Abc'hazeg

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Abc'hazeg
(Aҧсуа, Aṗsua)
Perzhioù
Komzet e : Georgia, Rusia, Turkia
Rannved : Abc'hazia
Komzet gant : 105 000 er c'haokaz; 100 000 - 500 000 e Turkia
Renkadur : goude 100
Familh-yezh : Yezhoù kaokazek

 Kaokazeg ar gwalarn
  Abc'hazeg-abazeg
   Abc'hazeg

Statud ofisiel
Yezh ofisiel e : Abc'hazia
Akademiezh : hini ebet
Kodoù ar yezh
ISO 639-1 ab
ISO 639-2 abk
ISO 639-3
Kod SIL ABK
Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh.

Ur yezh kaokazek eus skourr yezhoù kaokazek ar gwalarn eo an abc'hazeg (aҧсуа pe aṗsua) komzet gant tro-dro da 600.000 den e Abc'hazia (80.000), biz Turkia (500.000) ha Jorjia (20.000).

Yezh ofisiel Abc'hazia eo an abc'hazeg.

Daoust d'an diforc'hioù e-keñver o geriaoueg, ez eo ken tost-tre yezhadur an abc'hazeg d'an abazeg ma c'heller komz eus div rannyezh eus un hevelep yezh.

Teir rannyezh abc'hazek pennañ zo:

Lizherenneg ha distagadur[kemmañ]

Implijet e vez al lizherenneg girillek gant meur a lizherenn pe divgrafenn arbennik ouzhpenn, betek 62 lizherenn en holl el lizherenneg a-vremañ:

Skrivet eo bet an abc'hazeg gant al lizherenneg kirillek abaoe 1862. Er bloavezhioù 1920-1930 e oa bet kroget d'ober gant al lizherenneg latin. Dindan beli an ez-Unaniezh Soviedel e veze implijet al lizherenneg c'heorgek adal 1937. Bremañ avat ez eo bet skrivet ar yezh gant al lizherenneg kirillek enni lizherennoù ispisial evit sonennoù na vezont ket kavet er rusianeg abaoe 1954.

Setu talvoudegezh pep lizherenn el

Abc'hazeg
(Aҧсуа, Aṗsua)
Perzhioù
Komzet e : Georgia, Rusia, Turkia
Rannved : Abc'hazia
Komzet gant : 105 000 er c'haokaz; 100 000 - 500 000 e Turkia
Renkadur : goude 100
Familh-yezh : Yezhoù kaokazek

 Kaokazeg ar gwalarn
  Abc'hazeg-abazeg
   Abc'hazeg

Statud ofisiel
Yezh ofisiel e : Abc'hazia
Akademiezh : hini ebet
Kodoù ar yezh
ISO 639-1 ab
ISO 639-2 abk
ISO 639-3
Kod SIL ABK
Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh.

Ur yezh kaokazek eus skourr yezhoù kaokazek ar gwalarn eo an abc'hazeg (aҧсуа pe aṗsua) komzet gant tro-dro da 600.000 den e Abc'hazia (80.000), biz Turkia (500.000) ha Jorjia (20.000).

Yezh ofisiel Abc'hazia eo an abc'hazeg.

Daoust d'an diforc'hioù e-keñver o geriaoueg, ez eo ken tost-tre yezhadur an abc'hazeg d'an abazeg ma c'heller komz eus div rannyezh eus un hevelep yezh.

Teir rannyezh abc'hazek pennañ zo:

Lizherenneg ha distagadur[kemmañ]

Implijet e vez al lizherenneg girillek gant meur a lizherenn pe divgrafenn arbennik ouzhpenn, betek 62 lizherenn en holl el lizherenneg a-vremañ:

Skrivet eo bet an abc'hazeg gant al lizherenneg kirillek abaoe 1862. Er bloavezhioù 1920-1930 e oa bet kroget d'ober gant al lizherenneg latin. Dindan beli an ez-Unaniezh Soviedel e veze implijet al lizherenneg c'heorgek adal 1937. Bremañ avat ez eo bet skrivet ar yezh gant al lizherenneg kirillek enni lizherennoù ispisial evit sonennoù na vezont ket kavet er rusianeg abaoe 1954.

Setu talvoudegezh pep lizherenn el lizhernneg a-vremañ. Evit a sell ouzh an arouezioù arbennik:

  • ь da heul ul lizherenn a dalvez evit merkañ ar staonekadur
  • ә da heul ul lizherenn a dalvez evit merkañ ar gweuzadur
  • al lostig a dalvez evit merkañ
    • stumm plaen (nann dre strakal) ar c'hensonennoù dre serriñ /p, t, k/ (ҧ, ҭ, қ) keit ha ma vez implijet al lizherennoù dilost (п, т, к) evit merkañ ar c'hensonennoù distaget dre strakal (p', t', k')
    • stumm dre strakal ar c'hensonennoù dre fic'hal /t͡ʃʼ, t͡sʼ/ (ҷ, ҵ), keit ha ma vez implijet al lizherennoù dilost (ч, ц) evit merkañ ar plaen (nann dre strakal) /t͡ʃʰ, ͡sʰ/.

(Notenn: Er pennad-mañ eo bet implijet ar stumm kozh Ҧ ҧ e lec'h al lizherenn П п gant ul lostenn dre ma n'eus ket anezhi en unicode)

Al lizherenneg abc'hazek a-vremañ
Lizherenn LFE
А а /a/
Б б /b/
В в /v/
Г г /ɡ/
Гь гь /ɡʲ/
Гә гә /ɡʷ/
Ӷ ӷ /ɣ ~ ʁ/
Ӷь ӷь /ɣʲ ~ ʁʲ/
Ӷә ӷә /ɣʷ ~ ʁʷ/
Д д /d/
Дә дә /dʷ/ [d͡b]
Е е /ɛ/
Ж ж /ʐ/
Жь жь /ʒ/
Жә жә /ʒʷ/
З з /z/
Ӡ ӡ /d͡z/
Ӡә ӡә /d͡ʑʷ/
И и /j, jɨ, ɨj, i/
К к /kʼ/
Кь кь /kʼʲ/
Кә кә /kʼʷ/
Қ қ /kʰ/
Қь қь /kʲʰ/
Қә қә /kʷʰ/
Ҟ ҟ /qʼ/
Ҟь ҟь /qʼʲ/
Ҟә ҟә /qʼʷ/
Л л /l/
М м /m/
Н н /n/
О о /o/
П п /pʼ/
Ҧ ҧ ṗ /pʰ/
Р р /r/
С с /s/
Т т /tʼ/
Тә тә /tʼʷ/ [tʼ͡pʼ]
Ҭ ҭ /tʰ/
Ҭә ҭә /tʷʰ/ [t͡pʰ]
У у /w, wɨ, ɨw, u/
Ф ф /f/
Х х /x ~ χ/
Хь хь /xʲ ~ χʲ/
Хә хә /xʷ ~ χʷ/
Ҳ ҳ /ħ/
Ҳә ҳә /ħʷ/
Ц ц /t͡sʰ/
Цә цә /t͡ɕʷʰ/
Ҵ ҵ /t͡sʼ/
Ҵә ҵә /t͡ɕʼʷ/
Ч ч /t͡ʃʰ/
Ҷ ҷ /t͡ʃʼ/
Ҽ ҽ /t͡ʂʰ/
Ҿ ҿ /t͡ʂʼ/
Ш ш /ʂ/
Шь шь /ʃ/
Шә шә /ʃʷ/
Ы ы /ɨ/
Ҩ ҩ /ɥ ~ ɥˁ/ (< */ʕʷ/)
Џ џ /d͡ʐ/
Џь џь /d͡ʒ/
Ь ь /ʲ/
Ә ә /ʷ/

Un tañva eus ar yezh[kemmañ]

Frazennoù talvoudus[kemmañ]

Demat Мшыбзиа

Mont a ra? Шәышҧаҟоу?

Noz vat Аҵх алыҧха шәоуаат

Mar plij Сшәыҳәоит иҟалозар

Kenavo Абзиараз

Ya Ааи

Nann Мамау

Mat eo Бзиоуп

Trugarez Иҭабуп

Petra eo hoc'h anv? Ишәыхьӡузеи?

… eo ma anv Сара исыхьӡуп...

Eus pelec'h oc'h? Шәабатәиу?

Eus Europa on. Европантәиуп

Ar raganvioù (Ахаҿқәа)[kemmañ]

Me Сара

Te Уара (gourel) / Бара (gwregel)

Eñ Иара

Hi Лара

Ni Ҳара

C'hwi Шәара

Int Дара

Goulennoù (Азҵаарақәа)[kemmañ]

Piv? (113) Дазусҭада?

Piv eo den-mañ? Дазусҭада ани?

Petra? Изакәи?

Petra eo an dra-mañ? Ари закәи?

Pelec'h? Иаба?

Pelec'h emañ ar privezioù? Атуалет абакоу?

Pell Ахара

Tost Ааигәа

Penaos? Ишҧа?

Pegoulz? Ианба?

Pegement? Шака?

Pe(hini)? Иарбан?

Devezhioù ar sizhun (Амчабыжь амшкәа)[kemmañ]

Dilun Ашәахьа

Dimeurzh Аҩаша

Dimerc'her Ахаша

Diriaou Аҧшьаша

Digwener Ахәаша

Disadorn Асабша

Disul Амҽыша

Ar mizioù (Амшынҵа, Акалендар)[kemmañ]

Daou doare ez eus da envel ar mizioù: unan levezonet gant an anvioù ruseg hag unna hengounel:

Miz Genver Ианвар / Ажьырыҳәа

Miz C'wevrer Феврал (pe Ҧеруал) / Жәабран

Miz Meurzh Март / Жәажәкыра

Miz Ebrel Апрел /Мшаҧымза

Miz Mae Маи / Лаҵара

Miz Mezheven Ииун / Рашәара

Miz Gouere Ииул / Ҧхынгәы

Mizt Eost Август / Нанҳәа

Miz Gwengolo Сентиабр / Цәыббра

Miz Here Октиабр / Жьҭаара

Miz Du Ноиабр / Абҵара

Miz Kerzu Декабр / Ҧхыҷкәын

An niveroù (Ахыҧхьазара)[kemmañ]

Unan Акы

Daou Ҩба

Tri Хҧа

Pevar Ҧшьба

Pemp Хәба

C'hwec'h Фба

Seizh Быжьба

Eizh Ааба

Nav Жәба

Dek Жәаба

Unnek Жәеиза

Daouzek Жәаҩа

Trizek Жәаха

Pevarzek Жәиҧшь

Pempzek Жәохә

C'hwezhek Жәаф

Seitek Жәибжь

Tric'hwec'h Жәаа

Naontek Зеижә

Ugent Ҩахәа

Unan-warn'n-ugent Ҩажәи акы

Tregont Ҩажәижәаба

Daou-ha-tregont Ҩажәи жәаҩа

Daou-ugent Ҩынҩажәа

Tri-ha-daou-ugent Ҩынҩажәи хҧа

Hanterkant Ҩынҩажәи жәаба

Tri-ugent Хынҩажәа

Dek-ha-tri-ugent Хынҩажәи жәаба

Pevar-ugent Ҧшьынҩажәа

Dek-ha-pevar-ugent Ҧшьынҩажәи жәаба

Kant Шәкы

Mil Зқьы

Kentañ Актәи

Eil Аҩбатәи

Trede Ахҧатәи

Pevare Аҧшьбатәи

Pempvet Ахәбатәи

C'hwec'hvet Афбатәи

Seizhvet Абыжьбатәи

Eizhvet Аабатәи

Naovet Ажәбатәи

Dekvet Ажәабатәи

Disklêriadur gwirioù mab-den[kemmañ]

Mellad 1:

Дарбанзаалак ауаҩы дшоуп ихы дақәиҭны. Ауаа зегь зинлеи патулеи еиҟароуп. Урҭ ирымоуп ахшыҩи аламыси, дара дарагь аешьеи аешьеи реиҧш еизыҟазароуп.

Gwelet ivez[kemmañ]

Levrioù[kemmañ]

  • (tk) Ankuab, G. 2007. Yürkçe-Abazaca Konuşma Kılavuzu ve Sözlük / Аҭырқәшәа-Аҧсшәа Аиҿцәажәага-Ажәар [Levr frazennòu ha geriadur turkeg-$abazeg]. Istanbul: Chiviyazıları
  • (en) Chirikba, V. A. (1996) 'A Dictionary of Common Abkhaz'. Leiden.
  • (en) Chirikba, V. A. (2003) 'Abkhaz'. – Languages of the World/Materials 119. Muenchen: Lincom Europa.
  • (en) Hewitt, B. George (2010) 'Abkhaz: A Comprehensive Self Tutor' München, Lincom Europa ISBN 978-3-89586-670-8
  • (en) Hewitt, B. George (1979) 'Abkhaz: A descriptive Grammar'. Amsterdam: North Holland.
  • (en) Hewitt, B. George (1989) Abkhaz. In John Greppin (ed.), The Indigenous Languages of the Caucasus Vol. 2. Caravan Books, New York. 39-88.
  • (en) Vaux, Bert and Zihni Psiypa (1997) The Cwyzhy Dialect of Abkhaz. Harvard Working Papers in Linguistics 6, Susumu Kuno, Bert Vaux, and Steve Peter, eds. Cambridge, MA: Harvard University Linguistics Department.

Liammoù diavaez[kemmañ]

Wikipedia-logo-v2.svg
[[::|Wikipedia e Gwiriañ ar c'hod yezh pe ouzhpennañ ar c'hod er patrom : Patrom:KodYezh/anv]].

Un tañva eus ar yezh[kemmañ]

Frazennoù talvoudus[kemmañ]

Demat Мшыбзиа Mont a ra? Шәышҧаҟоу? Noz vat Аҵх алыҧха шәоуаат Mar plij Сшәыҳәоит иҟалозар Kenavo Абзиараз Ya Ааи Nann Мамау Mat eo Бзиоуп Trugarez Иҭабуп Petra eo hoc'h anv? Ишәыхьӡузеи? … eo ma anv Сара исыхьӡуп... Eus pelec'h oc'h? Шәабатәиу? Eus Europa on. Европантәиуп

Ar raganvioù (Ахаҿқәа)[kemmañ]

Me Сара Te Уара (gourel) / Бара (gwregel) Eñ Иара Hi Лара Ni Ҳара C'hwi Шәара Int Дара

Goulennoù (Азҵаарақәа)[kemmañ]

Piv? (113) Дазусҭада? Piv eo den-mañ? Дазусҭада ани? Petra? Изакәи? Petra eo an dra-mañ? Ари закәи? Pelec'h? Иаба? Pelec'h emañ ar privezioù? Атуалет абакоу? Pell Ахара Tost Ааигәа Penaos? Ишҧа? Pegoulz? Ианба? Pegement? Шака? Pe(hini)? Иарбан?

Devezhioù ar sizhun (Амчабыжь амшкәа)[kemmañ]

Dilun Ашәахьа Dimeurzh Аҩаша Dimerc'her Ахаша Diriaou Аҧшьаша Digwener Ахәаша Disadorn Асабша Disul Амҽыша

Ar mizioù (Амшынҵа, Акалендар)[kemmañ]

Daou doare ez eus da envel ar mizioù: unan levezonet gant an anvioù ruseg hag unna hengounel:

Miz Genver Ианвар / Ажьырыҳәа Miz C'wevrer Феврал (pe Ҧеруал) / Жәабран Miz Meurzh Март / Жәажәкыра Miz Ebrel Апрел /Мшаҧымза Miz Mae Маи / Лаҵара Miz Mezheven Ииун / Рашәара Miz Gouere Ииул / Ҧхынгәы Mizt Eost Август / Нанҳәа Miz Gwengolo Сентиабр / Цәыббра Miz Here Октиабр / Жьҭаара Miz Du Ноиабр / Абҵара Miz Kerzu Декабр / Ҧхыҷкәын

An niveroù (Ахыҧхьазара)[kemmañ]

Unan Акы Daou Ҩба Tri Хҧа Pevar Ҧшьба Pemp Хәба C'hwec'h Фба Seizh Быжьба Eizh Ааба Nav Жәба Dek Жәаба Unnek Жәеиза Daouzek Жәаҩа Trizek Жәаха Pevarzek Жәиҧшь Pempzek Жәохә C'hwezhek Жәаф Seitek Жәибжь Tric'hwec'h Жәаа Naontek Зеижә Ugent Ҩахәа Unan-warn'n-ugent Ҩажәи акы Tregont Ҩажәижәаба Daou-ha-tregont Ҩажәи жәаҩа Daou-ugent Ҩынҩажәа Tri-ha-daou-ugent Ҩынҩажәи хҧа Hanterkant Ҩынҩажәи жәаба Tri-ugent Хынҩажәа Dek-ha-tri-ugent Хынҩажәи жәаба Pevar-ugent Ҧшьынҩажәа Dek-ha-pevar-ugent Ҧшьынҩажәи жәаба Kant Шәкы Mil Зқьы

Kentañ Актәи Eil Аҩбатәи Trede Ахҧатәи Pevare Аҧшьбатәи Pempvet Ахәбатәи C'hwec'hvet Афбатәи Seizhvet Абыжьбатәи Eizhvet Аабатәи Naovet Ажәбатәи Dekvet Ажәабатәи

=Disklêriadur gwirioù mab-den[kemmañ]

Mellad 1:

Дарбанзаалак ауаҩы дшоуп ихы дақәиҭны. Ауаа зегь зинлеи патулеи еиҟароуп. Урҭ ирымоуп ахшыҩи аламыси, дара дарагь аешьеи аешьеи реиҧш еизыҟазароуп.

Gwelet ivez[kemmañ]

Levrioù[kemmañ]

  • (tk) Ankuab, G. 2007. Yürkçe-Abazaca Konuşma Kılavuzu ve Sözlük / Аҭырқәшәа-Аҧсшәа Аиҿцәажәага-Ажәар [Levr frazennòu ha geriadur turkeg-$abazeg]. Istanbul: Chiviyazıları
  • (en) Chirikba, V. A. (1996) 'A Dictionary of Common Abkhaz'. Leiden.
  • (en) Chirikba, V. A. (2003) 'Abkhaz'. – Languages of the World/Materials 119. Muenchen: Lincom Europa.
  • (en) Hewitt, B. George (2010) 'Abkhaz: A Comprehensive Self Tutor' München, Lincom Europa ISBN 978-3-89586-670-8
  • (en) Hewitt, B. George (1979) 'Abkhaz: A descriptive Grammar'. Amsterdam: North Holland.
  • (en) Hewitt, B. George (1989) Abkhaz. In John Greppin (ed.), The Indigenous Languages of the Caucasus Vol. 2. Caravan Books, New York. 39-88.
  • (en) Vaux, Bert and Zihni Psiypa (1997) The Cwyzhy Dialect of Abkhaz. Harvard Working Papers in Linguistics 6, Susumu Kuno, Bert Vaux, and Steve Peter, eds. Cambridge, MA: Harvard University Linguistics Department.

Liammoù diavaez[kemmañ]

Wikipedia-logo-v2.svg
[[::|Wikipedia e Gwiriañ ar c'hod yezh pe ouzhpennañ ar c'hod er patrom : Patrom:KodYezh/anv]].