Kensonenn troc'h-avel dre serriñ

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Lec'hioù distagañ
Gweuz
Diweuz
Gweuz-drekstaon
Gweuz-kevig
Gweuz-dent
Kurunenn an teod
Teod-gweuz
Etredent
Dent
Kevig
Beg an teod
Lavnenn an teod
Drekkevig
Kevig-staon
Tro-gil
Kein an teod
Staon
Gweuz-staon
Drekstaon
Huged
Huged-ankoue
Gwrizienn an teod
Lañchenn
Ankoue-lañchenn
Ankoue
Troc'h-avel
An arouezenn implijet gant al LFE

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn troc'h-avel dre serriñ pe taol troc'h-avel (saoz: glottal stop) evit komz eus ur gensonenn troc'h-avel dre serriñ divouezh treuzskrivet /ʔ/ gant Lizherenneg Fonetikel Etreboadel hervez ha /?/ hervez reolennoù treuzskrivañ X-SAMPA

Talvezout a ra an taol troc'h-avel da fonem evel n'eus forzh peseurt sonenn all e meur a yezh hag implijet e vez gant meur a hini all evel alofonenn, da lâret eo ne dalvez ket da sonenn leun implijet evit diforc'hañ gerioù, da skouer:

Implijet evel alofonenn
Alamaneg

Estreget degouezhioù yezhadurel resis, en alamaneg e vez lakaet un taol toc'h-avel e dibenn pep morfem gantañ ur vogalenn en he fenn, da skouer:

die Entehrung ("an dizenor") [diː ʔεnt'ʔeːʁʊŋ]

Ne gaver hiatus ebet neuze mag en alamaneg, nag en izelvroeg damheñvel e mont-en-dro er c'heñver-mañ ivez.


Mandarineg ha vietnameg

Hervez dielfennadur fonologel yezhonourion/ezed 'zo e rank pep silabenn kregiñ gant ur gensonenn atav e sinaeg mandarinek hag e vietnameg ha pa n'eus kensonenn ebet all e krog ur silabenn dre ret gant un taol troc'h-avel. N'eo ket ur fonem er yezhoù-mañ nueze dre ma ne degouezh nemet el lec'h-se pa vank ur gensonenn all, da skouer:

sinaeg mandarinek: 愛 ài ("karout") = /ài/ = [ʔài].
vietnameg: ô ("disglavier") = /ō/ = [ʔōː].


Saozneg

E meur a rannyezh saoznek e talvez an taol troc'h -avel da alofonenn evit fonemoù all er pausa (pe e dibenn ur ger) ha/pe dirak ur gensonenn all pe c'hoazh etre vogalennoù, dreist-holl /t/ met ivez a-wezhoù /k/, da skouer habit ("boaz") ha cat ("kazh"), bottle ("bouteilh") ha fatter ("druzoc'h"; "tevoc'h") a c'hell bezañ distaget:

['hæbɪt], ['hæbɪt¬] pe ['hæbɪʔ]
[kæt], [kæt¬] pe [kæʔ].
['bɒtl̩] pe ['bɒʔl̩]
['fætə] pe ['fæʔə].


Implijet evel fonem

Setu un nebeud skouerioù eus ar yezhoù a ra gant an taol troc'h-avel evel ur fonem:

yezhoù semitek:
arabeg: شَيْء šayʾ [ʃajʔ] ("tra")
hebraeg: אַל [ʔal] ("nac'h")
malteg (skrivet q): triq [triʔ] ("hent")
amhareg: ስብአ säbʾä [sɜbʔɜ] ("pobl")
Yezhoù zo komzet en Afrika, da skouer:
haousaeg: ā’ā̀ [áːʔàː] ("nann")
ngbakaeg: [ʔõ̀ʔṍõ̀] ("krapat")
perseg: دعوا [dæʔ'vɒ] ("tabutal")
taieg: ขณะที่ [kʰā'nàʔtʰî] ("tra ma")
Meur a yezh polinezek, da skouer
hawaieg: Hawai‘i, ("Hawaii")
nahouatleg: pâhzotl [paːʔzotɬ͡] ("biskoulenn")
cheyeneg: ma’eno [maʔɪno̥] ("baot")
peuleg: fiʼi [fiʔi] ("skoas")
tsalagieg: ᏔᎵᏁ taline [tʰaʔliːne] ("eil")


Gwelit ivez:[kemmañ]


  Kensonennoù Gwelit ivez: LFE, Vogalenn  
Skeventel Diweuz Gweuz-dent Dent Kevig Drekkevig Tro-gil Staon Drekstaon Huged Lañchenn Ankoue Troc’h-avel Nann-skeventel hag arouezennoù all
Dre fri m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ Klikoù  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Dre serriñ p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ Entarzh.  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Dre daravat  ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ Dre strakal 
Dre dostaat  β̞ ʋ ð̞ ɹ ɻ j ɰ A-gostez all  ɺ ɫ
Dre froumal ʙ r ʀ Kendistaget dre dostaat ʍ w ɥ
Dre stlakat ̟ⱱ̟ ɾ ɽ Kendistaget dre daravat ɕ ʑ ɧ
A-gostez dre daravat ɬ ɮ Dre fic'hal  ʦ ʣ ʧ ʤ
A-gostez dre dostaat l ɭ ʎ ʟ Kendistaget dre serr.  k͡p ɡ͡b ŋ͡m
An arouezennoù a-zehoù e pep par mar bez a ra dave d'ur gensonenn mouezhiet. E gris emañ ar sonioù ma kreder dibosubl o c'havout.