Brezel an tri-ugent vloaz

Brezel an tri-ugent vloaz

oberiadur brezel

Deiziad kregiñ	1754
Deiziad echuiñ	1814

 

 Eus Wikidata

Brezel an tri-ugent vloaz (galleg: Guerre de Soixante Ans, saozneg: Sixty Years' War) a oa padet eus 1754 betek 1815 hag e oa bet ur stourm milourel evit bezañ mestr war Rannvro al lennoù meur, e Norzhamerika, gant al Lenn Champlain hag al Lenn George. Un hollad brezelioù ha stourmadennoù niverus a-hed hir amzer eo Brezel an tri-ugent vloaz. Enebet e oa Impalaeriezh Breizh-Veur, an Impalaeriezh trevadennel c'hall, ar Stadoù-Unanet, hag an Amerindianed. An anv Sixty Years' War a zo bet implijet gant an istorourien evit gwelet ar mare-se evel un hollad, evit ober anv eus ur brezel nemetken kentoc'h eget eus darvoudoù distag an eil re diouzh ar re all.

Brezel Gall hag Indian (1754–1763)

Evit tud Kanada eo ar brezel-se evel talbenn amerikan Brezel Seizh Vloaz. Evit Stadunaniz eo ur stourm amerikan hep liamm ebet gant brezelioù Europa. Lod kelennerien skol-veur a wel ar brezel-se evel ul lodenn eus ur brezel kalz ledanoc'h etre Rouantelezh Breizh-Veur ha Rouantelezh Bro-C'hall. An darn vrasañ eus an istorourien a wel ar brezel-se evel unan etre trevadennoù an Amerika saoz ha re Impalaeriezh trevadennel Frañs, pep tu o vezañ harpet gant meuriadoù indian ha sikouret gant ar "mammvroioù". Pep tu a glaske bezañ mestr war traoñienn an Ohio ha Rannvro al Lennoù bras, anvet er Frañs nevez ar "broioù krec'h" (galleg: pays d'en haut). Indianed ar pays d'en haut o devoa liammoù kenwerzhel kozh gant ar C'hallaoued hag alies e oant o stourm ganto. Ar meuriadoù Iroquois o devoa klasket chom neptu er stourm, nemet ar Mohawked hag a stourme gant ar Saozon. Ur wech aloubet ar Frañs nevez gant ar Saozon, e oa bet roet lamm d'an trevadennerezh gall er vro ha diazezet ren Breizh-Veur war Kanada.

Brezel Pontiac (1763–1765)

Haperien indian ar C'hallaoued trec'het a oa emsavet a-enep ar Saozon dipitet bras gant o zoareoù da ren an diplomatiezh gant ar meuriadoù. Pontiac en doa kavet harperien evit tagañ kreñvlec'hioù ar Saozon e Detroit hiziv-an-deiz e Michigan, e Pennsylvania ha New York, ha betek ar Mississippi.. Echuet e oa an emsavadeg goude ergerzhadennoù brezel ar Saozon e 1764 hag a oa bet mammenn emglevioù peoc'h daou vloaz goude. An indianed ne oant ket deuet a-benn da skarzhañ ar Saozon, met an emsavadeg en doa rediet ar gouarnamant saoz da gemmañ an doare politikerezh a oa bet betek-henn. Muntr Pontiac e 1769 en doa lakaet ur brezel etre indianed da darzhañ.