Hadean : diforc'h etre ar stummoù

Eus Wikipedia
Endalc’h diverket Danvez ouzhpennet
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
Linenn 28: Linenn 28:
*An elfennadoù skañv a zo c'hwezhet pell eus an [[Heol]]. Disrannet eo [[koskoriad an Heol]] etre un darn ziabarzh, pinvidik en elfennadoù pounner evel an [[houarn]] hag un darn ziavaez a vir an holl elfennadoù skañv.
*An elfennadoù skañv a zo c'hwezhet pell eus an [[Heol]]. Disrannet eo [[koskoriad an Heol]] etre un darn ziabarzh, pinvidik en elfennadoù pounner evel an [[houarn]] hag un darn ziavaez a vir an holl elfennadoù skañv.
*En em furmiñ a ra [[Yaou (planedenn)|Yaou]] er-maez an c'helc'hiad pinvidik en elfennadoù pounner. Fourgasiñ a ra ar planedenn gentañ-se an disk rak-planedennek.
*En em furmiñ a ra [[Yaou (planedenn)|Yaou]] er-maez an c'helc'hiad pinvidik en elfennadoù pounner. Fourgasiñ a ra ar planedenn gentañ-se an disk rak-planedennek.
*E-pad ar prantad Herbig Haro en em dolp kalz poultrennoù e-barzh an nivlenn. Touezañ a reont da furmiñ [[planedennig]]où.
*Ar planedennigoù a douez da furmiñ eizh planedenn [[koskoriad an Heol]]. O stokadoù a c'han al [[Loar]], skrapañ a reont krestenenn [[Merc'her (planedenn)|Merc'her]] ha kemm a reont tu-troiñ [[Gwener (planedenn)|Gwener]]. Un niver vras a vein-kurun a chom, avat. Gant gravadur [[Yaou (planedenn)|Yaou]] eo fourgaset o c'helc'htro ha kouezhout a reont war ar planedennoù. Ar prantad-mañ, anvet ar ''[[bombezadeg vras|vomvezadeg vras]]'' a vado e-pad tout an eil hanter eus an Hadeeg.


===Stabiladur an Douar===

4.500 milion bloaz'zo e krog digoc'hadur ar reier.


==Atmosferenn ha meurvorioù==
==Atmosferenn ha meurvorioù==

Stumm eus an 6 Gwe 2006 da 20:28

Krogit e-barzh !
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ
Eon Hadeeg

Kripteg
Strollad Diazoù
Nektareg
Imbrian Izel

An Hadeeg a zo an eon douaronel a zo a-raok an Arc'heeg. En astenn a ra eus furmadur an Douar betek 3800 milion bloavezh'zo, daoust ma c'hell kemm an amzeriadoù hervez an andonou. E anv a denn eus doue gresian an ifern : Hades. An douarour Preston Cloud eo a ijinas ar ger e 1972 da envel an amzer a-raok ar reier koshañ anavezet. An hevelep maread a anve W. B. Harland "Priscoan". E skridoù douaronel e lare Pre-Archaean, dreist-holl pe, e-pad un darn vras eus ar XIXvet hag an XXvet kantved, an Azoeg.

Reier Hadeek

E-pad an dek-vloaziadoù diwezhañ eus an XXvet kantved e kavas an douarourien un nebeut reier furmet en Hadeeg. Eus Groenland, gwalarn Kanada ha kornôg Aostralia e teuont. Ar furmidigezhioù roc'hek koshañ a endalc'h gouleledennoù eus 3.800 milion bloaz'zo e Groenland (ar Gouriz a vein glaz eus Isua).kristalennoù zirkon kavet e gouledenno Kanada ar c'hornôg hag e rannvro ar Jack Hills e Aostralia a zo kalz koshoc'h. Ar zirkon koshañ a voe furmet 4.400 bloaz'zo, un amzeriad tost tre ouzh hini furmidigezh an Douar.

Bandennadoù houarnek a endalc'h goueledennoù Groenland ha karbon organik a gavjod enno, war a seblant, ar pezh a zamveneg e oa buhez dija war an Douar d'an amzer-hont. Ar fosil koshañ a zo yaouankoc'h ag un nebeut milionoù bloavezh. En Aostralia e voe bet kavet.

E-pad an Hadeeg e c'hoarvezas ar vombezadeg vras.

Darvodoù pennañ

E-pad an Hadeeg en em furmas an Douar.

Furmidigezh an Douar

Treuzfurmadur an nivlenn gentig en ur c'hoskoriad klok a endalc'h ar maread-se

  • 4 550 milion bloaz'zo e krog an nivlenn da fontañ dindan levezon ur supernova dost, moarvat.
  • Dre stad "Boullig Bok"" e tremen ar fontadeg. Furm un disk ur volzenn en e greiz a gemer an nivlenn; Enni emañ darn vrasañ mas an nivlenn orin. Eus hidrojen eo kenaozet dreist holl.
  • Ar gwrezder e kreizenn an nivlenn a dizh ar poent ma krog reaksionoù termonukleel. Distignañ a reont un oberiantiz heoliek greñv a bado e-pad un milion bloaz bennak. Kalz materi a zo strinket kuit eus ar steredenn didan furm daou flistroù a-serzh gant plaen an disk, stad an danvezioù Herbig Haro
  • An elfennadoù skañv a zo c'hwezhet pell eus an Heol. Disrannet eo koskoriad an Heol etre un darn ziabarzh, pinvidik en elfennadoù pounner evel an houarn hag un darn ziavaez a vir an holl elfennadoù skañv.
  • En em furmiñ a ra Yaou er-maez an c'helc'hiad pinvidik en elfennadoù pounner. Fourgasiñ a ra ar planedenn gentañ-se an disk rak-planedennek.
  • E-pad ar prantad Herbig Haro en em dolp kalz poultrennoù e-barzh an nivlenn. Touezañ a reont da furmiñ planedennigoù.
  • Ar planedennigoù a douez da furmiñ eizh planedenn koskoriad an Heol. O stokadoù a c'han al Loar, skrapañ a reont krestenenn Merc'her ha kemm a reont tu-troiñ Gwener. Un niver vras a vein-kurun a chom, avat. Gant gravadur Yaou eo fourgaset o c'helc'htro ha kouezhout a reont war ar planedennoù. Ar prantad-mañ, anvet ar vomvezadeg vras a vado e-pad tout an eil hanter eus an Hadeeg.

Stabiladur an Douar

4.500 milion bloaz'zo e krog digoc'hadur ar reier.

Atmosferenn ha meurvorioù

Sell ivez ouzh

Skeul amzervezhioù douarouriezhel