet eus Breizh-Veur. Marteze un enezenn eus kornog bro Skos. Ravenna 10921 : GRADENA / GRANDENA (Rivet & Smith, p. 370). E latin, grandina = grizilh
Great-Chesters Northumberland : gwelout AEsica.
Groesffordd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kroazhent
Gwernymynydd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : gwern ar menez
Gwynfryn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run gwenn

H[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Hen Graig lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : hen roc'h / ar roc'h gozh
Henllan lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz gozh
Higham kêr eus Bro-Saoz, e Suffolk. Bet gwechall diazezadenn roman Ad Ansam.

I[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Isca Dumnoniorum anv latin Kêresg / Exeter.
Is-y-coed lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : (e) traoñ ar c'hoad
Italica kêr eus bro Spagn (e-kichen Sevilla, war ar Guadalquivir. Trajan, hag Hadrian, daou impalaer roman, e oant ginidig eus ar gêr se.
Ituna hirie Eden, stêr eus Bro-Saoz;

J[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Jeruzalem Peurzistrujet eo meur a lec'hioù Fenisia ha Palestina er bloavezh 363 gant un heuliad krennoù-douar ha barroù-reverzi, ha da heul chanter evit adsevel templ Jeruzalem.
Jude Judea. bet aloubet e 25 A.K gant Oktav, goude Actium
Julia c'hoar Jul Kezar; mamm Atia; mamm-gozh an impalaer Oktav-Aogust
Julia merc'h an impalaer Oktav-Aogust hag e eil gwreg Scribonia. Bet roet da gentañ da (v)Marcellus, mab e c'hoar Oktavia ha Mark-Anton. Roet goude marv Marcellus da Agrippa, oajet a 41 bloaz.
Julia Domna eil gwreg Septimius Severus. Daou vab ː Septimius Bassianus (Caracalla), ha Lucius Septimius Geta. Savet da Augusta = impalaerez, lezanvet eo ivez Demeter Nevez, Hera romania, Virgo Caelestis, Mater castrorum. Kaset en harlu da Emez, war urzh Macrinus, ha krogn-bev bronn ganti, e varv e 217

K[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kaligula gwelout : Caligula
Karadeg Gwerenn-livet eus Ti-Kêr Colchester. Caratacos / Caratacus :
Katuvellauned
Kent / Bro-Gent kontelezh eus Bro-Saoz, e korn gevred, etre ar stêr Tamesa war e hanternoz, mor an Hanternoz war e reter, Strizh-mor Breizh war e c'hreisteiz, ha kontelezh Surrey war e c'hornog. Kêr-benn, Kêrgaint / Canterbury; porzh meur : Dover (Dour, Dubris).
Coat of arms of Kent.svg
Kezar (Jul Kezar)
Jules César en buste.jpg
Kezar titl an eil-impalaerien roman.
Kommios Galian eus Belgia, savet roue Atrebated an douar-bras gant Jul Kezar e 57 A.K, ha kaset gantañ da brezeg gant Atrebated an Enez-Vreizh. Sellet evel un trubarzh, eo bet paket gant ar re-mañ. Hag e-se, ne chome nemet un dra gant Kezar : ober brezel, ar pezh en eus graet daou vloaz war lec'h, e 55 A.K., amzer d'ezhañ kempenn ur strollad-listri.
Kunobelinos roue ar gKatuvellauned han an dTrinobanted, en Enez-Vreizh. Hêr Taskiovanos. Keñverioù mat en devoa gant ar Romaned staliet e Galia. Anavezet "Britannorum Rex" gant ar Romaned.

Adalek en devoa selloù war zu Bro-Gent, e amezeien an Atrebated, diskennidi Kommios a gemeras aon dioutañ.

Tri vab e vez anavezhet : Adminios, Karatacos, Togodumnos.

War dro tregont vloaz a zo bet Kunobelinos roue. Aet eo da Anaon war dro 40-41 G.K.

E anv a zo bet kemeret gant Shakespeare evit e drama : Cymbeline (1605).  E brezhoneg a-vremañ, e anv e vije Konvelen.

Late Iron Age gold coin, AD 20-43 (FindID 384311).jpg

L[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Laetus Prefed ar Bretordi. En eus graet sevel Pertinax da impalaer, ar 1n Genver 193. Mes en eus graet ivez lazhañ Pertinax an 28 Meurzh 193. [7]
Land's End, Cornwall
  • Ptoleme, II,3,2 : ANTIVESTAEUM SIVE BOLERIUM PROMONTARIUM
  • Ravenna 1061 : VEETEVIA
  • Ravenna 1063 : MESTEVIA
Lepidus
Leptis Magna Kêr eus Afrika an hanternoz (Lybia). Septimius Severus e oa ganet eno.
Leptis Magna
*Leviodunum Ravenna 1089 : LEUIODANUM / LEVIODANUM

Ravenna 10810 : LEVIOXAUA / LEVIOXANA

Kreñvlec'h roman disanvet eus Breizh-Veur. Klasket e bro Skoz, hanternoz Moger Antonin. [8]

*Levobrinta Ravenna 10640 : LAVOBRINTA

Lec'h disanvet eus Breizh-Veur. Klasket en-dro da Wroxeter. Tostaet ouzh Forden Gaer, Caer Sws, ha Vyrnwy (deveradenn eus Sabrina). [9]

*Liar (?) Ravenna 10835 : LIAR

Ur stêr disanvet, nepell diouzh ar stêr Tyne. Sur-awalc'h ur stêr gant lanv. [10]

Licina Eudoxia merc'h Flavius Theodosius II hag Athenais Aelia Eudoxia; gwreg Valentinian III, ha goude forzhet gant Petronius Maximus. Aet gant Genserig da Afrika, da heul he div merc'h Eudocia ha Galla Placidia.
*Linda Ravenna 10836 ː LENDA

Lec'h disanvet eus Breizh-Veur. Marteze anv ur stêr bennak. Marteze ur faltazi diwar anv Lindum (Lincoln) [11]

*Lindinis Anv latin Ilchester
Ardamezioù kont Ilchester
*Lintanomagus lec'h roman disanvet, war e greder eus Bro Skoz, hanternoz da Voger Antoninus.
  • Ravenna 1086 ː LITINOMAGO / LINTINOMAGO.
  • Talvoudegezh ː ul lec'h gant ur wel ledan en-dro dezhañ [12]
Livia Drusilla Bet ganet an 30 Genver 58 kent J.-K.; Teirvet gwreg an impalaer Octavius-Aogust. Raok se, he oa bet eureujet da (d)Tiberius Claudius Nero, hag he devoa bet daou bugel digantañ : Tiber, ha Drusus. Bet skrapet gant Octavius-Aogust, n'he oa nemet 20 bloaz, hag eureujet ar 17 Genver 38 kent J.-K. Ur bugel bet ganet raok an termen a zo bet, met marvet nepell goude. Livia Drusilla a zo aet da Anaon e 29 goude J.-K.
Livia Drusilla Louvre Ma1245 n3.jpg
Llanbedr Dyffyn Cwlyd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz sant Pêr e traonienn ar stêr Cwlyd.
Llanddulas lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz e-kichen ar stêr Dulas
Llandovery, Carmarthenshire kreñvlec'h roman Alabum (Ravenna 106-26 : ALABUM)
Llanfair-ar-Bryn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz santez Mari ar run
Llanfair Dyffryn Cwlyd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz santez Mari e-kichen ar stêr Cwlyd
Llanfynydd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz ar menez
Llangwm lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz en draonienn
Llannerch-y-môr lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : frankizenn e-kichenn ar mor
Llansanffraid Glynceiriog lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz santez Berc'hed en draonienn ar stêr Ceiriog
Llan San Sior lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz sant Jorj
Llanynys lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : iliz an enezenn
Llanypwll lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ilz ar poull.
Llwyn-mawr lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kev meur
Llysbedydd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : lez ar vadeziant
Llysfaen lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : lez ar maen
Locatrebe lec'h roman disanvet eus Breizh (-Veur); klasket e Bro Skos, kreisteiz ar Voger Antonin.

Talvoudegezh ː kêriadenn e-kichen al lenn (ar stank, poull) [13]

Lolianus Avitus koñsul roman, mestr tad Pertinax. En eus sikouret Pertinax da greskiñ e-barzh an arme.
Londinium anv latin Kêr-Londrez.
Citylondonarms.jpg
Longus un anv eus Enez Vreizh, diaez da lec'hiañ.

-------------

Talvoudegezh ː Genoù ar stêr Long ?

Kas e ra klaskoù war zu Loch Linnhe, en hanternoz Bro-Skos.

Bez ez eus un enezenn vihan Lunga , e-kichen Iona ha Little Colonsay, eus enezeg Mull, war genoù Loch Linnhe.

Lori gêr eus Italia, 18 km diouzh Roma. An impalaer Antoninus Pius en devoa e di, ha marvet eno, ar 7 a viz Meurzh 161, da 74 bloaz.
Lucilla Gwreg hag intanvez Lucius Verus. Bet savet ganti un irienn a-enep Commodus ha Bruttia Crispina, dre gwarizi, eo bet tapet, kaset en harlu da cGapri, ha lazhet. [14]
Lucius mab bihan da Oktav-Aogust. Aet da Anaon yaouank e 2 G.K
Lucius Ceionius Commodus anv tad an impalaer Lucius Verus
Lucius Decius Septimus Megas Abgar IX Roue Edessa. En devoa goulennet gant ar pab Eleutherius kas misionerien d'e vro. Un eilskriver en devoa kemeret an anv Britio, anv all Edessa, evit Brittano. Diwar se e oa bet savet ur vojenn Lucius roue Britannia. [15]
Lucius Verus Ken-impalaer roman, gant Marcus Aurelius, eus 7 meurzh 161 betek miz C'hevrer 169

Gwelout ivez : Lucius Ceionius Commodus; Caius Avidius Negrinus; Fabia; Marcus Aurelius; Annia Lucilla

* Lugudunum Lec'h disanvet eus Enez-Vreizh. Klasket en tu bennak en hanternoz Bro-Saoz.
  • Ravenna 10717 ː LUGUNDUNO / LUGUNDINO

Talvoudegezh ː diasur. Breutadenn evel evit kêr Lyon [16]

* Lupania Lec'h disanvet eus Enez-Vreizh. Klasket en tu bennak e Bro Gembre.

Talvoudegezh ː diasur. Ne deufe ket kenkoulz eus al latin l* up-us (= bleiz)

Lup-us (= bleiz)*

* Lutudarum Lec'h disanvet eus Enez-Vreizh. Klasket en Derbyshire, war dro maengleuzioù plom, war dro Wirksworth.
  • Enskrivadurioù war tolzennoù plom [17]ː
  • CIL VII 1208 (eus Wirksworth) ː IMP CAES HADRIANI AVG MET LVT
  • CIL VII 1216 (eus Hexgrave Park, e-kichen Mansfield) ː C IVL PROTI BRIT LVT EX ARG
  • EE IX. 1266 (eus Tansley Moor) ː P RVBRI ABASCANT METALLI LVTVDARES
  • JRS XLVIII (eus Ellerker, Yorkshire) ː SOC LVT BRIT EX ARG
  • JRS LVII (eus Churchover, Warwicks.) ː SOCIOR LVT BR EX ARG
  • Britannia, VII, 1976 (eus Ashbourne, Derbys.) ː SOCIORUM LVTVD BRIT EX ARG
  • CIL VII 1215 (eus Broomer's Hill, Polborough, Sussex) ː TI CL TR LVT BR EX ARG
  • CIL VII 1214 (eus Matlock Moor, Derbys.) ː L ARVCONI VERECVND METAL LVTVD
  • Ravenna 10645 ː LUTUDARON / LUTUDATON

Talvoudegezh ː keltiek luta = geun, lagenn; lec'h morfank.

M[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Maes-glas lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : maez / park glaz
* Magalonium lec'h roman disanvet eus Breizh-Veur, klasket nepell eus Gloucester. Mammenn ː Ravenna 10629 ː MACATINIUM. Talvoudegezh diaez. Evit Rivet & Smith, tu ez eus da welout ː

*magal-on-io, evit ul lec'h uhel, pe lec'h un uheliad. (evel evit brezhoneg *mael) [18]

* Magantia Anv ul lec'h roman disanvet eus Breizh-Veur. Un enezenn klasket war dro tro war dro Enez Vreizh.
Maiden Castle ur c'hreñvlec'h keltiek eus kreistez Breizh-Veur, e-kichen Dorchester. Da welout oppidum an Durotrigues
Maiden Castel
Mandubrakios priñs yaouank an d-Trinobanted, bet diskaret ha skarzhet gant Cassivellaunos, roue ar gKatuvellauned. Aet da c'houllenn sikour gant Jul Kaezar evit adkemer e leve.
* Maporitum annezadenn roman disanvet eus Breiz-Veur. Klasket en tu-bennak e kreisteiz bro Skos.

Talvoudegezh ː roudour yec'hedus, pa roudour ar mab. [20]

roudour yec'hedus = roudour hep riskl ?

Marcia Mestrez Commodus. Kemer e ra perzh gant irienn evit lazhañ Commodus [21]
* Marcotaxum lec'h disanvet eus Breiz-Veur. Klasket en tu-bennak e Bro-Skos, hanternoz Moger Antoninus.

Talvoudegezh ː lec'h e vez dastummet kezeg, pe evit marc'hegiezh, pe evit marc'had. [22]

Marcus Galerius Antonius mab Antoninus Pius hag Annia Galeria Faustina Senior. Marvet bugel.
Marcus Ulpius Traianus tad an impalaer Trajan; senedour; prokoñsul Azia (Reter-nesañ) e 79-80
(Caius) Marius Den a bolitik roman a-bouezh (-153 / -86). Bet koñsul e -107, -104, -103, -102, -102, -100. E oa bet trec'h diwar an Deuntoned en Aquae Sextiae (Aix) e -102, ha diwar ar C'himbred, e Vercellae (Verceil), e -101. En eus kemeret perzh ouzh ar Brezel Sokial ( -91 / -89). Nac'het gant ar bobl, a du gant Sylla, e-kerzh brezel a-enep Mithridates (-88 / -84).
Cogniet Léon, Marius sur les ruines de Carthage, Musée des Augustins, 2004 1 131.jpg
Marcus-Aurelius impalaer roman, eus 7 meurzh 161 da 17 Meurzh 180.
Marcus Aurelius
* Masona un annezadenn roman disanvet eus Breizh-Veur; klasket en tu-bennak er mervent an enezenn.

Talvoudegezh ː disklêriadur ebet. [23]

* Matovium un annezadenn roman disanvet eus Breizh-Veur; klasket en tu-bennak e Bro-Skos, hanternoz Moger Antoninus.

Talvoudegezh ː sur-awalc'h diwar * Matu- = arzh / ourzh [24]

* Medionemetum lec'h roman disanvet eus Breizh-Veur, klasket e Bro-Skos, pe war dro Arthur's O'on, Larbert, Stirlingshire, pe war dro Cairnpapple.

Talvoudegezh ː * medio = e-kreizh * nemeton ː lec'h sakr. [25]

* Meletium lec'h roman disanvet eus Breizh-Veur, klasket e Bro-Saoz, etre Gloucester ha Badbury.

Talvoudegezh ː un annezadenn war ur run [26]

Melin-y-wig lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : milin ar c'hoad
Merzhin
Messalina pedervet gwreg an impalaer Claudius (Glaoda In); mamm Octavia; ne oa ket nemet ur gast spontus; bet lazhet war urzh Tiber.
Harvest-feast-given-by-messalina by G.Surand.jpg
* Minox Anv ul lec'h roman disanvet eus Breizh-Veur.

Talvoudegezh ː digomprenet.

* Mio(.)edum Anv ul lec'h roman disanvet eus Breizh-Veur, klasket war dro Cirencester
  • Enskrivadur, RIB 101 ː GENIO / SA(CRUM) / MIO(.)EDI / ...

Sur-awalc'h troad un delwenn bet kavet 1,5 km er gevred Cirencester (Corinium)

Talvoudegezh ː digomprenet.

* Mixa Anv ul lec'h disanvet eus Breizh-Veur.

Talvoudegezh ebet

Mochdre lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn ar moc'h
Moelfre lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal
Moelfre-isaf lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal izelañ
Moelfre-uchaf lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal uhellañ
Moel Garegog lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal klegereg
Moel Geraint lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal an den anavezet Geraint
Moel Llyn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal(a-us) al lenn
Moel Llys-y-coed lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal lez ar c'hoad
Moel Morfudd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal an den anavezet Morfudd
Moel Plas-yw lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal maner ar c'hoad-ivin
Moel Tywysog lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal ar priñs
Moel y Gaer lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal ar c'hastell
Moel yr Henfaes lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : run moal ar vaezhioù / parkoù kozh
Moger Hadrian
* Mona hirie an enezenn Enez-Mon / Anglesey
Montroulez
* Morbium lec'h disanvet eus Bro-Saoz; klasket war dro Piercebridge (Durham) ha Greta Bridge (Yorkshire)
  • N.D XL6 (skeudenn) ː MORBIO
  • N.D XL 21 ː Praefetus equitum catafractorium, MORBIO.

Talvoudegezh ː digomprenet

Mor Breizh
Morfa Caer lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : aodoù ar c'hastell
Moridunum
Mynydd-isa lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : menez izellañ
Mynydd Maesyryhen lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : menez maezioù / parkoù an ejened
Mynydd Rhyd-ddu lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : menez ar roudour du
Mynydd Tarw lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : menez an tarv

N[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Nantglyn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : froud an draonienn
*Nassa Gwelout Loch Nis
Loch Ness Monster 02.jpg
Nennius de Civitatibus Brittanniae : Kêrioù Breizh

Haec sunt nomina omnium civitatum quae sunt in tota Brittannia, quarum numerus est XXVIII.

Nennius Kembraeg Brezhoneg Saozneg Latin
1 Cair Guorthigirn Vortigern's Fortress
2 Cair Guinntguic Kêrwent Winchester Venta Belgarum
3 Cair Mincip Verulamium ?
4 Cair Ligualid Carlisle Luguvallium
5 Cair Meguaid Lindisfarne
6 Cair Colun Kêrgolen Colchester ? Camulodunum ?
7 Cair Ebrauc Kêrevrog York Eburacum
8 Cair Custoeint Constantine's Fortress
9 Cair Caratauc Kêrgaradeg Caradoc's Fortress
10 Cair Grauth Cambridge
11 Cair Maunguid Manchester ? Manucium ?
12 Cair Lundem London Londinium
13 Cair Ceint Kêrgent Canterbury Durovernum
14 Cair Guiragon Canterbury ? Duruvernum ?
15 Cair Peris Llanberis ?
16 Cair Daun Kêrz°n Doncaster Danum
17 Cair Legion Y Gaer Chester Deva
18 Cair Guricon Wroxeter Viroconium
19 Cair Segaint Caernarfon Caernarvon Seguntium
20 Cair Legion Guar Usic Kêrleon Caerleon
21 Cair Guent Kêrwent Caerwent
22 Cair Brithon Dumbarton
23 Cair Lerion Leicester ? Ratae Coritanorum ?
24 Cair Draithou Draithou Fortress
25 Cair Pensa vel Coyt Penselwood Fortress
26 Cair Urnarc Urnac Fortress
27 Cair Celemion Celimion Fortress
28 Cair Luit Coyt Caer Lwytgoed Wall-by-Lichfield Letocetum
*Nemetostatio North Tawnton, Devon
Newcastle-upon-Tyne kêr eus Bro-Saoz, en Northumberland, war ar stêr Tyne. Da gentañ Pons Aelii / Pons Aelius, kreñvlec'h roman kentañ Moger Hadrian, war ar stêr Tinea.
Coat of arms of Newcastle upon Tyne City Council.png
Notitia Dignitatum da lavarout : Roll an Uhelgargoù. Bet savet etre 395 ha 455 hervez Leon Fleuriot.
Notitia Dignitatum - Comes Britanniarum.jpg

O[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Oernant lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar froudenn yen
Onna Anv latin Nusling, etre Portchester ha Winchester, e-kichen Clausentum
Oppidum kreñlec'h keltiek
Ouse (Abus = Abi Fluvii Ostia): ur stêr hag a ya da aberiñ en Humber, war aod Mor an Hanternoz, e Yorkshire, e biz Bro-Saoz. Icone-riviere.jpg

P[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Paccia Marciana gwreg gentañ Septimius Severus. Div merc'h a zo bet.
Palestina Peurzistrujet eo meur a lec'hioù Fenisia ha Palestina er bloavezh 363 gant un heuliad krennoù-douar ha barroù-reverzi, ha da heul chanter evit adsevel templ Jeruzalem.
Palladius mab Petronius Maximus, savet caesar gant e zad, ha lazhet d'e heul an 31 a viz Mae 455
Pandy lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar milin-gomm
Pandy'r Capel lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : milin-gomm ar chapel
Pandytudur lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : milin-gomm ar re Tudur
Penmaen-rhos lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : penn ar maen war ar roz
Pentre lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn; villaj
Pentre-bac'h lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn vihan
Pentrecelyn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn ar stêr Celyn (kelenn)
Pentre-dwr lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn an dour
Pentrefoelas lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn war ar run moal ha glaz
Pentre-isaf lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Kêriadenn izellañ
Pentre'r felin lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn ar milin
Pen-y-cae lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : beg ar park
Pen-y-cefn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : beg ar c'hein
Pen-y-ffordd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : penn an hent
Penymynydd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : penn ar menez
Pen yr Eryr lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : beg / penn an erer
Pen yr Orsedd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : beg / penn ar gador
Pertinax Publius Helvius Pertinax. Impalaer roman eus ar 1ñ Genver 193 betek an 28 Meurzh 193.
EmperorPertinax.jpg
Plas Llwyd lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar C'hastell Louet
Plautia Urgulanilla kentañ gwreg Claudius (Glaoda In), goude marv Camilla; divorset abalamour riboderezh, ha sonj muntr war e benn.
Plautillia merc'h Plautianus, prefed ar Pretordi; gwreg Caracalla e 202. Goude marv he dad, lazhet gant Caracalla, Plautillia a zo kaset en harlu da enezioù Lipari. Goude marv Septimius Severus, e 211, Caracalla a ra lazhañ Plautillia d'he dro. [27]
Pompeia Plotina gwreg Trajan, ginidig eus Nimes. N'he deus bet bugel ebet (darn a sonj abalamour e oa Trajan heñvelreviad ?). Aet da Anaon e 122.
Pons Aelius Newcastle upon Tyne / Kastell Nevez an Din(ea), Northumberland :

Kreñvlec'h gentañ Moger Hadrian, war ar stêr Tinea, war zu ar reter. A gemer e anv diouzh anv-bihan an impalaer Publius Aelius Hadrianus.

Hervez Notitia Dignitatum, XL34, e oa staliet aze : Tribunus cohortis primae Cornoviorum / tribun kentañ strollad Kornovied

Coat of arms of Newcastle upon Tyne City Council.png
Pontfadog lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Pont Madeg
Poppea Sabina Mestrez Neron adalek 58. Eil gwreg Neron goude e oa bet lazhet Octovia, e 62. Marvet abalamour un taol troad gant Neron en he c'hov, ha he oa dougerez, e-kerzh hañv 65.
Poppea Sabina
Portus Adurni Anv latin Portchester
Portus Itius porzh-mor en hanternoz Galia; ac'hane ec'h eas Julius Caesar da dagañ Enez Vreizh e 55 ha 54 a-raok J.-K. Hervez an istorourien e vefe Gesoriacum / Boulogne-sur-Mer.
Posthumus breur Lucius ha Caius. Mab bihan Oktav-Aogust. Bet ganet e 12 A.K. Skarzhet abalamour e oa skañv e benn, ha lazhet (war urzh piv ? Aogust, pe Tiber ? ne ouzer ket !)
Prisca gwreg Dioklesian; mamm Valeria
Publius Septimius Geta Tad an impalaer Septimius Severus, ginidig eus Leptis Magna
Pwll-glas lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : poull glas

Q[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

R[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Regulbium Reculver. lec'h eus Bro-Gent, war vor an Hantronoz. Gwechall Regulbium, ur c'hastell roman war an aod.

(ND XXVIII-8 : REGULBI. ND XXVIII-18 : Tribunus cohortis primae Baetasiorum REGULBIO)Diwar *ro- = meur, + *gulbio = beg.

Ar c'hastell roman Reculver.

Ar Betasi / Betasii / Bethasii a oa ur boblad eus Bro-Velgia (Plin.; Tac.)

Rhiwlas lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Krec'h glas
Rhosllannerchrugog lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Frankizenn al lanneg
Rhosrobin lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Lanneg ar richodell
Rhuddlan lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an Iliz ruz
Rhydlydan lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar roudour ledan
Rhyd-y-foel lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : roudour ar run
Rhyd-y-Meudwy lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : roudour al lean
Rupilia Faustina C'hoar-gaer an impalaer Hadrian. Mamm Annia Galeria Faustina Senior, houmañ gwreg an impalaer Antoninus Pius.
* Rutupiae Kreñvlec'h roman meur eus Bro-Gent (Richborough). Bet aozet evit Legio II Augusta / Eil strollad an Impalaer. Un delwenn-enor bras Domisian e oa bet savet e 84-85 en e c'hreis evit diskouez, eus an tu all d'ar strizh-mor, ha Rom / Roma e oa mestr er Britannia.

Rutupiae / Rutubi Portus e chomas karter jeneral Legio II Augusta betek 418.

Impalaereien Rom / Roma
Deiz ar C'halloud

Dies Imperii

Deiz ar marv Anv, raok bezhañ anavezet impalaer Anv impalaer
16.01.-27 18.08.14 Caius Julius Caesar Octavianus IMP. CAESAR AVG.
19.08.14 16.03.37 Tiberius Iulius Caesar TI. CAESAR AVG.
16.03.37 24.01.41 Caius Iulius Caesar Germanicus C. CAESAR AVG. GERMANICUS
25.01.41 13.10.54 Tiberius Claudius Nero Drusus Germanicus TI. CLAVDIVUS CAESAR AVG. GERMANICVS
13.10.54 11.06.68 Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus NERO CLAVDIVS CAESAR AVGVSTUS GERMANICVS
11.06.68 15.01.69 Servius Sulpicius Galba IMP. SER. SVLPICIVS GALBA CAESAR AVG.
15.01.69 16.04.69 Marcus Salvius Otho IMP. M. OTHO CAESAR AVG.
02.01.69 20.12.69 Aulus Vitellius IMP. A. VITELLIVS CAESAR
01.07.69 24.06.79 Titus Flauius Vespasianus IMP. CAESAR VESPASIANUS AVG.
23.06.79 13.09.81 Titus Flavius Vespasianus IMP. TITVS VESPASIANVS CAESAR AUG.
14.09.81 18.09.96 Titus Flavius Domitianus IMP. DOMITIANUS CAESAR AVG.
16/18.09.96 25.01.98 Marcus Cocceius Nerva IMP. NERVA CAESAR AVG.
25.01.98 09.08.117 Marcus Ulpius Traianus IMP. CAESAR NERVA TRAIANUS AVG.
11.08.117 10.07.138 Publius Aelius Hadrianus IMP. CAESAR TRAIANVS HADRIANVS AVG.
10.07.138 07.03.161 Titus Aelius Hadrianus Antoninus Pius IMP. CAESAR T. AELIVS HADRIANVS ANTONINVS AVG. PIVS
07.03.161 17.03.180 Marcus Aelius Aurelius Verus Caesar IMP. CAESAR M. AURELIVS VERVS AVG.
07.03.161 ?.02.169 Lucius Aelius Aurelius Commodus IMP. CAESAR L. AVRELIVS VERVS AVG.
01.01.177 31.12.192 Lucius Aelius Aurelius Commodus Antonius Pius L. ou M. AELIVS AVRELIVS COMMODVS ANTONINVS AVG.
01.01.193 28.03.193 Publis Helvius Pertinax IMP. CAESAR P. HELVIUS PERTINAX AVG.
28.03.193 01.06.193 Marcus Didius Julianus IMP. CAESAR M. DIDIUS SEVERUS IVLIANVS AVG.
??.01.196 17/19.02.197 Decimus Clodius Septimius Albinus IMP. CAESAR D. CLODIVS SEPTIMIUS ALBINVS AVG.
09.04.193 04.02 211 Lucius Septimius Severus IMP. CAESAR L. SEPTIMIUS PERTINAX AVG.
12.10 ? 198 08.04.217 Septimius Bassianus > Marcus Aurelius Antoninus M. AVRELIVS ANTONINVS pe SEVERVS ANTONINVS AVG.
e 209 27.02.212 Lucius Septimius Geta IMP. CAESAR P. SEPTIMIVS SEVERVS GETA AVG.
11.04.217 ??.07.218 Marcus Opellius Macrinus IMP. CAESAR M. OPELLIVS SEVERVS MACRINVS AVG.
15.05.218 06/07 ? 218 Marcus Opellius Diadumenianus M. APELLIVS ANTONINVS DIADVMENIANVS CAES.
15-16.05.218 13.03.222 Varius Avitus Bassianus M. AVRELIVS ANTONINVS ELAGABAL
13.03.222 18.03.235 Gessius Bassianus Alexianus CAESAR M. AVRELIUS SEVERVS ALEXANDER AVG.
18.03.235 24.06(07?).238 Caius Lulius Verus Maximinus IMP. CAESAR C. IVLIVS VERVS MAXIMINVS AVG.
22.03.238 ? 04/07.238 Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus IMP. CAESAR.M. ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS ROMANVS AFRICANVS SENIOR AVG.
22.03.238 12.04.238 Marcus Antonius Gordianus IMP. CAESAR.M. ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS AFRICANVS IVNIOR AVG.
22.04.238 22/23 ? 07.238 Decimus Caelius Calvinus Balbinus IMP. CAESAR D. CAELIVS CALVINVS BALBINVS AVG.
22.04.238 22/23 ? 07.238 Marcus Clodius Pupienus Maximus IMP. CAESAR M. CLODIVS PVPIENVS AVG.
22/23 ? 07.238 25. 02/03 ? 244 Marcus Antonius Gordianus IMP. CAESAR M. ANTONIVS GORDIANVS AVG.
25. 02/03 ? 244 fin 08.249 Marcus Julius Philippus IMP. CAESAR M. IVLIVS PHILIPPVS AVG.
? 05.247 fin 08.249 Marcus Julius Severus Philippus IMP. CAESAR M. IVULIVS PHILIPPVS AVG.
29.08.249 ?? 08.251 Caius Messius Quintus Decius IMP. CAESAR C. MESSIVS QUINTVS DECIVS TRAIANVS AVG.
? 05.251 ?? 07/08.251 Quintus Herennius Etrscus Messius Decius IMP. CAESAR Q. HERENNIVS ETRVSCVS MESSIVS DECIVS AUVG.
15.08.251 ?? 10.251 Caius Valens Hostilanus Messius Quintus IMP. CAESAR C. VALENS HOSTILIANVS MESSIVS QUINTVS AVG.
15.08.251 ?? 08.253 Caius Vibius Trebonianus Gallus IMP. CAESAR C. VIBIVS TREBONIANVS GALLUS AVG.
?? 10.251 ?? 08.253 Caius Vibius Afinius Gallus Vendumnianus Volusianus IMP. CAESAR C. VIBIVS AFINIUS GALLUS VELDVMIANVS VOLVSIANVS AVG.
24.07.253 22.10.253 Marcus AEmiliis AEmilianus IMP. CAESAR M. AEMILIVS AEMILIANVS AVG.
22.10.253 ? 260 Publius Licinius Valerianus IMP. CAESAR P. LICINIVS VELERIANVS AVG.
22.10.253 22.03.268 Publius Licinius Egnatius Gallienus IMP. CAESAR P. LICINIVS VALERIANVS EGNATIVS GALLIANVS AVG.
? 258 ? 267 IMP. CAESAR M. CASSIANVS LATINIVS POSTVMVS
? 259 07/08.260 ? Publius Licinius Cornelius Saloninus Valerianus ?
? fin 257 ? fin 03 268 Aureolus ? M. ACILIVS AVREOLVS
? 260 ? 260 Macrianus ? IMP. CAES FVL. MACRIANVS AVG.
22.03.268 06.09.269 Marcus Aurelius Valerius Claudius IMP. CAESAR M. AVRELIUS CLAVDIVS AVG.
06.09.269 23.11.269 Marcus Aurelius Claudius Quintillius IMP. CAESAR M. AVRELIUS CLAVDIUS QVINTILLIVS AVG.
03.11.269 23.03.275 Lucius Domitius Aurelianus IMP. CAESAR DOMITIVS AVRELANVS AVG.
25.09.275 07.06.276 Marcus Claudius Tacitus IMP. CAESAR M. CLVDIVS TACITVS AVG.
07.06.276 05.09.276 Marcus Annius Florianus IMP. CAESAR M. ANNIVS FLORIANVS AVG.
fin 06.276 ?? 09.282 Marcus Aurelius Probus IMP. CAESAR M. AVRELIVS PROBVS AVG.
?? 09.282 ?? 07.283 Marcus Aurelius Carus IMP. CAESAR M. AVRELIVS CARUS AVG.
12.282 / 01.283 ? ?? 07.285 Marcus Aurelius Carinus IMP. CAESAR M. AURELIVS CARINVS AVG.
18 ? 05.283 ?? 11.284 Marcus Aurelius Numerianus IMP. CAESAR AVRELIVS NVMERIVS NVMERIANVS AVG.
20.11.284 01.05.305 Diocles IMP. CAESAR CAIVS AVRELIVS VALERIVS DIOCLETIANVS AVG.
01.04.286 01.05.305 Marcus Aurelius Valerius Maximianus IMP. CAESAR MARCVS AVRELIVS VALERIVS MAXIMIANVS AVG.
01.05.305 25.07.306 Caius Flavius Julius Constantius IMP. CAESAR MARCUS FLAVIVS VALERIVS CONSTANTIVS AVG.
01.05.305 05.05.311 Armentarius IMP. CAESAR CAIVS GALERIVS VALERIVS MAXIMIANVS AVG.
25.07.306 ?? nevez amzer 307 Flavius Valerius Severus IMP. CAESAR FLAVIUS VALERIVS SEVERVS AVG.
28.10.306 28.10.312 Marcus Aurelius Valerius Maxentius IMP. CAESAR MARCVS AVRELIVS MAXENTIVS AVG.
11/31.12.308 ?? 03.325 Flavius Licianus Licinus IMP. CAESAR VALERIVS LICINIANVS LICINIVS AVG.
?? 309 ?? 08.313 Caius Galerius Valerius Maximinus IMP. CAESAR GALERIVS VALERIVS MAXIMINVS (DAIA) AVG.
goude 08.10.316 ?? 11.316 Aurelius Valerius Valens ?
?? 324 ?? 03.325 Marcus Martinianus SEXTUS MARCIVS MARTINIANVS
25.07.306 22.05.337 Flavius Valerius Constantinus IMP. CAESAR C. FLAVIVS VALERIVS CONSTANTINVS AVG.
09.09.337 ? 03-04.340 Flavius Claudius Constantinus IMP. CAESAR FLAVIVS CLAVDIVS CONSTANTINVS IUNIOR AVG.
09.09.337 27.02.350 Flavius Julius Constans IMP. CAESAR FLAVIVS IVLIVS CONSTANS AVG.
09.09.337 03.11.361 Flavius Julius Constantius IMP. CAESAR FLAVIVS IVLIVS CONSTANTIVS AUG.
18.01.350 10/11.08.353 Flavius Magnus Magnentius IMP. CAESAR FLAVIVS MAGNVS MAGNENTIVS AVG.
01.03.350 25.12.350 Vetranio ? VETRANIO
3.06.350 30.06.350 Flavius Julius Popilius Nepotianus Constantinus FL. POPILIVS NEPOTIANVS
? 02.360 26/27.06.363 Flavius Claudius Julianus IMP. CAESAR FLAVIVS CLAVDIVS IVLIANVS AVG.
27.06.363 16/17.02.364 Flavius Claudius Jovianus IMP. CAESAR FLAVIVS IOVIANVS AVG.
26.02.364 17.11.375 Flavius Valentinianus IMP. CAESAR FLAVIVS VALENTINIANVS AYG.
28.03.364 09.08.378 Flavius Valens IMP. CAESAR FLAVIVS VALENS AVG.
28.09.365 01.08.366 Procopius ? PROCOPIVS
24.08.367 25.08.383 Flavius Gratianus IMP. CAESAR FLAVIVS GRATIANVS AVG.
22.11.375 15.05.392 Flavius Valentinianus IMP. CAESAR FLAVIVS VALENTINIANVS IUNIOR AUG.
19.01.379 17.01.395 Flavius Theodosius IMP. CAESAR FLAVIVS THEODOSIVS AVG.
19.01.383

(Reter)

01.05.408 Flavius Pius Felix Arcadius ?
? 06. 383

31.08.384

(Kornog)

28.08.388 Magnus Clemens Maximus IMP. CAESAR MAGNVS MAXIMVS AUG.
? 387

(Kornog)

fin 388 Flavius Victor IMP. CAESAR FLAVIVS VICTOR AVG.
22.08.392

(Kornog)

06.09.394 Eugenius IMP. CAESAR FLAVIVS EVGENIVS AVG.
10.01.393

(Kornog)

15.08.423 Flavius Honorius
10.01.402

(Reter)

28.07.450 Flavius Theodosius FLAVIVS THEODOSIVS
10/11.11.409

(Kornog)

05/06/416 Priscus Attalus PRICVS ATTALUS
08.02.421

(Kornog)

02.09.421 Flavius Constantius FLAVIUS CONSTANTIVS
? 12.423

(Kornog)

? 05.425 Johannes IOHANNES
25.08.450

(Reter)

26.01.457 Flavius Valerius Marcianus FLAVIVS MARCIANVS
23.10.425

(Kornog)

16.03.455 Placidius Valentianus FLAVIUS PLACIDIVS VALENTIANVS
17.03.455

(Kornog)

31.05.455 Flavius Anicius Petronius Maximus PETRONIVS MAXIMVS
09.07.455

(Kornog)

18.10.456 Marcus Maecilius Falvius Eparchius Avitus FLAVIVS EPARCHVS AVIVS
07.02.457

(Reter)

18.01.474 Flavius Valerius Leo FLAVIVS LEO
01.04.457

(Kornog)

07.08.461 Julius Valerius Maiorrianus FLAVIUS IVLIVS VALERIVS MAIORIANVS
19.11.461

(Kornog)

14.11.465 Libius Severus LIBIVS SEVERVS
12.04.467

(Kornog)

11.07.472 Procopius Anthemius ANTHEMIVS
23.03/04?.472

(Kornog)

19.08.472 Anicius Olybrius OLYBRIVS
17.11.473

(Reter)

10.11.474 Leo (II). anv dizanavezhet
05.03.473

(Kornog)

?? 474 Flavius Glycerius GLYCERIVS
09.02.474

(Reter)

09.04.491 Tarasicodissa FLAVIVS ZENO
24.06.474

(Kornog)

28.08.475 Flavius Julius Nepos IVLIVS NEPOS
29.10.475

(Kornog)

04.09.476 Romulus Augustus ROMVLVS AVGVSTUS
Romulus Augustus, lezanavezet Augustulus, a zo bet diskaret gant Odoakr ar 04 Gwengolo 476. Hemañ a gasas da Gêrgustentin arouezioù an impalaeriezh roman ar C'hornog. Istorourien a lavar hag evito impalaeriezh roman ar C'hornog ne oa ken dioutañ nemet gant marv Julius Nepos, bet drouklazhet an 9 Mae 480.

S[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Sabina gwreg Hadrian (impalaer da zont), e 100 pe 101. Merc'h e oa da vMatidia an henañ, ha merc'h-vihan Marciana, c'hoar Trajan. N'he deus bet bugel ebet. Aet eo da Anaon er fin 136.
Scribonia Eil grwreg an impalaer Oktav Aogust. Merc'h Sextus Pompeius. Ur verc'h diwar an eureud se : Julia.
Sea Mills kêr eus Breizh-Veur, Gloucestershire. El latin : Abona.
Sejean Mignon ha kuzulier Tiber. Prefed ar pretordi. Eureujet da Julia, merc'h vihan Tiber. Sejean e oa en sell da ziskar Tiber, met Antonia, c'hoar-gaer Tiber, he deus dispaket daoulagad an impalaer. Sejean a zo bet krouget e 31 G.K.
Lucius Septimius Severus Pertinax impalaer roman, Leptis Magna, 9 Ebrel 193 / Eburacum (York), 4 C'hwevrer 211
Septimius Severus Glyptothek Munich 357.jpg
Sirmium Sirmich, pe Mitrovitz(a). Kêrbenn Pannonia ha war lec'h Pannonia II, war ar stêr Sava. Aorelian, Probus, Grasian e oant ginidik eus Sirmium. Klaod II ha Mark-Aorel a zo marv aze.
Sorviodunum Anv latin Old Sarum
Statilia Messalina Teirvet gwreg Neron, e 66.
Sycharth lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Garzh sec'h

T[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tai-bach lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : tiez bihan
Talwrn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : lec'h meinek
Tan-y-fron lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : e-tal ar run
Tanypistill lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : e-tal ar vammenn
Taskiovanos eus lignez Kassivellaunos; roue ar gKatuvellauned. O tremen dreist divizoù savet gant Jul Kezar, adaloubiñ a ra bro an dTrinobanted hag adkemer a ra Kamulodunum goude bet trec'het diwar Dubnovellaunos, roue ar bobl se, war dro 10 A.K.
Teutberg Koajoù meur Jermani, e-lec'h eo bet pilet ha drailhet penn da benn ar jeneral roman Varus gant ar Jermaned en 9 G.K. Al lec'h se a zo bet dizoloet e ****.
Tiber Tiberius Claudius Nero. Mab Tiberius Claudius Nero ha Livia Drusilla; bet ganet e Rom ar 16t a viz Du 42 A.K. Bet eureujet div wech : 1. Vipsania, merc'h Agrippa, 2. Julia, merc'h Oktav Aogust. Kemeret evit advab gant Oktav e 4 G.K. Dies imperii : 19 Eost 14 G.K., oajet a 56 bloaz. Tiber a vije bet drouklazhet war urzh Kaligula ar 16 Meurzh 37 G.K.
Traeth Gwyn lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : Traezh (g)Wenn
Trefalun lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn (an den anavezet) Alun
Trefechan lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn vihan
Trefnant lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn e-kichen ar froudenn
Trinobanted pobl eus reter Enez-Vreizh, e gêrbenn Kamulodunum (Colchester). Bet aloubet gant o amezeien ar gKatuvellauned.
Treffynnon lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : kêriadenn e-kichen ar vammen
Ty-nant lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an ti e-kichenn ar froudenn
Tyn-y-pwll lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an ti bihan e-kichenn ar poull

U[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

V[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Vada Sabatia gêr eus Italia, e rannvro Liguria. Tad Pertinax e oa ginidig eus kêr se.
Valeria anv an XX lejion : Legio XX Valeria (-Victrix, war lec'h brezel Boudika)
Valeria merc'h Dioklesian ha Prisca. Gwreg Galer
Varus jeneral roman, d'ar c'houlz Oktav Aogust. Bet pilet ha drailhet penn da benn gant ar Jermaned er c'hoajoù Teutberg, en 9 G.K
Vectis Insula Anv latin Isle of Wight
Venta Belgarum Anv latin Winchester. Cairwent e kembraeg
Venta Icenorum Anv latin Caistor St Edmund. Norfolk
Venta Silurum Anv latin Caerwent, Monmoutshire. Kembre
Verbeia Anv latin ar stêr Wharfe hag hini Ilkley, Yorkshire (kastellig roman)
Vercovicium Anv latin Housestead, kreñvlec'h roman war Moger Hadrian
Verlucio Anv latin Sandy Lane, Calne, Somerset.
Vernalis Anv latin ul lec'h disanvet eus mervent Breizh-Veur
Vernemetum Anv latin an diazez roman e-kichen Willoughby-on-the-Wolds, Nottinghamshire.
Veromo Anv latin faziet. Lec'h disanvet, en tu bennak bro Skos, nanternoz Moger Hadrian
Verteris Anv latin Brough-Castle, ur c'hreñvlec'h , Westmoreland
Vertis Anv latin faziet. Marteze Worcester
Verturiones Ur bobl staliet e Fortrenn, bro Skos. Meneget nemet adalek IVvet kvt
Verubium Promontarium Beg douar Noss Head, Caithness.
Verulamium Anv latin St Albans, Hertfordshire
Victoria Ar c'hreñvlec'h roman Inchtuthil, Caputh, Perthsire
Villa Faustini Lec'h disanvet, eus Norfolk pe Suffolk
Vindobala Anv latin ar c'hreñvlec'h Rudchester, Northumberland
Vindocladia Diazezadenn Badbury Rings, Dorset
Vindogaria un chreñlec'h roman disanvet e-kichen Irvine Bay, Ayrshire

W[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Water of Luce stêr eus mervent Bro-Skos, marteze diwar an anv latin Abravannus.

Y[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Y Cwm lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : an draonienn
Y Fron lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : e-tal a run
Y Fron Deg lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : a run gaer
Y Groes lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar groaz
Y Maerdy lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ti ar mevel
Y Parlwr Du lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar gomzva du
Y Waun lec'h eus Bro-Gembre, Cwlyd : ar Yeun

Levrioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • M.N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie Hachette et Cie. Paris. 1863
  • Otrou Perrot, kure Sant-Nouga : Bue ar Zent. Ar Gwaziou, Montroulez. 1912
  • Meven Mordiern hag Abherve : Notennou diwar-benn ar Geltek Koz; O istor hag o Sevennadur. Skridoù Breizh. Brest. 1944.
  • William Rees : An historical atlas of Wales, from Early to Modern times. Faber & Faber. London. 1951 - 1972
  • Syr Ifor Williams : Enwau Lleoedd. Hugh Rvans a'i Feibion, Gwasg y Brython, Lerpwl, 1945-1969
  • Ordnance Survey : Hadrian's Wall. Two inches to one mile. 1964. 2nd edition.
  • Albert Dauzat, Gaston Deslandes, Charles Rostaing : Dictionnaire étymologique des noms de rivières et de montagnes en France. Edition Klinksieck. Paris. 1978.
  • E.M. Davies : Welsh Place Names. Their Meaning Explained. Celtic Educational Ltd. 1978 - 1979
  • A.L.F. Rivet and Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T Batsford Ltd. London. 1979-1982
  • Nennius : Historia Brittonum. Lakaet e saozneg gant John Morris, Phillimore & Co. Ltd. 1980.
  • Eilert Ekwall : The Concise Oxford Dictionary of English Place-names. Fourth Edition. Clarendon Press. 1980.
  • Leon Fleuriot : Les origines de la Bretagne. Payot. Paris. 1982
  • Jean Macdonald : Caesar's expeditions. 55-54 B.C. in Roman Britain. 55 BC - AD 409. Historical Times Inc. Harrisburg
  • G. N. Garmonsway : The Anglo-Saxon Chronicle. Everyman's Library. London and Melbourne. 1984.
  • André Blanc : L'Homme emprisonne le Temps. Les calendriers. Belles Lettres. Paris. 1986
  • Rita Williams : Geiriadur Bach Llydaweg-Cymraeg / Geiriadur Cymraeg-Llydaweg / Geriadur Kembraeg-Brezhoneg. Aberystwyth. Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd. 1990
  • Ronan Coghlan : The Illustrated Encyclopaedia of Arthurian Legend. Element Books Ltd. 1993
  • François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Editions Errance. Paris. 1994
  • Flohic Editions : Le patrimoine des communes de la Loire-Atlantique. 1999.
  • J.-L. Ramel & A.J. Raude : Roll komunioù Departamant Lier-Breizh. Marzoe-Heveziken. 2003

Daveoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. * L.A. Constans : César. Guerre des Gaules. Tome II; Livres V-VIII. Belles Lettres. 1926 / 1981
  2. M.N BOUILLET : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris. 1863.
  3. M.N BOUILLET : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris. 1863.
  4. François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
  5. François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
  6. François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
  7. François Zosso & Christian Zingg. p. 62-63
  8. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p 390-391
  9. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 391
  10. A.L.F Rivet & Colin Smith. p. 391
  11. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 391-392
  12. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 394
  13. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 394-395
  14. François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994. p. 59-60
  15. Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. 1988
  16. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 401-402
  17. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 403-404
  18. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
  19. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 405
  20. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
  21. * François Zosso & Christian Zingg. p. 60
  22. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
  23. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain.
  24. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain.
  25. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
  26. A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
  27. François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994. p. 73