Elesbed Bro-C'hall (1727-1759)

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Disambiguation.svg Ur pennad Elesbed Bro-C'hall zo ivez.
Poltred Elesbed Bro-C'hall, gant Jean-Marc Nattier (1750)

Elesbed Bro-C'hall (1727-1759), pe "Louise Élisabeth de France", a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Vro-C'hall, infantez Spagn, ha dugez Parma.

Bugaleaj[kemmañ]

Merc'h henañ Loeiz XV (Bro-C'hall) ha Marie Leszczyńska e oa, ha gevellez Henriette de France (1727-1752). Rakvadezet e voe kenkent ha ganet, ha lesanvet « Madame Première ». He zad a rae Babette anezhi. Pa voe badezet[1] e Versailhez d'ar 27 a viz Ebrel 1737, e teuas da vezañ Marie-Louise-Élisabeth, ha Madame Élisabeth, ha « Madame » (anv a veze roet da verc'h henañ ar roue). He faeron e oa Louis-Philippe, mab da zug Orleañs, hag he maeronez priñsez Conti.


Eured[kemmañ]

D'he 12 vloaz e oa bet dimezet d'an infant Felipe, eontr dezhi, ha mab yaouankañ roue Spagn, Felipe V. E Versailhez e voe lidet an eured. Goude e rankas mont da Spagn da-gaout he fried. En Alcalá de Henares, un 30 km eus Madrid, e c'hallas Madame Infante gwelout ar paotr yaouank, 19 vloaz, spered eeun a baotr, met en em glevout mat a rejont. D'ar 25 a viz Here 1739 e voe lidet an eured.
Tri bugel he doe, ha savet e voent hervez Filozofiezh ar sklêrijenn ha kelennet gant Mably ha Condillac .

Diwezhatoc'h e teuas da vout Dugez Parma. Ne oa ket plijet-kaer e lez Spagn, ma oa strishoc'h ar reolennoù ha spered an dud eget e lez he zad e Versailhez, ha ponner e kave yev he zad-kaer hag he mamm-gaer. Pevarzek vloaz e oa ar vamm yaouank pa c'hanas he bugel kentañ, Maria Isabella. Biken ne deujont a-benn d'en em glevout ervat. Kement-se a levezonas tro-spered ar plac'hig a oa test d'an darempredoù fall etre he zud.


Distro da Vro-C'hall[kemmañ]

En 1752 e varvas he c'hoar gevell, Madame Henriette, gant ar vrec'h, ur c'hleñved a veze oc'h ober e reuz bep an amzer er bloavezhioù-se.

Élisabeth, goude genel daou vugel, an eil e miz Genver hag egile miz Kerzu 1751, a zistroas da Vro-C'hall en Gwengolo, evit pediñ war bez he c'hoar, emezi. Loeiz XV a voe plijet-kaer o welout Babette en-dro. Da gentañ ne oa da dremen nemet un div sizhun bennak, a-benn fin ar gont e chomas Madame Infante a-hed ur bloaz, da arvestal ouzh trec'hlid Madame de Pompadour, dirak dipit Louis-Ferdinand hag he c'hoarezed, Mesdames Adélaïde, Victoire, Sophie ha Louise, o devoa kaz ouzh ar varkizez.

Distro da Barma, ne voe ket pell Élisabeth o kavout hir hec'h amzer. Ha hi da glask bravoc'h kurunenn d'he fenn.

He bugale[kemmañ]

Élisabeth gant he merc'h henañ, Isabella e Fontainebleau. Poltred gant Jean-Marc Nattier
Élisabeth gant he fried hag o bugale Ferdinando ha Maria Luisa; Isabella zo gwisket en gwenn. Poltred gant Giuseppe Baldrighi.

Tri bugel o doe:

He marv[kemmañ]

E deroù Kerzu 1759 e kouezhas ar vrec'h warni, ha skubet e voe ganti buan. Mervel a reas da 32 vloaz, d'ar 6 a viz Kerzu 1759 e Versailhez. D'ar 27 a viz Meurzh 1760 e voe kaset he c'horf da abati Saint-Denis, ha beziet e-kichen he c'hoar, Madame Henriette.


Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.

  1. AD 78, levr ar badeziantoù e parrez Notre-Dame de Versailles, er bloaz 1737, vue 26/76