Ippolito d'Este
- Quel ch'in pontificale abito imprime
del purpureo capel la sacra chioma
è il liberal, magnanimo, sublime
gran cardinal della Chiesa di Roma
Ippolito, ch'a prose, a versi, a rime
darà materia eterna in ogni idioma
la cui fiorita età vuole il ciel iusto
ch'abbia un Marone come un altro ebbe Auguso|
Ludovico Ariosto, Orlando furioso cap.III ottava 56
Ippolito d'Este, ganet e Ferrara d'an 20 a viz Meurzh 1479 ha marvet eno ivez d'an 3 a viz Gwengolo 1520, a oa un arc'heskob ha kardinal italian e deroù ar XVIvet kantved e Ferrara, breur d'an dug Alfonso Iañ d'Este (1476-1534).
Taolenn |
[kemmañ] E vuhez
[kemmañ] Yaouankiz
Mab e oa da Ercole Iañ d'Este, dug Modena ha Ferrara, ha d'ar briñsez Eleonora di Napoli. Evel ma oa pevare bugel an dug e voe lakaet war ar studi da vont gant an Iliz, ha da c'hwec'h vloaz, e 1485, e voe roet dezhañ un abati. Gant skoazell e voereb Beatrice d'Aragona, pried Mazheaz Korvin, roue Hungaria, e voe anvet da arc'heskob Esztergom e 1487, hag anvet da benn iliz Hungaria. Ne voe degemeret an anvidigezh-se gant ar pab avat nemet pa voe 18 vloaz. Da c'hortoz e chomas da studiañ 7 vloaz e lez Budapest .
[kemmañ] Kardinal
Goude marv e eontr Mazheaz e reas kalz beajoù da Italia. E-kerzh hini 1493 e voe anvet da gardinal gant ar pab Alesant VI. Tri bloaz goude, pa oa o tec'hel rak ar vosenn a skoe Hungaria, ec'h erruas e Roma gant ur c'hoskor a 250 den. Anvet e voe da arc'heskob Milano e 1497 ha da gardinal e 1509. E Roma e oa o chom, hag ur vikel a veze oc'h ober war-dro e garg a arc'heskob e-keit-se.Hervez dihelloù tailhoù Curia Roma e 1500 e oa ar pempet pinvidikañ e Stadoù ar Pab.
Keskiñ a reas e levezon e 1501 pa zimezas e vreur Alfonso gant merc'h ar pab Alesant VI, Lucrezia Borgia. Neuze e voe anvet da arc'hveleg (archipresbyter) Iliz-veur Sant Pêr Roma. E Roma e chomas betek deroù 1503, ha goude ezeas war fallat e zarempredoù gant ar pab abalamour ma tisplije dezhañ kenañ itrikoù an dug Ercole gant ar C'hallaoued , enebourien ar pab spagnol.
Skoazellañ a reas e vreur Alfonso d'Este, dug Ferrara, ha gwareziñ ar barzh Ludovico Ariosto.
Goude marv ar pab Alesant e voe anvet da eskob Ferrara gant Pius III. Rev avat a oa etrezañ hag ar pab a deuas goude, Julius II. E 1507 e kuitaas Curia Roma. Daoust da se e kanas ar pab meuleudi dezhañ abalamour d'e emzalc'h da vare irienn Bentivoglio . En 1509 e kasas un arme da adkmer douaroù Polesine a oa bet kollet gant an Estensi en o brezel a-enep Republik Venezia en 1484, ha trec'h e voe en emgann Polesella. D'ar 27 e voe galvet gant ar pab da Roma, met kavout a reas dezhañ e oa e vuhez e dañjer ha gwell e kavas tec'hel da Hungaria.
E 1519 e lezas arc'heskopti Milano gant e niz Ippolito II d'Este.
Gwareziñ a reas an arzourien, ha dreist-holl Ludovico Ariosto hag an tisavour Biagio Rossetti.
[kemmañ] Bugale
Digant e serc'h Dalida de' Puti en doe daou vugel bastard
- Ludovico d'Este (legittimato nel 1551 dal conte palatino Antonio Campeggi di Bologna)
- Elisabetta d'Este a zimezas da Gilberto Pio, aotrou kêr Sassuolo
[kemmañ] E varv
Mervel a reas e Ferrara en e veaj diwezhañ da Italia, d'an 3 a viz Gwengolo 1520, war-lerc'h ur regofad legistri. Beziet e voe en iliz-veur Ferrara. Lezel a rae war e lerc'h daou vab bastard ha gant e vreur Alfonso Iañ 200 000 dugad-aour.
