Chimamanda Ngozi Adichie

Chimamanda Ngozi Adichie, ganet d'ar 15 a viz Kerzu 1977 en Enugu, zo ur skrivagnerez nigerian eus Abba e Stad Anambra, e gevred Nigeria. Meur a briz akademek ha lennegel he deus bet, hag anavezet eo ivez evel stourmerez ha skrivagnerez evit ar merc'hed.

Chimamanda Ngozi Adichie
Obererezh	skrivagnerez
Ganedigezh	15 a viz Gwengolo 1977 (48 bloaz) Enuggu, stad Enugu, Nigeria
Yezh skrivañ	Saozneg (yezh skrivañ)
Oberennoù pennañ
Purple Hibiscus (2003) Half of a yellow sun (2006) Americanah (2013) We Should All Be Feminist (2012) Dear ijeawele (2017)

Labour ha prizioù

Eus 1997 da 2013

Embannet he deus un dastumad barzhonegoù e 1997 (Decisions) hag ur pezh-c'hoari e 1998 (For love of Biafra). Dibabet e oa bet evit Priz Caine evit he danevell You in America hag he danevell That Harmattan Morning a c'hounezas Priz BBC World Service Short Story Award.

Kregiñ a reas evit gwir gant he micher lennegel gant embannadur Purple Hibiscus e 2003. Anvet e voe he romant kentañ evit Priz ar merc'hed Baileys evit ar faltazi e 2004[16] hag anvet e voe da Levr Kentañ Gwellañ e Priz ar Skrivagnerien Commonwealth e 2005.[17]

He eil romant, Half of a Yellow Sun, embannet e 2006, a c'hounezas Priz Orañjez ar Fent e 2007[19] ha Priz Levrioù Anisfield-Wolf.[20] Adkempennet e oa bet ar romant e 2014, Half of a Yellow Sun, sevenet gant Biyi Bandele, gant Chiwetel Ejiofor ha Thandie Newton.[21]

En he zrede levr, an dastumad danevelloù The Thing Around Your Neck, embannet e miz Ebrel 2009, e kaver an danevell The Matchmakers.

E 2010 e voe lakaet e-touez "20 skrivagner dindan 40 vloaz da sellet" gant The New Yorker.[22]

E 2013 e voe embannet he fevare levr, ur romant anvet Americanah. Titl ar romant a denn d'ar mod a anver an Nigerianed divroet a zistro eus ar Stadoù-Unanet.[26][27] Dibabet e oa bet gant The New York Times evel unan eus "10 levr gwellañ 2013."[28] Lupita Nyong'o he deus prenet gwirioù ar romant evit sevel ur film ma c'hoarife an dudenn bennañ e-kichen Brad Pitt.[26] Enni e teskriv Chimamanda Ngozi Adichie kudennoù ar gouennelouriezh hag ar vestroniezh gant fent flemmus.

Eus 2014 da 2025

Diwar-benn he emouestl feminist, Chimamanda Ngozi Adichie a lavaras en un atersadenn e 2014 : "Soñjal a ran ennon va-unan evel ur gonterez, met ne vefe ket gwall fall din ma vefen gwelet gant unan bennak evel ur skrivagnerez feminist... Feminist-tre on er mod ma sellan ouzh ar bed, hag en un doare bennak e rank ar sell-se ouzh ar bed bezañ ul lodenn eus ma labour[34]".

E Dear Ijeawele, embannet e 2017,[29] e kinnig Chimamanda Ngozi Adichie ur c'helenn benelour pemzek poent a ranker reiñ adalek an oad yaouank.[30][31] Ur fenomenn eo deuet an dornlevr pemzek poent-mañ da vezañ abaoe ha troet eo bet e tost da 20 yezh. Ar ganerez Beyoncé he deus implijet anezhañ en he c'hanaouenn Flawless, hag ar merk Dior en deus skrivet an titl war t-shirtoù.[32][33]

lec'h ma rann hec'h-unan war YouTube." soñjoù diwar-benn ar feminism.sevenadur ha kudennoù sokial all. Gant he chadenn e c'hall tizhout un arvesterien ledanoc'h ha skignañ he mennozhioù[35].

D'an 11 a viz Mae 2017 e voe dilennet da Akademiezh Amerikan an Arzoù hag ar Skiantoù, unan eus an enorioù speredel uhelañ er Stadoù-Unanet[36]. Eno e resevas un doktorelezh enorus war al lizhiri denel[37]. Er memes bloavezh e voe anvet gant ar gelaouenn Fortune e-touez ar 50 pennoù bras eus ar bed[37]. E 2020 e oa bet renket gant ar gelaouenn Jeune Afrique er 51vet plas e-touez an Afrikaned pouezusañ[38].

D'an 28 a viz Ebrel 2022 e voe anvet da doktorez enor e skol-veur katolik Lovain-an-Nevez (Belgia)[39] ha d'ar 25 a viz Meurzh 2025 da doktorez enor e skol-veur Sorbonne[40]. Dek vloaz goude berzh hollek Americanah en deus Adichie skrivet ur romant nevez, Dream Count.

Evel ma ne vije ket a-walc'h he c'hounidoù lennegel ha difenn, d'ar 5 a viz C'hwevrer 2025 e voe embannet Adichie evel ezel eus komite aozañ Met Gala 2025, e-kichen steredennoù all eus ar bed evel Usher, Doechii ha Janelle Monáe. Ar perzh-se a gadarna he levezon en tu all d'ar bed lennegel.

Emgouestloù

Video diavaez Video ar brezegenn E rankomp holl bezañ gwregelour [arc'hwel] Chimamanda Ngozi Adichie a implij he brud evit kemer savboentoù engouestlet war temoù evel ar venelouriezh, ar reizhouriezh hag ar ouennelouriezh[42].

Chimamanda Ngozi Adichie war ur gelaouenn e 2014

Reiñ a reas ur brezegenn TED embannet enlinenn e 2009 hag anvet The Danger of a Single Story. An destenn-mañ a laka da soñjal e levezon an istorioù hag an doareoù danevellañ war ar mekanikoù mestroniañ sevenadurel, sokial, gouennel, ekonomikel ha politikel, ma vez an istorioù-se unvan pe ma teuont eus ul lodenn eus ar gevredigezh pe eus ar bed hepken, o tont evel-se evel un “istor hepken”. Met pouezañ a ra ivez war galloud an istorioù, istorioù all, o tont eus a bep seurt lec'hioù ha tud, evit enebiñ ouzh an istor nemetañ-se, dre reiñ deomp an tu da gaout ur sell klokoc'h ha deneloc'h eus ar bed[43].

Chimamanda Ngozi Adichie a laka ar gaoz war ar fed m'eo gwriziennet ar reizhded er vugaleaj, o lakaat war wel perzh pennañ ar c'helenn en he c'henderc'hañ. Evit displegañ he soñj e rann an aozer un istor personel.

D'an oad a nav bloaz e embannas ar gelennerez en he skol e teuje ar skoliad gant ar poent uhelañ da vezañ penn ar c'hlas. Daoust ma oa bet tapet ar notenn uhelañ gant Adichie e oa bet dibabet ur paotr gant ar c'helenner e-lec'h, o lavarout e oa ar roll d'ur paotr dre ret, daoust ma ne oa ket dedennet ar paotr gant ar garg. An darvoud-se en deus lezet un efed padus war ar skrivagnerez, o tiskouez levezon ar stereotipoù reizhel bet lakaet e-barzh adalek ma oa yaouank.[2] Dont a ra war wel e pladenn Beyoncé Flawless e 2013, a ginnig ul lodenn eus he frezegenn TED (We Should All Be Feminist), a oa bet kinniget en ur c'hendalc'h TEDx e miz Du 2012.[44]

E 2014, Chimamanda Ngozi Adichie a lavaras en un atersadenn gant NPR e oa "un dra vat-kenañ kement tra a laka ar re yaouank da gomz diwar-benn ar venelouriezh."[45]