Adolphe Billault

Adolphe Billault

den

Reizh pe jener	paotr
Bro ar geodedouriezh	Frañs
Anv e yezh-vamm an den	Adolphe Billault
Anv-bihan	Adolphe
Deiziad ganedigezh	12 Du 1805
Lec'h ganedigezh	Gwened
Deiziad ar marv	13 Here 1863
Lec'h ar marv	Goueled-Goulen
Tad	Augustin Billault
Mamm	Marie-Rose Jamet du Kergoët
Pried	Françoise Bourgault-Ducoudray
Bugel	Fanny Billault, Marie Billault
Yezh vamm	galleg
Yezhoù komzet pe skrivet	galleg
Micher	alvokad, politiker
Bet war ar studi e	Q3064267
Ezel eus	Academic Society of Nantes and the Department of Loire-Inférieure
Perc'henn war	château des Grésillières
Prizioù resevet	Grand Cross of the Legion of Honour, Knight Grand Cross of the Order of Saints Maurice and Lazarus, Commander of the Order of the Netherlands Lion, Grand Cross of the Order of Charles III, Order of the Medjidie

 

 Eus Wikidata

War dreiñ emañ ar pennad-mañ.

^{→ Evit gouzout hiroc'h, sellit ouzh ar bajenn gaozeal ; evit kenderc'hel da dreiñ, klikit war Kemmañ ha kendalc'hit da lakaat e brezhoneg al lodennoù a zo chomet en ur yezh all.}

Adolphe Augustin Marie Billault, ganet d'an 12 a viz Du 1805 e Gwened ha marvet d'an 13 a viz Here 1863 e Goueled-Goulen, a zo un alvokad hag ur politikour breizhat, bet ministr ha kannad al Liger-Izelañ meur a wech. Frankizour da gentañ e tuas gant renad an Eil Impalaeriezh c'hall goude.

Buhez

Orinoù, stummadur ha buhez familh

Mab e oa da Augustin Billault, resever maltouterezh, anvet e Montroulez e 1815, ha da Marie-Rose Jamet du Kergoët, eus ur familh paramantourien rivinet gant brezelioù Napoleone Buonaparte. Ober a reas e studioù eil derez e skolaj Kastell-Paol, ha tremen a reas e vachelouriezh e Roazhon e 1822.

Studiañ a reas ar gwir e Roazhon ha dont a reas da vezañ mignon gant Ange Guépin, genidik eus Pondivi hag a vo naonedat eveltañ goude. Bet en doe e aotreegezh e 1825 hag en em staliañ a reas evel alvokad e Naoned goude e staj (1825-1828). Dont a reas da vezañ ezel eus Kuzul an urzh e 1830.

E 1830 e timezas da Françoise Bourgault-Ducoudray, merc'h d'ar paramantour Guillaume Bourgault-Ducoudray, prezidant Kambr Kenwerzh Naoned ha perc'henn domani ar Grézillières e Goueled-Goulen (ul lodenn anezhañ a vo da Adolphe Billault ha lakaat a reas sevel ur c'hastell hag a zo anezhañ c'hoazh hiziv ; tisavour : Joseph-Fleury Chenantais), ha nizez da Louis-François de Tollenare. Div verc'h o doe, Fanny ha Marie, o gwaz a gemero anv o zad-kaer : Julien-Henri Busson-Billault (ministr-prezidant Kuzul ar Stad) ha François Colas de La Noue-Billault (kuzulier Stad ha pennsekretour Kuzul ar Stad).

Monarkiezh Gouere

Pennalvokad urzh alvokaded Naoned e teuas da vezañ e 1838. Breutaet en doa, e-touez an aferioù en doa graet war o zro, e prosez ar jeneral Kersabiec e 1832, tapet e-barzh taol-esae emsavadeg lejitimour dukez Berry, hag a dremen hebiou ar c'hastiz a varv. Dont a reas da vezañ ivez alvokad-kuzulier meur a benn bras : dug Aumale, dukez Valençay, dug La Rochefoucaud-Liancourt.

Ezel e voe, e-kichen Camille Mellinet, Ange Guépin hag an diazezer Voruz, eus ar Gevredigezh C'hreantel hag a oa he fal gwellaat aozioù ar vicherourien. Ezel e voe ivez eus ar Gevredigezh akademek. Skrivañ a rae pennadoù e-barzh Le Breton, kazetenn Camille Mellinet. Sevel a reas a-du gant lakaat e-pleustr ur sistem gwarez sokial peurgetket.

Boulc'hañ a reas ur resped a guzulier-kêr e Naoned e 1830. Addilennet e voe e 1831 ha 1837. Tost e oa d'ar metoù bourc'hiz naonedat, ha mouezh eo ar c'hreantourien ha marc'hadourien hag a c'houlenne un deskadurezh pleustrek.

D'an 24 a viz Du 1860 e teuas da vezañ unan eus an tri ministr hep portfolio, karget da zifenn politikerezh an Impalaeriezh dirak ar C'hambroù. Gallout a reas displegañ e chemet dre gomz eta, ha kalz gwelloc'h e voe eget an daou vinistr all. E 1861 e voe roet an ostel Saltykoff e Pariz dezhañ gant Napoleon III hag anvet e voe da ministr a Stad d'an 23 a viz Even. Sellet e voe evel un den a-bouezh kenañ eus ar renad mùet e gwirionez n'en doa ket a c'halloud. Skuizhus e oa an tabutoù er parlamant hag ur seurt diwaskadur e tapas, ar pezh a weller el lizhiri eskemmet gant ar briñsez Julie Bonaparte. Gwall skoet e voe ivez gant marv e wreg.

Mervel a reas abred en e zomani ar Grézillières. Gwall boaniet e voe Prosper Mérimée ha Napoleon III gant kement-se. Lidet e voe e obidoù en iliz Saint-Germain-l'Auxerrois e Pariz.

Enorioù

Arouezennoù

• Kroaz-Veur Lejion a enor Bro-C'hall e 1857 (marc'heg e 1840, ofiser ha komander e 1852, ofiser meur e 1855)
• Komandour urzh al Leon nederlandat e 1840
• Kroaz-veur urzh Charlez III Bro-Spagn e 1855
• Kroaz-veur urzh Sent-Maoris-ha-Lazar Sardegna e 1855
• Kentañ klas urzh ar Medjidie e 1860

Straedoù ha delwennoù

• War ar blasenn Aristide-Briand ("Lafayette" d'ar mare-se), e-tal Palez ar Justis, e voe savet un delwenn anezhañ gant ti-kêr Naoned, dioueliet d'ar 15 a viz Gwengolo 1867, dirak ar ministr Eugène Rouher. Goude diskar an Eil Impalaeriezh e voe tennet alese didrouz gant ar maer Gabriel Lauriol evit chom hep bezañ distrujet gant republikaned. Lakaet e voe e kavioù Palez ar Justis ha goude e liorzh ar mirdi Dobrée. Teuzet e voe gant gouarnamant Bro-C'hall e-pad an Ac'huberezh evit implij ar metaloù amhouarnus.
• e Pariz e oa anvet « straed Billault » ar straed Washington etre 1867 ha 1879.
• e 1868 e voe krouet ur straed nevez adalek kreiz-kêr Gwened, anvet "rue Billault".
• e 1963 e voe lidet 100 vloaz e varv dre un diskouezadeg e Naoned : Adolphe Billault et son temps, 1805-1863 gant Henri de Berranger ha L. Rouzeau (Dielloù departamant Liger-Atlantel).
• e 1964 e voe anvet ar boulouard Adolphe-Billault en enor dezhañ e Naoned, war enez Naoned.

Embannadurioù

• De l'Éducation en France et de ce qu'elle devrait être pour satisfaire aux besoins du pays gant Adolphe Billault, Imprimerie de Mellinet, Naoned, 1834, 43 p., nv bnf 30105631.
• Question Italienne - Discours de son excellence M. Billault, ministre sans portefeuille, au sénat et au corps législatif Imprimerie impériale, Pariz, 1861, 120 p.

Levrlennadur

Oberennoù hollek

• Billault gant Victor Frond, Le panthéon des illustrations françaises au XIXe siècle, levrenn II (lenn enlinenn)
• Dictionnaire des parlementaires français gant Adolphe Robert ha Gaston Cougny, 1889-1891, levrenn 1, Pariz
• Nantes et les Nantais sous le Second Empire gant Claude Kahn ha Jean Landais, Ouest Éditions, Naoned, 1992 (ISBN 978-2-908261-92-9)

Oberennoù arbenniget

• Henri de Berranger, Un Nantais ministre de Napoléon III, Adolphe Billault, 1805-1863, e Bulletin de la Société archéologique de Nantes et de Loire-Atlantique, 1960 (levrenn 99, p. 60-72) ha 1961 (levrenn 100, p. 3-18)
• Noël Blayau, Adolphe Billault, ministre de Napoléon III d'après ses papiers personnels, 1805-1863, Embannadurioù Klincksieck, Pariz, 1969. Recension critique de Geneviève Massa-Gille dans Bibliothèque de l’École des Chartes, 1971, levrenn 129, No. 2, p. 488-491, da welet war lec'hienn Persée
• Yann Le Marec, L'entrée en politique d'Adolphe Billault, e Politix, 1996, levrenn 9, No. 35, p. 7-22, da welet war lec'hienn Persée
• Une ville et ses écoles - Nantes, 1830-1940 gant Marc Suteau, Gwask Skol-veur Roazhon, 1999, 254 p., dastummad Histoire (ISBN 2-86847-428-4)

Liammoù diavaez

• Fichenn buhezskridel war lec'hienn Ensavadur broadel an enklaskoù pedagogel
• Dielloù ministrerezh ar Stad dindan beli Adolphe Billault (23 a viz Even-18 a viz Here 1863) a zo miret en Dielloù Broadel.