Plac'h

Poltred ur Plac'h yaouank , Juan de Flandes

Plac'h o lenn ul lizher , gant Jan Vermeer

Mesaerez yaouank, gant William Bouguereau (1885)

Plac'hed zo unan eus ar gerioù a vez graet eus ar maouezed e brezhoneg.

Da gentañ holl e vez graet ar ger eus un den yaouank a zo benel e reizh, dizimez peurvuiañ. Da neuze eo enebet ar ger

• ouzh paotr, un den yaouank a zo gourel e reizh; komzet e vez eus plac'hed ha paotred, pe eus paotred ha merc'hed kenkoulz all, rak implijet e vez merc'hed e-lec'h plac'hed ken aes ha tra;
• ouzh maouez, ur ger a vez graet eus ar plac'hed pa vezont koshoc'h hag en oad da zimeziñ,
• hag ouzh gwreg, pa vezont dimezet.

Met graet e vez gant ar ger ivez eus ne vern pe zen a reizh venel, bugel, krennardenn, maouez, gwrac'h.

Ar plac'h yaouank el lennegezh

Stank e kaver ar ger el lennegezh. Kaoz a vez alies eus

• ar garantez etre paotr ha plac'h, tud yaouank neuze hag amourouzien, hag an darempredoù etrezo diouzh o renkadoù er gevredigezh. Pa veze ret d'ar plac'hed dimeziñ hervez c'hoant o zud e save bec'h a-wechoù.

• ar plac'h yaouank klañv, hag ar garantez dibosubl

Kanaouennoù

Meur a ganaouenn a zo diwar-benn ar plac'hed, evel "Ar plac'h iferniet". Stank int e Gwerziou Breiz Izel.

Ar plac'h yaouank hag ar marv

Dodenn ar plac'h a vez tizhet gant ar marv a zo fonnus e lennegezhioù ar bed, pa vez skeudennet an dislavar splann etre un den glan ha diglok he buhez. En Europa e vez anavezet mat planedennoù krijus Antigon hag Ifigenia, kondaonet d'ar marv evit saveteiñ o broioù ha diwar abegoù politikel koulz hag abegoù relijiel.

E sonioù-pobl hag er c'hontadennoù e vez kaoz eus plac'hed a gav gwelloc'h dezho en em lazhañ eget bezañ palforset.

Alban Berg en deus savet ur c'h -Concerto evit ar violoñs e koun ur plac'h aet da anaon, Manon Gropius.

Oberennoù lennegel gant plac'hed evel penn tudennoù

Kontadennoù

• Ar plac'h he zogig bihan, ur gontadenn-bobl
• Alis e bro ar Marzhioù, ur gontadenn gant Lewis Caroll
• Ar plach gant an alumetez hag Ar vorverc'h bihan, kontadennoù gant Hans-Christian Andersen

C'hoariva

• Romeo and Juliet, gant Shakespeare, diwar-benn karantez daou zen yaouank

Romantoù

• Lolita, ur romant gant Vladimir Nabokov, diwar-benn ur grennardenn ez eo douget un den war an oad dezhi.

Ar plac'h er relijionoù

Er relijionoù, meur a zoueez o deus stumm ur plac'h : Atena hag Artemis, an doueezed gwerc'h e mitologiezh ar C'hresianed. Atena a oa skeudenn ar plac'h speredek, ha brezelourez, pa oa Artemis, doueez ar chase hag ar werc'hded.

Er relijion gristen e weler, ur plac'h, ar Werc'hez Vari, o tont da vezañ mamm en ur chom gwerc'hez.

Sterioù all

Poltred ur plac'h yaouank, gant Peter Paul Rubens

The Time Of The Lilacs (Amzer al lireu), gant Sophie Gengembre Anderson.

Meur a ster zo d'ar ger c'hoazh. Talvezout a ra evit :

• ur vatezh, un tamm evel e saozneg gant maid (pe e galleg gant fille e-barzh fille de salle, fille de ferme);
• ur plac'h yaouank, pe e vije ur bugel bras pe e vije ur grennardez, met n'eo ket ur vaouez deuet,
• ur plac'h yaouank, ha n'eo ket ur wreg, ur vaouez dimezet, tre evel paotr yaouank eta,
• ur vaouez, ha netra ken, hep derc'hel kont eus an oad : paotred ha plac'hed a c'hall bezañ yaouank pe kozh. Ur plac'h kozh zo evel ur vaouez kozh eta (gwelout Jules Gros, TBP II, p. 416)

Ar plac'h e gwenn, Whistler (1862)

Gerioù deveret

• plac'hig (plac'hedigoù el liester): ur plac'h yaouankik, ur bugel pe ur grennardenn
• plac'heta : mont da glask plac'hed
• plac'hetaer : gwaz pe baotr o plac'heta
• plac'hetaerez : merc'h pe vaouez o klask plac'hed, hag a blij dezhi ar plac'hed.

Gerioù ha troiennoù gant plac'h pe baotr enno

• plac'h ar gêr, evel paotr ar gêr
• plac'h-moc'h, evel paotr-moc'h
• plac'h nevez, evel paotr nevez
• plac'h-saout, evel paotr-saout
• plac'h he c'hof, evel paotr e gof, a blij dezhi debriñ
• plac'h yaouank kozh, evel paotr yaouank kozh

Gerioù all

• plac'h-ti
• plac'h-tiegezh
• plac'h yaouank (gant ster an danvez-pried)
• paotr-plac'h
• plac'h-eured
• plac'h fall

Tro-lavar

• Bezañ plac'h a-walc'h: bezañ rust un tamm, sec'h, kalet, un tamm drouk. Gwelout: Bezañ paotr a-walc'h.

Paotrez

Paotrez zo unan eus ar gerioù brezhonek a vez graet ouzh ur plac'h yaouank.

Implijet e vez ar ger paotrez er rannyezhoù na implijont ket ar ger plac'h (pe neuze evel matezh hepken, evel e brezhoneg Leon alies).

Diwar ar ger-se e teu ar ger paotrezenn, a dalv kement ha "plac'hig", pe "plac'h vrav".

Gwelout ivez

Ur plac'h trizek vloaz: Elesbed Iañ.

• Plac'hed er c'hrennlavaroù

Daveoù

• Geriadurioù brezhonek
• Levrioù Jules Gros
• Martial Ménard. Alc'hwez Bras ar Baradoz Vihan pe Geriahudur ar Brezhoneg. An Here, 1995. ISBN 2-86843-160-7

Sell ivez ouzh

• Artemis
• Atena
• Dimezell
• Gwerc'hded
• Itron
• Nimfezed
• Matezh

Skeudennoù

• 

  Plac'hed eus Gambia

• 

  Plac'hig eizh vloaz, e Portugal

• 

  Plac'hig Bozo, eus Mali

• 

  Plac'hederskol en Afganistan