Deiziadur republikan gall

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Traffic cone.png
Krogit e-barzh !
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ
Ur skouerenn eus an Deiziadur republikan, e mirdi istor Lausanne.

An Deiziadur republikan gall a oa un deiziadur a voe krouet hag implijet da vare an Dispac'h gall. Implijet e voe e-pad 12 vloaz, adalek dibenn 1793 betek 1805, hag e-pad 18 devezh gant Kumun Pariz e 1871.

Ijinet e oa bet evit diverkañ ar roud eus ar gouelioù relijiel diouzh an deiziadur hag evit lakaat da dalvezout ar sistem dre zek, a oa bet lakaet da dalvezout evit ar muzulioù (metr, litr, lur gall...).

Gant an Deiziadur republikan gall e voe kemmet anv ar mizioù hag an devezhioù. Rannet e oa ar bloavezh e daouzek miz tregont devezh, gant pemp pe c'hwec'h devezh ouzhpenn, anvet Sans-culottides, e dibenn ar bloavezh. Pep miz oa rannet e teir gwezh dek devezh. Anvet e oa an devezhioù-se gant anvioù savet gant elfennoù latin : primidi, duodi, tridi, quartidi, quintidi, sextidi, septidi, octidi, nonidi, décadi. An dekvet devezh-se a oa lakaet evit derc'hel lec'h ar Sul. D'an devezh-se e ranke an holl diskuizhañ ha kemer perzh er c'hoarioù gourc'hemennet gant ar gouarnamant. Paouezet e voe d'ober gant an anvioù-se e 1802 (bloavezh X).

Deizioù[kemmañ]

Pep hini eus devezhioù ar bloavezh a oa lakaet un anv dezhañ : anvioù plant pe legumaj a voe lakaet da lod eus an devezhioù, d'ar pempvet devezh anv un aneval ha d'an dekvet devezh, anv ur benveg.

Setu amañ skwer degad kentañ miz Gwenholon:

Mizioù[kemmañ]

Setu un nebeud anvioù mizioù, gant un displegadenn e brezhoneg:

  • vendémiaire : miz ar vendem, miz Mendem
  • nivôse : miz an erc'h
  • pluviôse : miz ar glav
  • ventôse : miz an avel
  • germinal : miz ar sev
  • floréal : miz ar bleuñv
  • prairial : miz ar pradoù
  • messidor : miz an eost
  • thermidor : miz ar wrez
  • fructidor : miz ar frouezh

Bloavezhioù[kemmañ]

Kregiñ a rae ar bloavezh da gedez Gwengolo. Deiz kentañ ar bloaz e oa deiz kentañ miz "Mendem". Lakaet e voe niverennoù d'ar bloavezhioù, gant sifroù roman. An 22 a viz Gwengolo 1792 e voe deiz kentañ ar bloavezh I. Paouezet e voe d'ober gant an deiziadur republikan-se d'ar 1añ a viz Genver 1806 (an deiz goude an 10 Nivôse An XIV).

Dave[kemmañ]

  • Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915.
  • Lan Inizan, Emgann Kergidu, levrenn 2, pp. 144-152, 171-177, , Al Liamm, 1977.