Diforc'hioù etre adstummoù "Hadean"

Aller à la navigation Aller à la recherche
5 okted lamet ,  14 vloaz zo
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
D (Hadeeg adkaset da Hadean: implijet eo bet "hadean" gant Benoni er pennad eon. Ret mat eo choaz ur pennger evit komz eus ar prantad-se. Ali on kemer "hadean" da bennger abalamour m'eo tostoc'h eus ar stumm etrebroadel hag eus ar saozneg.)
[[Rummad:Douarouriezh]]
 
An Hadeeg aHadean zo an [[eon]] douaronel adouaroniel zo a-raok an [[Arc'heegArkean]]. En astenn a ra eus furmadur an [[Douar]] betek 3800 milion bloavezh'zo, daoust ma c'hell kemm an amzeriadoù hervez an andonou. E anv a denn eus doue gresian an ifern : [[Hades]]. An douarour [[Preston Cloud]] eo a ijinas ar ger e [[1972]] da envel an amzer a-raok ar reier koshañ anavezet. An hevelep maread a anve W. B. Harland "Priscoan". E skridoù douaronel e lare '''Pre-Archaean''', dreist-holl pe, e-pad un darn vras eus ar XIX{{vet}} hag an XX{{vet}} kantved, an '''Azoeg'''.
 
==Reier Hadeek==
 
E-pad an dek-vloaziadoù diwezhañ eus an XX{{vet}} kantved e kavas an douarourien un nebeut reier furmet en HadeegHadean. Eus [[Groenland]], gwalarn [[Kanada]] ha kornôg [[Aostralia]] e teuont. Ar furmidigezhioù roc'hek koshañ a endalc'h gouleledennoù eus 3.800 milion bloaz'zo e Groenland (ar [[Gouriz a vein glaz eus Isua]]).[[kristal]]ennoù [[zirkon]] kavet e gouledenno Kanada ar c'hornôg hag e rannvro ar [[Jack Hills]] e Aostralia a zo kalz koshoc'h. Ar zirkon koshañ a voe furmet 4.400 bloaz'zo, un amzeriad tost tre ouzh hini furmidigezh an Douar.
 
[[Bandennadoù houarnek]] a endalc'h goueledennoù Groenland ha karbon organik a gavjod enno, war a seblant, ar pezh a zamveneg e oa buhez dija war an Douar d'an amzer-hont. Ar fosil koshañ a zo yaouankoc'h ag un nebeut milionoù bloavezh. En Aostralia e voe bet kavet.
 
E-pad an HadeegHadean e c'hoarvezas ar [[reuziad ar vombezadeg vras|vombezadeg vras]].
 
==Darvodoù pennañ==
 
E-pad an HadeegHadean en em furmas an Douar.
 
===Furmidigezh an Douar===
*En em furmiñ a ra [[Yaou (planedenn)|Yaou]] er-maez an c'helc'hiad pinvidik en elfennadoù pounner. Fourgasiñ a ra ar planedenn gentañ-se an disk rak-planedennek.
*E-pad ar prantad Herbig Haro en em dolp kalz poultrennoù e-barzh an nivlenn. Touezañ a reont da furmiñ [[planedennig]]où.
*Ar planedennigoù a douez da furmiñ eizh planedenn [[koskoriad an Heol]]. O stokadoù a c'han al [[Loar]], skrapañ a reont krestenenn [[Merc'her (planedenn)|Merc'her]] ha kemm a reont tu-troiñ [[Gwener (planedenn)|Gwener]]. Un niver vras a vein-kurun a chom, avat. Gant gravadur [[Yaou (planedenn)|Yaou]] eo fourgaset o c'helc'htro ha kouezhout a reont war ar planedennoù. Ar prantad-mañ, anvet ar ''[[bombezadeg vras|vomvezadeg vras]]'' a vado e-pad tout an eil hanter eus an HadeegHadean.
 
===Stabiladur an Douar===
11 541

modification

Lañser merdeiñ