Frañsez

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Frañsez zo un anv-badez brezhonek. Frañseza zo ur furm venel deveret anezhañ.

Dont a ra eus an anv-badez gallek François, hervez an distagadur kozh anezhañ ( "oi" gallek distaget [we]).

Orin[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Deuet e vije an anv Frañsez e brezhonek dre an anv gallek François eta, hag hennezh a zeue eus an anv italianek Francesco. Koulskoude e c'hallfe ivez dont war-eeun eus an anv italianek, kollet gantañ ar silabenn diwezhañ. Brudet eo bet an anv abalamour d'ar sant italian Frañsez Asiz (1182-1226). Giovanni e oa e wir anv, met graet e veze Francesco, Gall bihan, eus ar sant pa oa bihan, abalamour ma oa gallez e vamm, ha chomet e oa an anv.

A-hend-all e teu an anv italianek eus ar ger latin Franciscus (Daveoù a vank), a zeue eus ar ger germanek Franck-isk a dalveze "eus ar Franked" (da lavarout eo Frank pe Gall), pe eus ur ger germanek all "Franch", a dalv kement ha den dieub.

Sent[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Gwelout ar pennad Sant Frañsez, ma'z eus meneg eus meur a sant.

Pibien[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Frañsez, pab an Iliz Katolik abaoe 2013.

Implij an anv gallek[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Roet eo bet stank an anv gallek adalek ar XVIvet kantved, diwar ar c'hiz deuet eus Bro-C'hall, levezonet kenañ gant Italia en amzer an Azginivelezh italian.

Douget eo bet gant tri eus duged Breizh ha daou roue gall. Gwelout:

Roet e veze kalz e Breizh betek an XXvet kantved. En holl familhoù e veze unan bennak anvet François pe Françoise.

Implij an anv brezhonek[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Unan eus an anvioù lakaet ar muiañ eo bet e Breizh en eil lodenn an XIXvet kantved hag e penn kentañ an XXvet kantved[1], alies e veze graet gant berradurioù evel Fañch, Soaig, Saig[2].

Ur skeudenn eus statud ar yezh e oa implij an anv: François en ti-kêr, Fañch er parkeier(Daveoù a vank).

Gwelet ez eus bet familhoù gant daou zen anvet François ma veze graet Soaig eus unan, ha Fañch eus an eil.

Ar stumm gwregel Frañseza a vez implijet[3], ha kavet e vez ivez e kanaouennoù kozh. Sez, Seza, Sezaig zo stummoù deveret. Ar stummoù gwregel all Soaz, Soazig, zo deuet eus an anv gallek Françoise.

Hiziv, pa'z eo aotreet an anvioù brezhonek, ne seblant ket Frañsez bezañ gwall implijet evit envel bugale, pa gaver Fañch ha Fañchig a-wechoù.

Kavet e vo Frañsez en anvioù istorel duged ha roueed.

Lennegezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tud e Breizh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

E yezhoù all[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Anvioù kar a gaver e yezhoù Europa, dreist-holl er broioù bet kreñv enne ar feiz katolik:

Tud[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Notennoù ha daveennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. «Sur a-walc'h eo an anv-badez ordinalañ e-touez an holl wazed ganet, lakaomp etre 1850 ha 1930, e Bro-Leon. An darn vuiañ eus an eilstummoù a zo diazezet war Frañsez, Frañsa ha Feñch, hag a vez kavet un tammig e pep korn eus Leon, war-bouez Frañsez a zo marteze ordinaloc'hik e Goueled-Leon.» (M. Madeg, P. Pondaven, Y. Riou, Anoiou badiziant Bro Leon, Emgleo Breiz, 2006, p.77).
  2. «Alese ez eus deuet meur a eilstumm dre gaoz eus an anv evit ober ar c'hemm etre kement a dud anvet heñvel. An darn vuiañ eus an eilstummoù-mañ a zo diazezet war Frañsez, Frañsa ha Feñch Ibid. p.77
  3. «Frañseza a vez klevet un tammig muioc'h e Goueled-Leon, met ar stummoù deveret a zo ordinal e pep lec'h.» (M. Madeg, P. Pondaven, Y. Riou, Anoiou badiziant Bro Leon, Emgleo Breiz, 2006, p.79.