Venus en he c'hluch

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Venus Lely, a oa bet d'ar roue saoz Charlez Iañ ha d'al livour Peter Lely goude, a zo er British Museum bremañ.
Diwar-benn an doare kizelladurioù anvet Venus en he c'hluch eo ar pennad, ha neket diwar-benn un delwenn hepken: meneget eo an holl re anavezet er pennad avat.

Venus en he c'hluch zo un doare delwennoù hellenek d'an doueez hellazat Afrodite (Venus ar Romaned) tapet a-greiz kouronkañ. Emañ an doueez en he c'hluch, he fennglin dehou tost d'an douar, he fenn troet a-zehou, ha peurvuiañ, er seurt delwennoù, e vez he dorn dehoù war he skoaz kleiz, evel da guzhat he brennid.[1] Diouzh gwelout na pet addelwenn anezhi zo bet kavet e kêrioù roman kozh Italia pe Bro-C'hall e ranker lavarout e oa un delwenn a blije kenañ en amzerioù-hont. Un toullad skouerennoù eus ar Venus en he c'hluch o deus levezonet livourien e-leizh abaoe amzer Giambologna, a zo bet treset gant arzourien war-lerc'h Martin Heemskerck, a reas un dresadenn eus Venus en he c'hluch Farnese a zo e Naplez.

An oberour[kemmañ]

Ar patrom zo kaoz anezhañ en un arroud eus Istor Naturel Plinius an Henañ (xxxvi.35), ma ra ar gont eus an delwennoù e Templ Jupiter Stator er Porticus Octaviae, nepell diouzh ar Forom roman; lenn a reer Venerem lavantem sese Daedalsas, stantem Polycharmus ("Venus o'n em walc'hiñ, "eus" Daedalsas, [hag unan all], en he sav, "eus" Polycharmus"), ma'z eus dave da ur Gwener ha ne oa ket en he sav, graet gant un Doidalses, pe Daedalsas, dianav a-hend-all.[2]

Delwennoù kozh[kemmañ]

Un tamm mat a vec'h a vez o klask disheñvelout an holl zelwennoù roman a zo bet graet en doare-se diwar skridoù hag an deskrivadurioù anezhe hepken, kement a gizelladurioù zo, met lod a zo gant ur jarl dour, pe un Eros bennak ouzhpenn, ha neuze e vez aesoc'h diouzhtu.

(da skouer, delwenn Mirdi ar Peniti, ha homañ).

Ar Venus en he c'hluch a veze paret alies gant un delwenn kluchet all eus an Henamzer, an Arrotino.

Venus en he c'hluch (Mirdi al Louvre)
  • Venus Lely a zo un delwenn varmor a oa en tiegezh Gonzaga e Mantova, renablet eno e 1627 [5] E 1631 edo e Bro-Saoz ma veze laret e oa "ar gaerañ delwenn a zo" ha priziet kement ha 6000 skoed.[6] Prenet e voe e 1627-28 digant an Tiegezh Gonzaga evit ar roue saoz Charlez Iañ ,[7], a voe strewet e zastumad e-pad mare Commonwealth Cromwell, ha prenet gant al livour Peter Lely. Distreiñ a reas d'an Dastumad Roueel e 1682 ha prestet eo d'ar British Museum [4].
  • Ar Venus en he c'hluch kavet e Salona (Solin e-kichen Split e Kroatia) en eil hanterenn an XVIIIvet kantved a voe prenet evit Mirdioù ar Vatikan, , ha skrapet gant ar C'hallaoued en amzer an impalaer Napoleone Buonaparte, met distroet e voe d'ar Vatikan e 1816, hag eno emañ c'hoazh.
  • Ar Vénus Accroupie, a zo ur Gwener kluchet all eus an IIvet kantved eus dastumad ar roue gall Loeiz XIV, bremañ e Mirdi al Louvre. En un doare all en he gweler gant he brec'h dehoù savet a-drek he fenn [5].
  • Ur Venus en he c'hluch bihan marmor eus ar Iañ kanved kent JK, kavet e Rodos ha miret e Mirdi Hendraouriezh Rodos, a zo un doare all c'hoazh, hag aze n'emañ kar Gwener o klask kuzhat lodenn ebet eus he c'hened, met sevel a ra he blev etre he bizied d'o sec'hañ, ha sellout rag-eeun ouzh he gweladenner en ur astenn he brennid.[8]Venus Rodos en he c'hluch a vez graet ouzh honnezh.
  • Pezhioù arem bihan eus ar Venus en he c'hluch a zo deuet betek ennomp. Unan zo bet kavet e Siria, bet e dastumad Joseph Durighello, ha gwerzhet gant ar Galerie Georges Petit, e Pariz.[9]

Da vare an Azginivelezh[kemmañ]

Venus en he c'hluch, engravadur gant Marcantonio Raimondi, 1505-06: daoust pe zelwenn roman a voe patrom dezhañ?

Abaoe an Azginivelezh[kemmañ]

Meur a Venus en he c'hluch a voe savet e stal Giambologna hag e hêr Antonio Susini; e-touez ar skouerennoù-se eus delwennoù arem Gwener bihanaet gant Susini, ez eus unan hag a oa e dastumad ar roue gall Loeiz XIV hag a zo e dalc'h ar Holburne Museum of Art, e Bath [10], hag unan all, e dastumad of Prince Carl Eusebius von Liechtenstein[11].

  • Un doare all, e marmor, gant Antoine Coysevox e 1686, a voe graet evit kastell Marly; ... Coysevox, en deus lakaet e Wener-eñ war ur vaot kentoc'h eget war ur grogenn. Ken plijet e oa gant e labour ma skrivas anv Fidias e gregach e-lichen e hini. Plijout a reas ivez d'ar roue gall Loeiz XIV, ken e voe graet un addelwenn arem. Hiriv e weler an hini marmor e Mirdi al Louvre, hag an hini arem e kastell Versailhez.


  • E Palez Caserta, palez damheñvel ouzh hini Versailhez, e-kichenik Naplez, e oa bet lakaet un delwenn varmor, gant Tomasso Solari, evit kinklañ al liorzhoù bras, e 1762 (Haskell and Penny 1981:323).
  • Flora en he c'hluch gant Jean-Baptiste Carpeaux(war-dro 1873), er Museu Calouste Gulbenkian, e Lisbona, a denn kalzik d'ar Wener kluchet.
Alegorienn gant Pieter Paul Rubens, 1612-13, war-lerc'h he chomadenn e tiegezh Gonzaga e Mantova, ma welas Venus Lely , perc'henniezh an tiegezh.

Notennoù[kemmañ]

  1. E darn eus an addelwennoù e kaver stummoù disheñvel, eus ar bruched, eus an divvrec'h.
  2. Eus an arroud-se ez eus kaoz e Monumenta Rariora. En tu all d'ar meneg eus an delwenn-se e templ Jupiter Stator, e skrid Plinius, ne oa nemet ur Zeus Stratios e Nikomedia anavezet evel "eus" "Doidalses", a vije, dre m'emañ e Nikomedia, ur c'hizeller bitiniat eus an IIIde kantved (Haskell and Penny 1981:323, noting Lullies 1954). Un delwennig varmor eus Zeus Stratios kavet e Camirus a ro un tamm soñj eus penaos e oa an delwenn gollet. Ma ne vije ket anvet " Venus Doidalses " e vije sklaeroc'h an traoù.
  3. Renabl 6293.
  4. Bremañ distaget eus an delwenn: [1]
  5. Embannet gant Carlo d'Arco, Delle Arti e degli artefici di Mantova, II (1857), pp 168-71.
  6. "une figure de femme accroupie de marbre, aucuns disent Venus delli Eli, autres Hélène de Troye, c'est la plus belle statue de tous estimée à 6 mille escus":
  7. Alessandro Luzio, La Galleria dei Gonzaga venduta all'Inghilterra nel 1627-28 (1913), Scott-Elliot 1959:220 notenn 19.
  8. [2].
  9. Deskrivet eo bet gant Étienne Michon e-barzh Syria 6 (1925), p 303-13.
  10. Susini's Kneeling Woman Bathing
  11. Liechtenstein Museum

Levrioù[kemmañ]


Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.

  • Haskell, Francis and Nicholas Penny, 1981. Taste and the Antique: The Lure of Classical Sculpture 1500-1900. (Yale University Press).
  • Beard, Mary and John Henderson, 2001. Classical Art: from Greece to Rome (Oxford University Press)
  • Lullies, Reinhard, 1954. Die kauernde Aphrodite (München: Filser)

Liammoù diavaez[kemmañ]