Euskareg
| Euskareg (Euskara) |
|
|---|---|
| Perzhioù | |
| Komzet e : | Spagn ha Frañs |
| Rannved : | Europa |
| Komzet gant : | 580 000 |
| Renkadur : | goude 100 |
| Familh-yezh : | Yezh digenvez Euskareg |
| Statud ofisiel | |
| Yezh ofisiel e : | Euskadi (Spagn) |
| Akademiezh : | Euskaltzaindia |
| Kodoù ar yezh | |
| ISO 639-1 | eu |
| ISO 639-2 | baq (B) / eus (T) |
| ISO 639-3 | |
| Kod SIL | bSQ |
| Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh. | |
Ur yezh digenvez eo an euskareg, pe euskara pe euskera, pe baskeg, yezh c'henidik Euskal Herria (pe Bro-Vask) etre mervent ar Stad c'hall e departamant gall ar Pireneoù-Atlantel ha biz Spagn, e kumuniezhoù emren Euskadi ha Nafarroa.
Taolenn |
Renkadur ar yezh[kemmañ]
Diaes eo goût orin an euskareg, met krediñ a reer e oa Euskariz pobl gentañ Europa a-raok donedigezh ar pobloù indezeuropek.
Pelec'h e vez komzet?[kemmañ]
Komzet e vez, e meur a zoare disheñvel, e Kumuniezh Emren Euskadi (Spagn) dreist-holl el lec'h m'he deus ar yezh-se ur statud ispisial hag emañ ar Gouarnamant Damemren (Eusko Jaurlaritza / Gobierno Vasco), ar strollad broadelour EAJ-PNV (Euzko Alderdi Jeltzalea / Partido Nacionalista Vasco) en e benn, o klask lakaat ar yezh da vont war-raok dre lakaat e pleust ur politikerezh yezh efedus-tre.
Komzet e vez ar yezh ivez e lodenn Norzh Kumuniezh Forel Nafarroa (spagnoleg : Navarra).
A-hend-all e vez komzet ivez el lec'hioù er Pireneoù-Atlantel a denn ez istorel da dachenn yezh an euskareg (ha n'eo ket hini ar gwaskoneg avat).
Statud ofisiel[kemmañ]
Ur statud kenofisiel leun he deus ar yezh euskarek e Kumuniezh Emren Euskadi hag ur statud damofisiel e lec'hioù resis zo eus Kumuniezh Forel Nafarroa.
N'he deus ar yezh-se statud ofisiel ebet el lec'hioù ma reer ganti er Republik c'hall.
Rannyezhoù[kemmañ]
Bez' ez eus c'hwec'h rannyezh pennañ hervez ar proviñsoù istorel:
Yezhadur[kemmañ]
Perzhioù boutin en deus an eukareg gant ar yezhoù kaokazek kentoc'h evit gant an darn vrasañ eus ar yezhoù-all a vez komzet en Europa.
Disheñvel-tre eo yezhadur an euskareg diouzh yezhoù indezeuropek Europa ar C'hornôg o vezañ mz'z eo ur yezh ergativel-absolutivel ha n'eo ket unan nominativel-akuzativel.
Unan eus an diforc'hioù pennañ all a denn da liesdisplegadur ar verboù : displeget e vez ar verboù-skoazell evit lakaat war-wel niver ha gour ar rener met ivez niver ar renadenn eeun ha hini ar renadenn ameeun. Nor-nori-nork a vez graet eus an doare-mañ da zisplegañ ar verboù en euskareg.
Da skwer:
- Martinek egunkariak erosten dizkit
Da lâret eo: Martin a bren kelaouennoù din. Rener ur frazenn gant ur verb trazitivel eo Martin ha neuze e vez merket ez-morfologel dre ouzhpennañ al lost-ger -(e)k > Martinek. Ergativel eo an anv kadarn-mañ neuze.
Renadenn eeun ar frazenn eo 'egunkaria'. Liester eo ar ger-mañ ivez hervez al lost-ger -ak > eugunkariak. Absolutivel eo an anv-kadarn-mañ neuze. Ar verb a zo erosten dizkit, ennañ erosten, seurt tro-c'hraus, hag erosi eo anv verb ar [[verb] pennañ, implijet amañ dindan ur stumm ispisial erosten' (un tammig evel o prenañ). Da heul e teu ar verb sikour displeget dizkit hag a c'heller dielfennañ evel-mañ:
- di- merk ur verb daoudranzitivel en amzer vremañ;
- -zki- merk liester ar renadenn eeun; ha
- -t merk ar renadenn dieeun
Geriadur[kemmañ]
Dre darempredoù gant ur bern yezhoù all a-hed an amzer eo deuet an euskareg da vezañ levezonet gante, dreist-holl war dachenn ar gerioù. Amprestet zo bet ganti evel-se gerioù diwar al latin, ar spagnoleg, ar galleg hag ar gwaskoneg.
Hervez studierion zo, e teufe an hanter eus an holl c'herioù implijet gant an euskareg eus al latin met disheñvel-tre eo anavezout ar gwriziennoù latin rak cheñchet kalz eo bet an doare d'o distagañ, da skwer:
-
- lore ("bleunienn") diwar florem
- gela ("kambr") diwar cellam
Frazennoù skwer:[kemmañ]
- Bai = Ya
- Ez = Nann
- Kaixo!, Agur!= Salud!
- Agur!, Adio!= Kenavo!
- Ikusi arte = Ken 'vi gwelet!
- Eskerrik asko! = Trugarez!
- Egun on = Demat
- Mesedez = Mar plij
- Barkatu = Digarezit ac'hanon
- Komunak = Privezioù
- Komuna non dago? = Pelec'h emañ ar privezioù?
- Non dago tren-geltokia? = Pelec'h emañ ar porzh-houarn?
- Ba al da hotelik hemen inguruan? = Pelec'h emañ al leti tostañ?
- Zorionak = Gouelioù mat! (Evit Nedeleg hag ar Sant-Jilvestr)
- Ez dut ulertzen = Ne gomprenan ket
- Ez dakit euskaraz= Ne gomzan ket euskareg
- Ba al dakizu ingelesez?= Ha komz a rez saozneg?
- Zein da zure izena? = Pe anv out?
- Ongi etorri! = Degemer mat!
- Egun on denoi = Demat d'an holl!
- Berdin / Baita zuri ere = Dit-te ivez!(d.s. goude 'Kaixo' pe 'Egun on')
- Jakina! Noski! = Mat eo!
- Nongoa zara? = Eus belec'h out?
- Non dago...? = E pelec'h emañ...?
- Badakizu euskaraz? = Ha komz a rez euskareg?
- Bai ote? = Dam ya 'ta?
- Bizi gara!! = Bev omp!
- Bagarela!! = Ni ivez (respont)
- Topa! = Yec'hed mat!
- Hementxe! = Du-hont/ Du-mañ!
- Geldi!= Paouez 'ta!
- Lasai= Rez ket bil
- Ez dut nahi= N'em eus ket c'hoant
Liammoù diavaez[kemmañ]
Troedigezioù da'r brezhoneg. Da lenn evit netra war http://www.kembre-breizh.org.uk
- Breuddwydion yn y Gogledd / Huñvreioù en hanternoz skornet (Ametzak iparralde izoztuan) gan Bernardo Atxaga troedigezh diwyezheg gan Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 31 rhif 49, Eost 2008
- Dirgelion y Swyddfa / Kevrinoù ar Burev (???) stori fer gan Patxi Zubizarreta troedigezh diwyezheg gan Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 31 rhif 36, Eost 2007
- Dau Asyn / Daou Azen (Bi Asto) stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 troedigezh diwyezheg gan Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 25 rhif 42, Genver 2006
- Esgidiau Rhad / Botou Marc'had Mad (Oenataku Merkeak) stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 ctroedigezh diwyezheg gan Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 24 rhif 43, Mae 2006
- Y Fendith / Ar Benediste (Aitaren eta ...) stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 troedigezh diwyezheg gan Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 24 rhif 41, Eost 2005
- Skriv diwyezheg diwar benn Patxi Zubizarreta - Llydaweg/Cymraeg. gan Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 16 rhif 44, Eost 2006
Yezhadurioù war-linenn[kemmañ]
- Skol-Veur Euskadi: Yezhadur berr an euskareg
- Taolennoù gant verboù an euskareg
- Yezhadur berr an euskareg gant Larry Trask
- Un nebeut gerioù en euskareg gant Larry Trask
Geriadurioù war-linenn[kemmañ]
