Kaledonia

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask

Kaledonia, pe Caledonia e latin, eo an anv kozh a veze roet d'al lodenn eus Enez Vreizh a zo en hanternoz da voger Hadrian, hag a oa neuze bro ar Bikted, chomet dizalc'h diouzh krabanoù Impalaeriezh Roma, daoust da droiad-vrezel Gnaeus Julius Agricola er bloaz 84.

Pa voe aloubet gant ar Skoted e teuas da vout Scotia, anv latin Bro-Skos.

Orin an anv[kemmañ]

Savet eo an anv diwar ar wrizienn bredenek caled, a gaver en anv ur meuriad pikt anvet Caledonii, a oa marteze unan eus ar re c'halloudusañ. O anv a gaver ivez e Dùn Chailleann, anv gouezelek kêr Dunkeld, a dalvez kement ha "kreñvlec'h pobl ar g-Caledonii", hag en anv ar menez Sìdh Chailleann pe Schiehallion, "Boudig ar g-Caledonii". Hervez Moffat (2005) e teu an anv eus caled. Marteze abalamour d'ar vro kalet ha roc'hellek, pe marteze bro an dud kalet[1]. Keay ha Keay (1994) avat a soñj gante eo un anv rakkeltiek[2].

Dihelloù[kemmañ]

Implijet eo bet an anv Caledonia gant Tacitus, Ptolemy, Marcus Annaeus Lucanus ha Plinius kozh. Lavaret e veze ivez Pictavia, da lavarout eo Bro ar Bikted.[3]

Pelec'h e oant o chom[kemmañ]

N'ouzer ket gwall vat pelec'h e oa Caledonia ar Romaned, ha ne oa ket harzoù anavezet.[4] E-pad an troiadoù brezel berrbad graet gant ar Romaned e kreiz Kaledonia hag en hanternoz anezhi,[5] e oa bet marteze ebarzhet douaroù zo e proviñs Britannia, ha Britannia a veze graet gant ar Romaned, abaoe a-raok o alaoubadeg, eus Enez Vreizh penn-da-benn.

Bro all[kemmañ]

Abaoe meur a gantved e vez implijet Caledonia e saozneg evel un anv romantel roet da Vro-Skos.

Adkemeret eo bet an anv d'ober Kaledonia-Nevez, an anv roet gant ar c'habiten saoz James Cook, a oa skosat e dad, d'an enezenn er Meurvor Habask.

Anv[kemmañ]

  • Caledonian Club, anv ur c'hleub skosat evit paotred e Londrez: Skosiz hepken, Skosadez ebet.

Lennadurezh[kemmañ]

  • "Caledonia" (1911) Encyclopædia Britannica.
  • Hanson, William S. "The Roman Presence: Brief Interludes", in Edwards, Kevin J. & Ralston, Ian B.M. (Eds) (2003) Scotland After the Ice Age: Environment, Archaeology and History, 8000 BC - AD 1000. Edinburgh. Edinburgh University Press.
  • Keay, J. & Keay, J. (1994) Collins Encyclopaedia of Scotland. London. HarperCollins. ISBN 0002550822
  • Moffat, Alistair (2005) Before Scotland: The Story of Scotland Before History. London. Thames & Hudson. ISBN 050005133X
  • Smout, T.C. MacDonald, R. and Watson, Fiona (2007) A History of the Native Woodlands of Scotland 1500-1920. Edinburgh University Press. ISBN 9780748632947

Notennoù[kemmañ]

  1. Moffat (2005) p. 22.
  2. Keay (1994) p. 123.
  3. Moffat (2005) pp. 21-22.
  4. En Encyclopædia Britannica (1911) e lenner kement-mañ: "ur meuriad Caledones" zo "meneget gant an douaroniour Ptolemaios evel o vevañ etre harzoù ha n'haller ket resisaat".
  5. Bezañs armeoù Roma e Skos a badas un tamm muioc'h eget 40 vloaz, evit an darn vrasañ eus ar vro aloubet, ha 80 bloaz en holl a-hend-all. N'eo ket bet an hanter eus Skos dindan ar Romaned gwech ebet. Gwelout Hanson (2003) p. 198.

Liammoù diavaez[kemmañ]