Ger kevrennek

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask

Ur ger kevrennek zo anezhañ ur ger bet savet diwar daou vorfem distag pe muioc'h.

Doareoù kevrennadur pennañ[kemmañ]

Kevrennadur pennek[kemmañ]

An darn vrasañ eus ar gerioù kevrennek a vez savet diwar ur penn, da lâret eo an elfenn a ro ar ster ledan d'ar ger kevrennek, hag an elfennoù (spishaerion) all a dalvez da spishaat ster ar ger-se (saoz. 'modifiers'). Graet e vez pennek (saoz. endocentric) eus gerioù kevrennek a seurt-se rak tennañ a ra o ster o da ster d'an elfenn pennañ a zo enne. Da skwer e brezhoneg ti-post, hag a zo un ti (da lâret eo ur savadur) a dalvez da gas ha resev lizhiri (post). Un doare ti ispisial an hini eo.

Kevrennadur dibenn[kemmañ]

Gerioù kevrennek all n'o deus penn ebet, avat ha ne c'heller ket divinout ster ar ger kevrennek en e bezh dre dielfennañ ster ar morfemoù a zo ennañ. Da skwer, e saozneg ar ger blue-collar ("micherour") n'eo nag ur seurt "gouzoug" (collar) nag un doare "glas" (blue). Hervez an termenadur o tont diwar ar sañskriteg e veze graet bahuvrihi eus seurt gerioù kevrennek. Hiriv e reer kentoc'h gant an dremenn kevrennadur dibenn (saoz. exocentric) o tiskwel n'o deus ar gerioù kevrennek-se penn yezhoniel ebet ha n deu ster ar ger eus er-maez eus ster ar morfemoù a zo ennañ.

Ouzhpenn-se ne denn ket dre ret rummad yezhadurel ar ger kevrennek da hini ebet eus rummadoù ar morfemoù a zo ennañ. Da skwer, e saozneg ur must-have a vez renket e-touez an anvioù-kadarn daoust ha m'emañ must ha have verboù o-daou.

Ret eo ivez ober an diforc'h etre ar c'hevrennadur diouzh un tu hag an deveradur, diouzh an tu all, e lec'h ma vez staget morfemoù stag (pe kengerioù) ouzh morfemoù distag .

Reolennoù ar c'hevrennadur[kemmañ]

Meur a doare disheñvel zo da sevel gerioù kevrennek hervez ar yezhoù.


Er yezhoù dezrannel-rik ar gerioù kevrennek a zo anezhe heuliadoù elfennoù an eil war-lerc'h eben hep liamm na verk ebet kenetreze, da skwer ki-dour (ki + dour hep elfenn ebet all).

Er yezhoù sintezel, diouzh an tu all, e c'hell bezañ merket al liamm etre bep elfenn er ger kevrennek. En alamaneg, da skwer, ez eo merket evel genitivel an elfenn Kapitäns (<nominativel: Kapitän) er ger kevrennek Kapitänspatent evit diskwel ez eo penn ar ger kevrennek-an elfenn Patent ("lisañs")).

Techet e vez ar yezhoù enteuzel da grouiñ gerioù kevrennek hir-tre dre pegañ meur a vorfem an eil war lerc'h eben. Met gouest int ivez da sevel gerioù kevrennek hep ouzhpennañ seurt morfemù. Da skwer, ar ger japanek 神風 kamikaze a zo savet diwar daou anv-kadarn nemetken: kami ("doue; spered") ha kaze ("avel").

Doareoù kevrennadur[kemmañ]

Kevrennadur anv-anv[kemmañ]

An darn vrasañ eus yezhoù ar bed a implij anvioù-kadarn kevrennek hag a-wechoù ivez anvioù-gwan kevrennek. Lec'hiet e vez penn ur ger kevrennek hervez an doare ma vez techet ur yezh bennak da urzhiañ ar ar renadennoù e-keñver plas an arguzennoù pennañ (renadur ar penn). Diouzh un tu, ez eus yezhoù hag a zo techet da lakaat ar renadennoù da gentañ hag an arguzennoù pennañ (penn ar rannfrazenn) da heul (saoz. left-branching language), ha diouzh an tu all ez eus yezhoù all a ra ar c'hontrol-mik o lakaat ar renadennoù da heul ar penn]] (saoz. right-branching language). Da skwer:

  • Saozneg:
the blue car (renadenn: blue + penn: car)
  • Portugaleg:
o carro azu (penn carro + renadenn: azul)

Ret eo anzav, memestra, n'eo ket ket sklaer an traoù atav rak an darn-vrasañ eus yezhoù a bed a ra kentoc'h gant un urzh evit traoù zo dre vras met a c'hell ober gant un urzh kontrol evit traoù all. Gwir eo kement-mañ ivez evit ar reolennoù a dalvez da sevel gerioù kevrennek.

Kevrennadur verb-anv[kemmañ]

Un doare ger kevrennek a gaver gwall alies e-touez holl yezhoù ar bed a vez savet diwar ur verb (dospleget peurliesañ evel-hen: trede gour unander en amzer a-vremañ) mui un anv-kadarn (alies a-walc'h liester, met ivez en unander a-wechoù).

Stank-tre e vez kavet seurt gerioù kevrennek, da skwer e spagnoleg rascacielos pe an italianeg grattacielo (hervez patrom ar saozneg skyscraper").

Ar saozneg, er c'hontrol, a ra kentoc'h gant un doare keverennadur verb-anv ispisial e lec'h ma vez enteuzet arguzenn ar verb er verb e-unan ha dioutañ e vez savet un anv-verb achuet e -ing (gerondivenn) evel breastfeeding, finger-pointing, hag all.

Araogennoù kevrennek[kemmañ]

N'eo ket ral kavout araogennoù kevrennek savet diwar un anv-kadarn hag un araogenn pe ul lerc'henn (saoz. ) hervez ar yezh, da skwer:

on top of (brezhoneg: araogenn + anv-kadarn (+araogenn))
"war-c'horre" (brezhoneg: araogenn + anv-kadarn)
no naka ni (japaneg: anv-kadarn + goudeenn).

Skwerioù all[kemmañ]

  • Brezhoneg:
dourgi (liester amreizh: dourgon)
ki-dour (liester reizh: chas-dour)
beg-hir
biñsaskell (pe "helikoptaer")
marc'h-du


Gwelet ivez:[kemmañ]