Diforc'hioù etre adstummoù "Gireg Konan"

Sauter à la navigation Sauter à la recherche
405 okted ouzhpennet ,  8 miz zo
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
[[Restr:Gireg Konan 2017.jpg|thumb|upright=1.1|'''Gireg Konan''' en e liorzh e 2017]]
<big>'''Gireg Gweltaz Konan''', Guirec Gildas Connan e marilh an ti-kêr, a zo ganet e [[Lannuon]], e [[Bro-Dreger]], d'an [[21 a viz Here]] [[1951]]. Mab da [[Jakez Konan]] hag [[Anna-Vari Klou]] eo. Pemp bugel zo bet er familh : Ivona (1934-1973), Ewan (1936-), Herve (1940-2017), Annaig (1946-1949), ha Gireg. Buanik goude e c’hanedigezh, e miz C’hwevrer 1952, ez eo aet ar familh a-bezh kuit da vevañ da [[Montréal|Vontréal]] e [[Kebek]], [[Kanada]]. Liorzher, kelenner eo bet. Skrivañ kalzik a ra e brezhoneg bremañ p'emañ war e leve. Bepred eo bet kar-e-yezh.</big>
 
=== Buhez ===
Goude ar Brezel e oa diaes bevañ e Breizh gant an nebeud a labour a oa hag ar c'houlzad [[broadelouriezh]] c'hall taer a oa neuze.
<big>Goude ar Brezel e oa diaes bevañ e Breizh gant an nebeud a labour a oa hag ar c'houlzad [[broadelouriezh]] c'hall taer a oa neuze. Eno er C'hanada e talc’has ar yezh da vezañ komzet er familh. Setu penaos en deus desket brezhoneg. Goude bezañ bevet eno e-pad tost da 25 bloaz, e tistroas da Vreizh e 1976 asambles gant e dad Jakez, hag e vreur Herve. Dimezet hag euredet eo gant Marivon ar Gwilhouz e miz Ebrel 1980. Teir merc’h o deus bet : Ivona (1980), Enora (1984), Bleuñvenn (gant un ñ, mar-plij !) (1993). Bevañ o deus graet e brezhoneg, rak ne dalv ket ar boan komz eus ar brezhoneg evel eus un dra a weler en ur mirdi. « Krediñ a ran en ur yezh vev ha bevet. », emezañ.</big>
 
===Deskadurezh===
Eno er C'hanada e talc’has ar yezh da vezañ komzet er familh. Setu penaos en deus desket brezhoneg. Goude bezañ bevet eno e-pad tost da 25 bloaz, e tistroas da Vreizh e 1976 asambles gant e dad Jakez, hag e vreur Herve.
<big>Desket e voe lenn ha skrivañ ar yezh dezhañ er gêr gant e vamm hag e c’hoar a-raok mont d’ar skol. E skoliadur kentañ, eil-derez ha skol-veur a voe graet eno. Tapout a reas un aotreegezh war ar [[Geologiezh|c’heologïezh]] ([[Loyola College]] lodenn eus Skol-Veur Montréal|[[Université de Montréal]] er bloavezhioù '60 ha '70, ar pezh a zo deuet da vezañ bremañ [[Concordia University]]) ha da heul se, un testeni kelenn ([[McGill University]]). Tri bloaz eo bet kelenner du-hont e [[Kebek]]. En holl ez eo bet tost da bemp bloaz warn-ugent e Bro-Gebek.</big>
 
==Deskadurezh==
Desket e voe lenn ha skrivañ ar yezh dezhañ er gêr gant e vamm hag e c’hoar a-raok mont d’ar skol. E skoliadur kentañ, eil-derez ha skol-veur a voe graet eno. Tapout a reas un aotreegezh war ar [[Geologiezh|c’heologïezh]] ([[Loyola College]] lodenn eus Skol-Veur Montréal|[[Université de Montréal]] er bloavezhioù '60 ha '70, ar pezh a zo deuet da vezañ bremañ [[Concordia University]]) ha da heul se, un testeni kelenn ([[McGill University]]). Tri bloaz eo bet kelenner du-hont e [[Kebek]]. En holl ez eo bet tost da bemp bloaz warn-ugent e Bro-Gebek.
 
===Distreiñ d’ar vro===
<big>Marvet e oa e vamm hag e c’hoar Ivona d’an 3 a viz C’hwevrer 1973 da heul ur gwallzarvoud, diskaret o-div diwar ar riblenn-hent gant ur c’harr-tan aet da sot pa ne sente ket e berc’henn ouzh ar stur !</big>
 
<big>Diwezhatoc’h e 1976 e teuas c’hoant dezho, d’e vreur Herve, da c'hGireg ha d'o zad Jakez da zistreiñ da Vreizh da vevañ. Ur wech degouezhet e [[Perroz-Gireg|Perroz]] e voe dilabour e-pad ur pennad brav (18 miz). A-benn ar fin en em stalias da liorzhañ e Perroz e 1978.</big>
 
Dimezet hag euredet eo gant Marivon ar Gwilhouz e miz Ebrel 1980. Teir merc’h o deus bet : Ivona (1980), Enora (1984), Bleuñvenn (gant un ñ, mar-plij !) (1993). Bevañ o deus graet e brezhoneg, rak ne dalv ket ar boan komz eus ar brezhoneg evel eus un dra a weler en ur mirdi. « Krediñ a ran en ur yezh vev ha bevet. », emezañ.
 
<big>Liorzhañ a reas e-pad un daouzek vloaz bennak. Er bloavezh 1990 ez eas da skolaer pa oa Diwan [[Lannuon]] o klask unan, hag er bloaz war-lerc’h da gelenner da [[Skolaj Diwan ar Releg|Skolaj Diwan Roparz Hemon]] e-kichen Brest. Ret e voe dezhañ distreiñ d’ar skol-veur a-benn tapout un aotreegezh war ar brezhoneg e Skol-veur Roazhon II|[[Université Rennes II]]. Goude-se e 1996 e voe anvet da gelenner war ar brezhoneg hag ar saozneg e [[Skolaj Diwan Bro-Dreger]] e-lec’h ma kelennas e-pad 17 vloaz a-raok mont war e leve-kozhni. E-pad an amzer-se e kendalc’has Marivon gant an embregerezh liorzhañ betek fin 2013.</big>
 
<big>War e leve-kozhni emaint o-daou bremañ. Setu ma tremenont o amzer etre o liorzh, ober war-dro kevredigezhioù, kelenn, kanañ ha skrivañ brezhoneg.</big>
 
===<big>Ar Skolioù</big>===
<big>En diavaez ar skolioù, e krede Gireg Konan e ranked ober labour ivez evit ar yezh ma vefe un heuliad etre ar bed hag ar skol. Ret e oa dezhañ evel kelenner ober traoù da skoazellañ ar yezh er skolioù. Krediñ a ra e tremen amzer dazont ar brezhoneg dre ar c’helenn er skolioù evel-just met ivez dre grouiñ ur vuhez sevenadurel tro-zro dezho. Setu perak en deus kemeret perzh en ur bern kevredigezhioù diavaez skol.</big>
 
<big>Sikouret en deus krouiñ kalzik a gevredigezhioù ivez en-dro d’ar yezh. Sikouret en deus krouiñ teir skol vihan : skol Diwan Lannuon e 1978, ur c’hlas divyezhek e skol bublik [[Tregastell]] e 1989 hag ur skol Diwan e [[Louaneg]] e 2006. Chom a ra stag c’hoazh ouzh Skol Diwan Louaneg ha mont a ra di bep sizhun da zeskiñ kanañ d’ar vugale.</big>
 
<big>Krouet en deus, e 1978, [[Kan ar Bobl]] Treger evit ar wech kentañ e Tregastell ha goude er [[Roc’h-Derrien]], [[an Trevoù|Trevoù-Tregigneg]], [[Pempoull]], [[Bear]]. Bez’ e vez c’hoazh eus ar gouel-se e [[Kawan]] bep bloaz dindan renerezh Ti ar Vro, e-lec’h e vez bodet ur seizh kant bugel bennak, holl o kanañ en hon yezh.</big>
 
<big>Kenlabouret en deus gant tud all e-barzh meur a gevredigezh, gant Bodad Brezhonekaat Ti ar Vro, ha kenderc’hel e ra c’hoazh gant [[Ofis Publik ar Brezhoneg]].</big>
 
<big>Prezidant [[Levraoueg Breizh]] eo. Fiziet he deus al levraoueg-se al levrioù brezhonek e rann vrezhonek Levraoueg Aodoù an Arvor (Bibliothèque des Côtes-d'Armor) e Kawan.</big>
 
<big>Goude bezañ bet krouet ar gevredigezh « [[Al Levrig]] » e 1995, e voe prezidant ar gevredigezh-se ha [[Ti ar Vro Treger ha Goueloù]] goude e-pad dek vloaz e Kawan.</big>
 
<big>Kentelioù brezhoneg d’an dud-deuet en deus sikouret krouiñ e Bro-Dreger e Ti ar Vro e-lec’h ma zo bremañ pevar c’helenner a-vicher. Kelenn a ra c’hoazh bep pemzektez un tamm lennegezh vrezhonek d’an dud-deuet e-kerzh kentelioù a vez anvet « Lennomp ha Komzomp ».</big>
 
<big>Ezel eo eus [[Kreizenn Sevenadurel Nevez-Amzer]] e Tregastell ha kenbrezidant eo bremañ gant e verc’h Enora.</big>
 
<big>E penn "Son ha Kan" emañ, ur gevredigezh a glask brudañ ar c’hanañ e brezhoneg.</big>
 
===Kan-ha-diskan, kanañ ha sonerezh===
<big>Kanet en deus er festoù-noz dre Vreizh adalek 1977 gant e vreur Herve ha goude gant Fañch Perioù betek marv hemañ e 1998.</big>
 
<big>Aozañ festoù-noz en deus graet e-leizh asambles gant Marivon hag o merc'hed, bep bloaz un teir pe beder. E-pad ouzhpenn daou-ugent vloaz o deus graet war-dro [[Gouel an Hañv]] e Tregastell, unan eus koshañ ha brudetañ festoù-noz a zo e Breizh.</big>
 
===Skingomz ha kleweled===
<big>A-hend-all ez eo bet unan eus ar re o deus krouet [[Arvorig FM]] gant [[David ar Gall]], [[Andrev Roparzh]], [[Ronan Hirrien]], [[Ronan Debel]] ha tud all e [[Kommanna|Kommana]] e 1998. Bremañ emañ ar radio e [[Landerne]]. Eno ez eus 4 den o labourat e brezhoneg e-pad an deiz.<br>Sikouret en deus ober div lec’hienn vrudet er Rouedad : [[Kaouenn]], ur seurt ''[[YouTube]]'' e brezhoneg, hag "Hor Bed", ul lec’hienn gelaouennerezh. Raktresoù all a zo war ar stern war an dachenn-se. E Kaouenn e kaver meur a gant filmig savet gantañ.</big>
 
== Traoù all ==
=== Aozadurioù All ===
<big>Unan eus krouerien gentañ ar [[sindikad]] SLB ([[Sindikad Labourerien Breizh]]) eo bet gant [[Dominig Jolivet-Klec'h]].</big>
 
<big>Ezel eo eus ar gevredigezh [[Breizh 5/5|Breizh 5 diwar 5]] a c’houlenn e vefe adstaget [[Bro Naoned]] ouzh rannvro melestradurel Breizh.</big>
 
=== Mennozhioù diwar-benn ar brezhoneg ===
<big>Kalzik en deus selaouet ar vrezhonegerien a-vihanik a-hed e vuhez, er gêr da gentañ. Krediñ a ra e rank yezh ar pemdez magañ ar yezh skrivet, ar c’hontrol o vezañ gwir ivez ! Setu ar pezh a skriv diwar-benn "Eostad" :</big>
<blockquote><big>Brezhoneg klevet e Perroz eo ar pep brasañ eus ar gerioù a gaver amañ, gwir. Met brezhoneg Perroz a zo [[tregerieg]], hag an tregerieg a zo brezhoneg, hervez klevet ! An dra-se a zo gwir evit kement brezhoneg 'zo e Breizh ! Komzomp perrozeg, [[Leoneg|leoneg]], [[kerneveg]], bubrieg, plouvouskanteg, enez-suneg, [[gwenedeg]], an hini a gerfet, met komzomp brezhoneg. Ha pa skrivfomp, ‒ nemet ha skrivañ a rafen evit tud Perroz hag ar parrouzioù tro-war-dro hepken, e c’hallfen skrivañ e perrozeg, ‒ skrivomp e peurunvan ma vefomp komprenet dre Vreizh ! Abalamour da se em eus skrivet ar gerioù e peurunvan, ma c’hello darn eus ar gerioù ha troioù-lavar a zo amañ mont da binvikaat an holl vrezhonegoù. An distagadur evelkent a zo lakaet a zo distagadur ar ger evel ma ‘m eus e glevet pe hervez reolennoù an distagañ, pouez-mouezh ha taol-mouezh, ar yezh e-kostez Perroz.</big>
 
<big>Ne blij ket din ar re a baoura ar yezh gant o gerioù gallekaet diwar re kennebeut : "teatr", "mersi bras", "poubelenn", ‒ ma klevfe an aotrou Poubelle ac’hanon ! ‒ ha me ‘oar-me... Souezhet e vefemp ma klevfemp war un enrolladenn bennak brezhonegerien gozh penn-kentañ an ugentvet kantved o komz. Gallekadurioù a zo bet a-viskoazh met a-gementadoù dister a-walc’h, sur. Ur ger evel "garantisañ" n’eo ket ur ger brezhonek evidon-me. "Gwarantiñ" avat a zo kalz brezhonekoc’h. Gouzout a reer bepred ez eo ''garantir'' an orin met tremenet eo dre vilin ar yezh, kement ma ankouaer an orin.</big>
 
<big>Ne blij ket din kennebeut ar re a nac’h klask pinvikaat o yezh, o nac’h ar gerioù pervezh, resis da glotañ gant ezhommoù hon bed. Petra faot deoc’h gerioù nevez evel ouzhpennañ, ebarzhañ, pellgomz, pellgomzer-hezoug, pellwelerez (-h)... a zo ezhomm anezhe en deiz a hirie. Mat eo kaout un toullad geriennoù a seurt-se en hon fanerad nevez-c’herioù. Ne vint ket kavet er geriadur-mañ met n’int ket da vezañ skarzhet kennebeut. Ur "varlennad" anezhe am bo da ginnig deoc’h ur wech all en un embannadur all.</big>
 
<big>Ne blij ket din brezhoneg ar re a sav ur yezh "chimik" diazezet war tra vev ebet, ken diwar froudennoù spered, [[galianeg]], hengeltieg ha me 'oar-me. »</big>
</blockquote>
 
== Oberennoù ==
*<big>''Tro ma C’hanton'', Levr kanaouennoù ar Gonaned, Dastum Bro-Dreger, 2004</big>
*<big>''Eostad'' : gerioù, troioù-lavar eus Perroz-Gireg ha Treger dre-vras, Embannadurioù an Alarc’h, miz Du, 2016</big>
*<big>Bep an amzer e skriv ur pennad er gazetenn ''Le Trégor'', e bro Lannuon. A-benn 2018 e tle bezañ skrivet ur c’hant hanter-kant pennad bennak.</big>
 
<big>A-hend-all en deus troet un toullad bloavezhioù 'zo daou levr all graet evit ar vugale :</big>
 
*<big>''Ma bloavezh konikltigr e KoreaJapan'', gant [[Sylvie Servan-Schreiber]], skeudennet gant LilasAnne YongDaniel, embannet gant AnChapitre Alarc'h Embannadurioù12 e LannuonPariz e 20112010.</big>
A-hend-all en deus troet un toullad bloavezhioù 'zo daou levr all graet evit ar vugale :
*<big>''Ma bloavezh tigrkonikl e JapanKorea'', gant [[Sylvie Servan-Schreiber]], skeudennet gant AnneLilas DanielYong, embannet gant ChapitreAn 12Alarc'h Embannadurioù e ParizLannuon e 20102011.</big>
*''Ma bloavezh konikl e Korea'', gant Sylvie Servan-Schreiber, skeudennet gant Lilas Yong, embannet gant An Alarc'h Embannadurioù e Lannuon e 2011.
 
<big>Emañ o vont da embann un dro bennak un « Eostad » all, un droiad-c’heriaouiñ e-lec’h ma vo kavet gerioù ha troioù-lavar e-leizh eus Bro-Dreger, met ivez ur bern notennoù yezh gant Jakez Konan.</big>
 
<big>Ul levr all a zo war ar stern : emañ o sevel ur geriadur skiantoù an Douar e teir yezh, brezhoneg, galleg, [[saozneg]].</big>
 
'''Prizioù'''
 
<big>Loreet eo bet gant [[Priz Langleiz]] d'ar Sadorn 27 a viz Here 2018 e [[Karaez]].</big>
 
{{DEFAULTSORT:Konan, Gireg}}
1 097

modifications

Lañser merdeiñ