Enez Eusa

Labour ’zo d’ober c’hoazh a-raok peurechuiñ ar pennad-mañ. Ma fell deoc’h reiñ un tamm skoazell, krogit e-barzh. Mar karfec’h reiñ hoc’h ali ha netra ken, grit ’ta e pajenn ar gaozeadenn.

Kumunioù Breizh
Enez Eusa
Departamant	Penn-ar-Bed
Bro hengounel	Bro Leon
Arondisamant	Arondisamant Brest
Etrekumuniezh	hini ebet
Bro 'Voynet'
Pastell-vro votiñ
Kanton	Eusa (pennlec'h)
Kod INSEE	29155
Kod post	29242
Maer Amzer gefridi	Denis Palluel 2001-2007
Gorread	1 558 ha = 15 58 km²
Hed ha led	48.07°, -2.98°
Uhelder	keitat : 30 m bihanañ : 0 m brasañ : 61 m
Poblañs hep kontoù doubl	857 (2006)
Stankter	55

Eusa eo anv kumun nemeti kanton Eusa, e Bro-Leon , e gwalarn Breizh, e departamant Penn-ar-Bed. An enezourien a vez graet Eusaiz anezho, pe Isañviz, ha Maoutiged eo o lesanv. Lambaol eo ar vourc'h hag an tolpadur-tud brasañ.

Gerdarzh

Eusa a zo un anv-lec'h deveret eus ar galianeg Uxisama, "an Uhelañ" en brezhoneg. Anvet eo Ouessant e galleg, hag Ushant e saozneg. War ar c'hartennoù kozh e kaver Heißant e nederlandeg.

Bourk Lambaol en Enez Eusa

Brezhoneg

• D'an 23 a viz Gouere 2009 e oa bet votet live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.

Istor

Henamzer

• Meneget e voe Enez-Eusa gant Eratostene (douaroniour gresian) en trede kantved araok Jezus-Krist.
• Darempredet e veze gant an drouized en amzer ar Gelted kozh.

VI^vet kantved

• Gweladennet e voe Eusa gant Paol Aorelian.

XIV^vet kantved

• Gwastet e voe gant ar Saozon.

XVIII^vet kantved

• Adstaget e voe ouzh rouantelezh Frañs.

Dispac'h Gall

• Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Yves Laot, ha gant Jean-Marie Trebaol, kure .

XX^vet kantved

Eil Brezel-bed:

• nijerezioù ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) aet d'ar strad: d'ar 27 a viz Meurzh 1941 e kouezhas un nijerez Blenheim IV marilhet T2332 ha kodet PZ-O eus 53th Squadron er mor nepell eus Eusa; lazhet e voe he zri nijour, unan anezhe a voe douaret e bered kumun Gwidel hag unan all e Perroz-Gireg, ne voe ket kavet korf an trede hini; d'ar 5 a viz Ebrel 1941 e kouezhas un nijerez Hampden marilhet AD738 ha kodet VN-? eus 50 Squadron er mor nepell eus Eusa; lazhet e voe he fevar nijour, ne voe kavet korf ebet; d'an 10 a viz Ebrel 1941 e kouezhas un nijerez Spitfire I marilhet P9396 ha kodet LY-? eus ar 1st Photographic Reconnaissance Unit Squadron er mor en norzh da Eusa; lazhet e voe he levier, ne voe ket kavet e gorf; d'ar 4 a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Whitley V marilhet P5050 ha kodet YG-M er mor nepell eus Keranchas; he c'hwec'h nijour a voe tapet d'an Alamaned ;
• nijerezioù aerlu SUA(United States Army Air Forces) aet d'ar strad: d'ar 18 a viz Du 1942 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-10-BO (anvet Floozy, marilhet 41-24474 ha kodet GY-?) er mor etre Eusa ha Beg Lokmazhe gant dek den en e vourzh; nav anezhe a voe tapet gant an Alamaned, ne voe adkavet an dekvet hini ; d'ar 6 a viz Genver 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-24D-15-CO (anvet "Short Snorter" ha marilhet 41-23997, 1st Squadron, 480th Antisubmarine Group) e donvor Eusa gant eizh den en e vourzh; ne voe ket adkavet ar c'horfoù d'ar 16 a viz Ebrel 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-24D-15-CO (anvet "Missouri Sue", marilhet 41-24122 ha kodet YM-?) e donvor Eusa gant dek milour en e vourzh; ne voe adkavet korf ebet ; d'ar 1 a viz Mae 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-25-BO (anvet "Vertigo", marilhet 41-24547 ha kodet OR-T, 8 ^vet Air Force, 91^vet Bomb Group, 323 ^vet Squadron, diazezet e Bassingbourn) er mor er Banc du Four nepell diouzh Eusa gant dek milour en e vourzh; o tistreiñ eus ur vombezadeg e Sant-Nazer edo an nijerez pa voe taget gant nijerezioù alaman Focke-Wulf 190 ; tapet e voe pemp nijour gant an Alamaned, mervel a reas ar re all, met ne voe kavet o c'horfoù .

Monumantoù ha traoù heverk

• Iliz Lambaol 19^vet: delwennoù 17^vet/18^vet.
• Chapelioù Sant-Gweltaz ha Kêrber.
• Chapel rivinet Sant-Gwenole.
• Kroazioù niverus .
• Ekomirdi teknikoù ha hengounioù Eusa e kêriadenn an Niou-Uhelañ.
• Aodoù roc'hellek gant porzhioù bihan (Porzh Arlann, Porzh an Ejen, Porzh Lambaol, Porzh ar Stif, Porzh Yuzin).
• Tour-tan ar C'hreac'h 19^vet.
• Tour-tan ar Stif.
• Tour-tan Kereon.
• Tour-tan ar Gazeg Kozh.
• Milin adsavet.
• mogerioù mein anvet "ar gwaskedoù".
• Bezioù ar C'hommonwealth e bered Lambaol

Bro	Niver a soudarded
Kanada	1 (Aluzenner)
Rouantelezh-Unanet	1 (Marin a-genwerzh)
Dianv	5
Hollad	7

An aluzenner kanadian a varvas e-pad ar Brezel-bed kentañ .

Douaroniezh

Kartenn Eusa

Eusa, pe Enez Eusa, a zo un enezenn eus Breizh, er-maez da aodoù kornôk Bro-Leon. An douar pellañ eus Breizh war-du ar c’hornaoueg eo.

Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

Melestradurezh

Roll ar vaered

Bloavezhioù an dilennadeg	anv
1995 -	Denis Palluel
1989 - 1995	Michelle Malgorn
1983 - 1989	Paul Vaillant
1965 - 1983	Marcel Ticos
1951 - 1965	François Lucas
1945 - 1951	Jeanne Berthelé
1944 - 1945	Alphonse Jacob
1944	Jean Masson
1940 - 1944	Jean-Marie Creac’h
1935 - 1940	Jean-Louis Le-Breton
1927 - 1935	Paul Stéphan
1919 - 1927	Paul Cain
1914 - 1919	Hippolyte Malgorn
1884 - 1914	Jean-Marie Malgorn
1878 - 1884	Jean-Louis Stéphan
1866 - 1878	Adolphe Belain La Motte
1865 - 1866	Louis-Marie Malgorn
1849 - 1865	Joseph-Marie Le Louet
1792	Auguste Bruno de la Salle
1790 - 1792	Michel Bon

Tartan

Abaoe 2010, Enez Eusa deus un tartan. http://macdonald-sporrans.com/wordpress/wp-content/uploads/2010/09/imageCreationSmall.aspx_.jpg

Levrlennadur

• Patrig Gouedig, Enez-Eusa: Envoriou Tud Eusa, Embannadurioù Brud Nevez, 1984, 279 p.

Liammoù diavaez

• (fr) Lec'hienn ti-kêr Eusa
• (br) Eusa war lec'hienn Geobreizh

Notennoù ha daveoù

Porched Breizh – Adkavit pennadoù ha rummadoù Wikipedia a denn da Vreizh.