Máirtín Ó Cadhain

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Máirtín Ó Cadhain

Máirtín Ó Cadhain (distaget /ˈmɑːrʲtʲiːɲ oː'kaiɲ/) (1906-1970) zo bet unan eus brasañ skrivagnerien al lennegezh iwerzhonek. Ganet e oa bet e Cnocán Glas, e-kichen An Spidéal e kontelezh Gaillimh. Ezel e oa eus an IRA (Arme Republikan Iwerzhon, ur strollad e-maez lezenn, o stourm gant armoù evit frankiz hag unvaniezh Iwerzhon), hag a-hed e vuhez e voe sokialour. Ur stourmer evit an iwerzhoneg e voe e vuhez-pad ivez, e-barzh Muintir na Gaeltachta hag en deus gounezet gouezelva Rath Cairn e 1935 hag e-barzh Cearta Sibhialta na Gaeltachta (Emsav ar gwirioù keodedel) diwezhatoc'h.

Karc’haret e voe e kamp Currach e kontelezh Cill Dara a-hed an Eil brezel-bed (1940-1944), dre ma tamalled dezhañ bezañ un ezel eus an IRA. Eno e studias meur a yezh, evel ar rusianeg, ar c’hembraeg hag ar brezhoneg. Eno ivez e savas e romant brudetañ Cré na Cille (douar ar vered). Kelenn a reas iwerzhoneg da gantadoù a brizonidi all eus an IRA e-pad ar bloavezhioù-se. Pa oa en toull-bac’h ez embannas daou levr all ivez, Athnuachan ha Barbed Wire.

Daoust ma n’en doa ket graet studioù uhel, e voe anvet da gelenner e skol-veur TCD (Trinity College, Dublin) evit kelenn iwerzhoneg eno, en abeg d’e anaoudegezh don eus ar yezh. Ó Cadhain zo bet unan eus mistri al lennegezh iwerzhonek en XXvet kantved, barrek war an holl rannyezhoù, war gouezeleg Bro-Skos, war an heniwerzhoneg hag ar c’hrenniwerzhoneg.

Oberennoù[kemmañ]

  • Cré na Cille, 1949/1965
  • Athnuachan, 1995
  • Barbed Wire, 2002
  • Idir Shúgradh agus Dáiríre, 1975
  • An Braon Broghach (« ar banne teñval »), 1991
  • Cois Caoláire, 2004
  • An tSraith dhá Tógáil, 1970/1981
  • An tSraith Tógtha, 1977
  • An tSraith ar Lár, 1986
  • Ó Cadhain i bhFeasta (teskad pennadoù Ó Cadhain embannet er gelaouenn Feasta), 1990
  • Caiscín (pennadoù embannet en Irish Times), 1998
  • Caithfear Éisteacht (pennadoù embannet e Comhar), 1999
  • As an nGéibheann (« eus an toull-bac’h », eskemm lizhiri gant Tomás Bairéad, pa oa en toull-bac’h)

E brezhoneg[kemmañ]

  • Al Liamm, niv. 16, Skarzherezh Nevez-hañv, brezhoneg gant G. Dourgwenn
  • Al Liamm, niv. 120, un tamm eus Cré na Cille (Douar ar vered)