Aerosol

Treuzdougen poultr/aerosoloù d'an Inizi Kanariez eus ar Sahara (skeudenn loarell Terra/MODIS 17 a viz 02 2004 ).

An dispac'h greantel a zo a orin da saotradur bras an aer gant aerosoloù ha gazoù. Mammennoù pennañ an danvezioù-se hiziv an deiz eo ar c'hefluskerioù dre loskadur diabarzh, an diskar labour-douar hag an tan-gwall.

An tan-gwall a zo un andon pouezus a aerosoloù, dreist-holl e-pad ar prantadoù sec'h pa vez muioc'h a boultrenn en aer, amañ e Georgia, E. -U.

Un aerosol zo un dastumad rannigoù fin, kalet pe liñvel, eus un danvez kimiek pe eus ur meskaj danvezioù, lakaet e-barzh ur metou gazek. Skignet gant obererezhioù mab-den pe gant an natur (menezioù-tan, tanioù-gwall er c'hoadeier), e kemer perzh an aerosoloù ivez, war un dachenn blanedennel ha lec'hel, e saotradur an aer hag e anadennoù an allergiezhoù. Ar glav, ar red-dour hag ar plant (ar gwez dreist-holl) a naeta an aergelc'h diouzh ul lodenn vras eus an aerosoloù. Rannigoù bev (pollen, sporennoù fongek, bakteri, mikro-bezhin) a ya d'ober bioaerosoloù, a-wechoù kenstroll marteze simbiotek pe oportunist (enklaskerion da skouer o deus sellet ha studiet un aerosol mikrobiel savet diwar ur stroll bakterio - fongek ( Staphylococcus epimillidis + pemikroorganegoù daou, boutin en aer diabarzh). Viruzoù zo a vez treuzkaset ivez dre ar c'hontammadur dre aerosoloù, pe dre aerosoladur an inokulum virel.

An aerosoloù a lak an hin hag an aergelc'h da vezañ kemmet en un doare artifisiel e daou zoare da nebeutañ :

1. Aerosoloù zo a zo karget eus ar pezh a vez anvet "toull er gwiskad ozon". Digresk ar gwiskad ozon a zo kiriek da gresk skinadur an aergelc'h hag ar blanedenn gant ar skinoù steredel (dreist-holl UV an heol), hag a zo efedoù kañserogenek ha mutagenek war an organegoù bev, met a c'hell ivez levezoniñ stummadur ar c'houmoul. An aerosoloù-se a c'hell kemer perzh en un doare ameeun e kemm an aozadur hag an natur fizikel (nukleadur takennoù ar gwask dour), ha da eil an albedo ha dre-se temperadur ar gwiskadoù uhelañ (dreist-holl gant koumoul cirrus artifisiel (roudoù) produet gant ar c'hirri-nij ).
2. Aerosoloù zo (aerosoloù sulfur dreist-holl), a orin greantel pe produet gant tan-gwall ar c'hoadeier ha gant loskidigezh an treloskoù fosil, a laka an takennoù dour da vezañ nukleel ha da broduiñ koumoul pe roudoù kirri-nij e lec'hioù, uhelderioù ha mareoù ma ne vijent ket bet savet dre ret.
3. Evit ar pezh a sell ouzh an aerosoloù karbonek, o efed pouezusañ war an hin a zo liammet dreist-holl ouzh bezañs ar c'harbon du.

Diskouezet ez eus bet kemmoù bras en amzer gant kemmoù en obererezh ekonomikel hag en treuzdougen etre ar sizhunvezh labour hag an dibenn-sizhun.

Mammennoù aerosoloù karbonek.